Door de jaren heen ben ik in Berlijn op veel plekken geweest waar nog een stuk van de Berlijnse muur staat. Van de oorspronkelijke 168 km hebben ze rondom Berlijn maar 1,3 kilometer laten staan (0,8%). Die 168 kilometer stelt natuurlijk niets voor vergeleken bij de Duits-Duitse grens tussen oost-Duitsland en west-Duitsland. Deze was 1378 kilometer lang. Een vijf kilometer brede Sperrzone, een 500 meter brede met prikkeldraad afgesloten Schutzstreifen en een 10 meter brede Kontrollstreifen konden niet voorkomen dat 20% van alle mensen van oost-Duitsland vluchtten naar west-Duitsland. Hierdoor stortte de hele economie van oost-Duitsland in.
Vergelijk dat eens met Nederland. We hebben 2,9 miljoen migranten (in het buitenland geboren) en 2,1 miljoen mensen met minstens één in het buitenland geboren ouder. Stel je voor wat er met onze economie gebeurd als we er -zoals Trump van plan is- 20% over de grens kieperen. Om dat te compenseren moeten we weer méér uren gaan werken. Iemand zin in een 50-urige werkweek ?
Volgens mij heb ik nu alle stukjes Berlijnse muur nu wel gehad. Of heb ik een stuk gemist ?
Puschkinallee/ Schlesischer Busch
GPS: 52.49576536955372, 13.450668412421075
De DDR-barrières liepen ooit parallel aan de overstromingssloot. Langs de lengte van de overstromingssloot is vanaf de voormalige grensstrook tussen Treptow en Kreuzberg een groen gebied gecreëerd. Van de achterlandveiligheidsmuur zijn enkele meters bewaard gebleven, die na de val van de muur zijn geschilderd. De uitkijktoren “Schlesischer Busch Leadership Center” staat nog steeds overeind en wordt nu gebruikt voor wisselende tentoonstellingen.
East Side Gallery
GPS: 52.505257081686096, 13.439557135471238
Het langste overgebleven deel van de Muur, 1,3 kilometer lang, staat aan de Spree. De oostkant van de muur is geschilderd door 118 kunstenaars uit 21 landen, waar de naam van de langste openluchtgalerij ter wereld vandaan komt. Je kunt Honecker en Brezjnev onder meer zien bij de Socialist Brotherly Kiss, een muurschildering van Dimitrji Vrubel.
Potsdamer Platz
GPS: 52.50989690634006, 13.376228412091653
De laatste originele muursegmenten aan de Potsdamer Platz (Stresemannstrasse) werden in 2008 gesloopt. Zes secties werden vervolgens opnieuw gebouwd voor de ingang van het treinstation Potsdamer Platz. Net om de hoek, aan de Erna-Berger-Straße, staat een van de laatste wachttorens in Berlijn.
Mauerdenkmal Niederkirchnerstraße
GPS: 52.50726696958056, 13.38533347468252
Op ongeveer 200 meter hoogte markeerde de Niederkirchnerstrasse tot 1989 de grens tussen Berlin-Mitte (Oost-Berlijn) en Kreuzberg (West-Berlijn). Tegenwoordig bevindt zich achter het lokale deel van de muur de permanente tentoonstelling Topography of Terror, een gebied waar zich tussen 1933 en 1945 de belangrijkste faciliteiten van het nationaal-socialistische vervolgings- en terreurapparaat bevonden.
Checkpoint Charlie
GPS: 52.508026630912, 13.398013466122682
De Amerikanen controleerden drie grensovergangen in Berlijn. De bekendste is Checkpoint Charlie, genoemd naar de derde letter van het internationale spellingsalfabet (Alpha, Bravo, Charlie, …). Het laatste originele overblijfsel van de veiligheidsmuur in het achterland bevindt zich niet ver van het plaatselijke Muurmuseum aan de Schützenstrasse, op de hoek van de Friedrichstrasse.
Berliner Mauerpark
GPS: 52.54289767559698, 13.4040019905155
Het resterende deel van de achterlandveiligheidsmuur in het Mauerpark, gebouwd op de voormalige dodenstrook, is een geliefd object voor graffitikunstenaars. Een normale zondag in het Mauerpark ziet er als volgt uit: Wandel over de vlooienmarkt en zing daarna mee met de openluchtkaraoke. En sinds juni is de uitbreiding van het park voltooid: nieuwe gazons en weiden, tuingebieden en promenades vullen het ontspannende aanbod van het Mauerpark aan.
Watchtower Erna-Berger-Straße
GPS: 52.508553001305366, 13.379684991673237
Bösebrücke
GPS: 52.55483685380854, 13.39968471989283
De grensovergang Bornholmer Straße, aan de oostkant van de brug, was de eerste plaats waar de Berlijnse Muur op de avond van 9 november 1989 werd geopend. Langs de Bornholmer Straße in het noorden strekt zich een woestenij uit, begrensd door de voormalige veiligheidsmuur van het achterland en volkstuinen. Hier staan meer dan 100 sierkersenbomen langs het muurpad. Ze waren een geschenk van het Japanse volk in 1990 als uiting van hun grote sympathie voor het herenigde Duitsland.
Muurresten Parlament der Bäume
GPS: 52.52140250385536, 13.377383829106819
Het Parlement van de Bomen (ook bekend als Het Parlement van de Bomen tegen oorlog en geweld) is een monument voor de slachtoffers van de Berlijnse Muur.
Alter Domfriedhof
GPS: 52.5400171039548, 13.379340210485081
Op de oudste katholieke begraafplaats van Berlijn is een ongeveer 15 meter lang gedeelte van “Border Wall 75” te zien. Het stuk muur bevindt zich aan de noordkant van de St. Hedwig-begraafplaats, in een uitbreiding van de Liesenbrücken, en is nu een monumentaal pand.
The Kieler Eck watchtower
GPS: 52.533738874728016, 13.369318280146121
De wachttoren Kieler Eck is een voormalige commandopost van de DDR-grenstroepen in Berlijn en staat nu bekend als het Günter Litfin-monument. Gelegen in de wijk Mitte, vlakbij het Berlijn-Spandauer kanaal, herdenkt het Günter Litfin, een van de eerste slachtoffers van de Berlijnse Muur, die daar in 1961 werd neergeschoten tijdens een vluchtpoging. Het monument, dat wordt ondersteund door de Stichting Berlijnse Muur, heeft een klein museum in de toren en dient als herinnering aan het grensregime en de slachtoffers ervan.
Invalidenfriedhof
GPS: 52.531652180095, 13.370773527975329
Er was steeds meer ruimte nodig om de grens van de DDR te beveiligen en de invalidenbegraafplaats werd steeds meer overgenomen. In totaal moest ruim 90 procent van de graven plaatsmaken voor de dodenstrook met zijn wachttorens, controlestroken, het wandelgebied voor de waakhonden en het konvooipad. Sommige delen van de achterlandveiligheidsmuur en het colonnepad herinneren nog aan het recente verleden.
Gedenkstätte Bernauer Straße
GPS: 52.5336687, 13.3886909
Tijdens de deling binnen Duitsland liep de gehele lengte van de Berlijnse Muur langs de zuidkant van de Bernauer Strasse. Een deel van deze voormalige grensstrook inclusief de bijbehorende uitkijktoren is nu een openluchttentoonstelling. Er is historisch audio- en beeldmateriaal, evenals een bezoekerscentrum met films en een uitkijktoren.
Muurresten Liesenstraße
GPS: 52.5400171039548, 13.379340210485081
Vlakbij de Liesenstraße in Berlijn bevinden zich de overblijfselen van de Berlijnse Muur bij de Liesenbrücken, een herinnering aan de voormalige deling van Berlijn en de aanwezigheid van de muur in dit gebied. De Liesenbrücken zijn een bekend voorbeeld van een voormalige grens, en ook de begraafplaats aan de nabijgelegen Heerstraße heeft historische banden met de muur.
