Mödlareuth, Thüringen (Little Berlin)

Twaalf seconden had hij nodig. Twaalf seconden pér hek. In totaal was hij dus nog geen minuut verwijderd van zijn geliefde die hij al drie jaar niet had gezien. Ze wachtte hem op aan de overkant, in Beieren, het vrije westen. Hij wachtte in het bos in de naastgelegen deelstaat Thüringen. Ze kwamen echter uit hetzelfde dorpje. Mödlareuth, een dorpje van nog geen 50 inwoners, niet alleen gescheiden door de 50 centimeter brede Tannbeek maar ook door een 3,40 meter hoge en 700 meter lange betonnen muur. Met zijn speciaal geprepareerde klimschoenen had hij hier geen schijn van kans. Het hekwerk was geen probleem. Hij zou de op zijn schoenen bevestigde punten (zie foto) in het hekwerk rammen en zo naar boven klimmen. Maar de betonnen muur zou een probleem vormen voor zijn ijzers.

Speciaal geprepareerde schoenen met een stalen punt
Speciaal geprepareerde schoenen met een stalen punt
Mödlareuth Beierse zijde (West-Duitsland)
Mödlareuth Beierse zijde (West-Duitsland)

Het bos

De muur was speciaal gebouwd zodat de mensen aan de ene zijde van het dorp de mensen aan de andere zijde van het dorp niet konden zien. Naar mensen in het westen zwaaien was verboden en werd zwaar bestraft. Tussen de muur en het hekwerk was het HULA83-gebied waar levensgevaarlijke, bijtgrage honden liepen.

HULA83-gebied voor waakhonden
HULA83-gebied voor waakhonden

Daarbij zou vanuit de wachttorens meteen met scherp geschoten worden. Echter, de muur was maar 700 meter lang. Hij zou overgaan in een 1393 kilometers lang hekwerk van het zuidelijkste puntje van oost-Duitsland tot aan het noordelijkste puntje.

DDR wachttoren
DDR wachttoren
DDR grenswachters

Vlucht

Alles leek rustig zo midden in de nacht. Marcus had in het geniep het huis van zijn slapende ouders verlaten. Zijn handgeschreven brief lag op tafel. Nu wachtte hij in het bos tot de grenswachten die net waren gepasseerd ver genoeg verwijderd waren. Hij plaatste de scherpe opgelaste punt van zijn schoen in het hekwerk en klom naar boven. Richting de vrijheid, richting zijn vriendin, zijn vrienden, het vrije Westen. Één kilometer verderop begon een rode lamp te knipperen. Een harde zoemtoon deed de ogen van grenswacht Heinrich openen. Meteen sloeg hij alarm. Tot op de meter nauwkeurig kon hij zien waar in het hek iemand “aarde” had gemaakt. Nog vóór Marcus zijn klimijzers in het tweede hek kon zetten werd hij al gevangen in de brede, felle stralen van de zoeklichten. Van alle kanten kwamen oost-Duitse grenswachten aanrennen en binnen twee minuten hielden ze Marcus onder schot. De west-Duitse grenswachten konden niets anders doen dan lijdzaam toezien hoe Marcus geslagen en geboeid werd afgevoerd in een politieauto.

West-Duitse grenswachters
Zoeklichten
Slagboom met dodelijke metalen punten

Little Berlin

We kennen allemaal de Berlijnse muur. Maar wisten jullie dat er nóg meerdere “Berlijnse” muurtjes bestonden ? Deze plek in Mödlareuth noemden de Amerikanen ook wel: “little Berlin”. Angelica en ik werden er op een koude winterse filmavond door verrast tijdens het kijken van de Duitse mini-serie Tannbach, helaas alleen te zien op de Duitse Netflix.

DDR wachttoren
Mödlareuth Beierse zijde (West-Duitsland)
Mödlareuth Beierse zijde (West-Duitsland)
Mödlareuth Beierse zijde (West-Duitsland)
Mödlareuth Thüringen zijde (Oost-Duitsland)

Vandaag spraken Angelica en ik met mevrouw Jutta Schaffner over haar DDR-ervaring in het door haar inmiddels overleden man Arndt opgerichte museum in Mödlareuth. Haar man heeft zijn hele leven alle gebeurtenissen in Mödlareuth op film vastgelegd en het eindresultaat liet mevr. Schaffner ons vandaag zien. Ik heb onze eigen beelden gemixed met de beelden die meneer Schaffner persoonlijk in de jaren ‘80 maakte.

Tannbeek

Door dit kleine dorpje loopt al 400 jaar de grens tussen Beieren en Thüringen en sinds de Duitse deling liep hier inderdaad de grens tussen oost en west. Het geluid van het rustig stromende water door de Tannbeek werd op 13 augustus 1966 wreed overstemd door vrachtwagens van het communistische regiem van de DDR. Over een lengte van 700 meter werd een 3,30 meter hoge “anti-imperialistische beschermende muur” opgetrokken compleet met prikkeldraad, mijnen en zelfvuursystemen. De komende 23 jaar zou deze muur verscheurde vriendschappen en familiebanden gaan opleveren. Mensen konden niet meer bij hun familie op bezoek. Kinderen uit het oostelijke deel van het gehucht konden niet meer naar school in het westelijke gedeelte. Aan beide zijden van de Tannbeek stonden 24/7 soldaten opgesteld.

Mödlareuth Beierse zijde (West-Duitsland)

De SS van Adolf Hitler

Vlak voor het einde van de oorlog werden door vliegende standgerechten van de SS in deze omgeving duizenden mensen neergeschoten, zoals dwangarbeiders, mensen die zich wilden overgeven of deserteurs en hun familie. Ook het Rode Leger maakte zich schuldig aan gruwelijkheden. Er werden vrouwen verkracht en er werden op grote schaal burgers willekeurig neergeschoten.

DDR grenspaal
Verlaten Russische tank
Slagboom
Bouw van de muur
Mödlareuth Beierse zijde (West-Duitsland)
Situatie toen er nog geen muur stond. Dorpelingen konden nog met elkaar praten.

De film Tannbach

De film volgt de 50 inwoners van het dorp vlak voor de capitulatie van het Duitse rijk tot de naoorlogse periode, waarin het dorp wordt verdeeld in een door de Amerikanen en een door de Russen gecontroleerd deel.

Val van de muur

Bijna een maand na de val van de Berlijnse Muur in november 1989 gebeurde er ook in Mödlareuth iets: op 7 december maakte men een gat in de grensversterking. 31 Oost- en 19 West-bewoners hadden de dag ervoor gedemonstreerd voor het openen van de grens. De barricades werden uiteindelijk verwijderd en een deel van de muur werd vervangen door ijzeren poorten. Op 9 december 1989 werd in Mödlareuth de opening van de grens gevierd met de populaire braadworst en bier. De Mödlareuther, die decennialang gescheiden hadden geleefd omhelsden elkaar. Tranen van vreugde stroomden over hun wangen. Eindelijk waren ze weer bij elkaar.

In het museum in Mödlareuth staan veel DDR voertuigen en een helicopter

Succesvolle ontsnappingspoging

Slechts één keer was er in Mödlareuth een succesvolle poging om de grens over te vluchten. Op 25 mei 1973 klom een chauffeur uit het dorpje Schleiz in Thüringen met een zelfgemaakte ijzeren ladder over de betonnen muur. De 34-jarige medewerker van de VEB wasserijvakbond in Göttengrün moest vanwege regelmatige ploegendiensten door de beveiligde zone rijden. Op een nacht maakte hij van de gelegenheid gebruik, reed met zijn auto naar een plek voor de muur die moeilijk te zien was voor grenswachten en klom op het dak van de auto. Hij klom met een ijzeren ladder naar de top van de muur en redde zichzelf door in de Tannbach op de westelijke oever te springen. Als gevolg van deze ontsnapping werd de weg aan de DDR-zijde afgesloten en buiten de veiligheidszone herbouwd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.