Huizen zonder mensen, een snelweg zonder verkeer, een kroeg zonder bier, wat moet je op zaterdagavond hier ? Het huis van God gesloten, mensen wonen in tenten, een voetbalclub zonder ballen waarom zijn alle huizen vervallen ?
Het gehuchtje Morschenich moest plaats maken voor de Hambach dagbouwactiviteiten van de RWE bruinkoolcentrale. De 494 inwoners verkochten één voor één hun huis aan deze energiereus en kregen een nieuw huis aangewezen in Morschenich-Neu, een nieuw uit de grond gestampt Duits dorpje, 7 km verderop. Een leuke bezigheid in deze Corona-tijd. Géén mensen dus safe ! Kopieer onderstaande getallen in Google Maps en je smartphone wijst je de weg. In de omgeving is nog méér te zien. Zelfs een verlaten buitenkartbaan.
50.8660366, 6.5440157
De versafdeling. Hier kon je vers voorbereide gerechten in een bakje krijgen. Thuis hoefde je het alleen maar op te warmen.
De verse visafdeling. In veel landen waar ik kom zoals ook in Oman is de vis die je kunt kopen de catch of the day. Hij is dan het meest vers. In Nederland hanteren we een andere definitie van vers. We vinden dat we vis minstens 3-5 dagen na gevangen te zijn moet laten besterven (in dit rottingsproces krijg je mals visvlees door middel van het afbreken van het collageen met enzymen). Dit zou de smaak ten goede komen. Ook de bereiding wordt daarmee vergemakkelijkt. Het is net een keuze wat je lekker vind natuurlijk. Ik geef de voorkeur aan de lokale markten waar de vis nog spartelend op het ijs in de bak ligt. Niet leuk voor de vis natuurlijk. Die stikt in principe. Maar hij is wel superlekker en nog heel stevig vanwege de rigor mortis (lijkstijfheid) die na de slacht intreedt en die enkele dagen kan aanhouden zoals hieronder dit stuk tonijn met een doorsnede van 25 cm (!)
Wat dachten jullie van deze lamspootjes dan ?
Of deze schapentong ?
Varkenspootjes importeren ze gewoon uit Nederland
Of het hart van een koe dan ?
Of gevulde schapenmaag dan ? In Schotland noemen ze dit Haggis
Dan maar eens online proberen. Op de officiële Oman-website van de regering kreeg ik geen account aangemaakt. Het lukte me wel om visa te bestellen via een Visa-website in Barcelona. Per stuk betaalde ik ineens 55$ i.p.v. 15$. Het visum van Angelica kreeg ik meteen in mijn emailbox maar die van mij helaas niet. Met als gevolg dat we dus geen bustickets kregen. Pas op de dag van vertrek heb ik via via mijn visum kunnen krijgen. Dat was even 24 uur peentjes zweten. Bedenk even dat we de auto in Muscat al gehuurd hadden en alle slaaplocaties al geboekt/betaald waren. 
Onze reis heeft helaas 12 uur vertraging opgelopen waardoor we een aantal geplande spots maar moeten skippen. Dubai kent een uitstekend wegennet waardoor we binnen twee uur de grenspost van Dubai bij Al Wajajah-Hatta hadden bereikt. In eerste instantie wilde ik in Dubai een auto huren en zelf naar Oman rijden maar er kwamen zoveel huurauto’s die vanuit Dubai naar Oman gingen niet meer terug bij de eigenaar dat de verhuurboys er maar mee waren gestopt.
Weer een kwartier later kwamen we aan bij een tweede checkpoint alwaar we onze stempel op vertoon van onze visa in ons paspoort kregen. We waren binnen ! 🇴🇲Foto’s maken bij de grens was ten strengste verboden dus moest ik het maar weer eens stiekem doen. In het douanegebouw was een Spar-winkeltje waar ik een stuk worst kocht. Het vlees was erg hard. Als ik dat had geweten had ik vanmorgen een ander gebit in mijn mond gedaan. Eenmaal buiten pakte ik mijn iphone om een foto te maken van Yasser, onze beer van een chauffeur, die op zijn bordeelsluipers en in een witte djellaba aan kwam gelopen.
Meteen toen hij mijn Iphone zag wees hij me er op dat het maken van foto’s hier absoluut verboden was. Helemaal vergeten !! Tja. Vergeetachtigheid. Bij de een zit de oorzaak in een vloeitje, de ander zegt dat het een vorm van hoogbegaafdheid is en weer een ander wijt het aan een té druk leven. “Mijn geheugen is miserabel slecht” zei ik net nog tegen de liefde van mijn leven. Angelica: “hoe slecht is het dan ?” Ik:”hoe slecht is wat ? “ Dat bedoel ik dus. Af en toe voel ik me net zo’n Alzheimertje en denk aan later: iedere dag nieuwe vrienden maken, iedere dag nieuwe gerechten proeven en met Pasen mijn eigen eitjes verstoppen. Laat maar komen dan !
Aangekomen in Muscat gingen we eerst even een dutje doen want tijdens zo’n nachtelijke busreis ben ik op mijn alerts en doe ik geen oog dicht. Op onze kamer van het appartement was alles aanwezig. Zelfs een vaatwasser. Maar die was kapot. Ik kreeg meteen een flashback naar vroeger. Ik was 12. De vaatwasser was kapot gegaan. Het zou twee weken duren voordat de nieuwe kwam. We hadden afgesproken dat ieder één week de afwas zou doen. Mijn broer Dave en ik de eerste week en mijn ouders de tweede week. Toen onze week voorbij was kwam er toevallig een vrachtwagen langsrijden met de nieuwe vaatwasser 😅🖕🏻.
Snel gingen we naar de Mutrah Souk, een traditionele Arabische markt onder een houten dak. De spulletjes die verkocht worden staan heel chaotisch opgesteld. Prijzen staan nergens vermeld. Loop je voor een paar teenslippers naar binnen dan loop je even later naar buiten met een flesje Amouage, het duurste parfum ter wereld welke hier wordt aangeboden. Als Nederlander kun je hier je hart ophalen. Afdingen kunnen ze hier als de beste. De vuistregel is 30% korting met cash geld. 10% korting met je creditcard. Dus gewoon lekker cash meenemen 😉. 
Achter de Souk bevindt ze de Mutrah corniche: een promenade langs de kustlijn waar mensen op en neer paraderen om hun nieuwste patta’s te showen aan het zittend overwegend mannelijk publiek. Hier zitten ze gewoon een kopje thee te leuten. Zonder ipad, zonder macbook, zonder iphone. Gewoon een beetje zwijgend rondkijken. Psychos…
Bij restaurant 
Nu mochten we naar binnen. Aan het plafond hing de grootste kroonluchter die we ooit hadden gezien. Wel liefst 9000 kg zwaar en bezet met 600.000 stukjes kristal. Ik heb ze niet nageteld maar ik geloofde de man die dat vertelde op zijn woord. Je zult ze maar moeten poetsen. 
Een dik uur later zaten we in de auto op weg naar Sur in het oosten. Onderweg stopten we even bij de Bimmah sinkhole in het Hawiyat Najm park. Op een dag was hier gewoon een gat in de grond geslagen en met de tijd was het volgelopen met water. Mensen zagen het nu als een openbaar zwembad en zwommen er baantjes in het heldere turquoise water. De lokale bevolking gelooft nog altijd dat hier een meteoriet is ingeslagen. Vandaar ook de naam Hawiyat Najm: de vallende ster. 
We hadden van te voren een aantal vissen gekregen van een groepje Omani mannen die een weekendje aan het kamperen waren bij zee. Ze waren redelijk bezopen en heel vriendelijk. Uit respect kreeg Angelica geen hand, maar ze boden haar meteen een stoel aan en een kopje koffie. Ikzelf mocht van de whiskey die ze bij zich hadden proeven. 
De vissen heb ik later maar weggegeven aan de toezichthouder van de sinkhole. Hij was er blij mee want hij was zijn boterhammetjes vergeten vanmorgen. Hetzelfde als in Dubai genieten vrouwen hier een voorkeurspositie. In Dubai mogen mannen op straffe van een geldboete niet naast vrouwen zitten in de trein. De vrouwen zijn heel mondig en wijzen je meteen op hun recht als je hun gedeelte binnen stapt. Hetzelfde zagen we met wachtrijen. Er zijn aparte wachtrijen voor single mannen en wachtrijen voor gezinnen met vrouwen. Ongeveer 75% van de vrouwen is hier gesluierd maar we hebben niet de indruk dat de vrouwen hier onderdrukt worden. Integendeel ! Ze doen dit uit respect naar hun man toe. Geen enkele andere man mag hun lichaam zien. Onder de boerka zit natuurlijk Victoria’s geheimpje. En dat willen ze alleen voor hun man houden. Dat is even een ander verhaal dan dat wij kennen. Iedere man mag meerdere vrouwen hebben. Dit idee is heul lang geleden geboren. Toen vrouwen weduwe werden als de mannen niet meer terugkeerden van het oorlogsfront met de Christenen. Een weduwe mocht dan aansluiten bij een andere familie zodat ze onderhouden kon worden en niet aan de bedelstaf raakte zoals bij ons in het westen het geval was. Er was maar één voorwaarde. De man van de familie mocht de weduwe alleen toelaten als hij in staat was haar te kunnen onderhouden én dat hij haar hetzelfde behandelde als zijn eigen vrouw. Hier lijkt mij absoluut niks mis mee. We zagen een oud vrouwtje. Ze was 102 jaar en keek naar de mensen die voorbij liepen. We kwamen met haar in gesprek. Ik vroeg haar of ze een goed leven had gehad . Ze begon te lachen en antwoordde bevestigend. Toen ik haar vroeg of ze niet bang was om te sterven zei ze:”tuurlijk niet, ik heb een mooi leven gehad. En daarbij sterven er vrij weinig mensen van 102 jaar oud”. Geweldige humor ! Onderweg naar Sur kwamen we nog een 2000 jaar oud gebouwtje tegen. Hier lag vroeger het stadje Qalhat waar Marco Polo rond 1300 nog zijn handelswaar probeerde te verslijten. Van het stadje was niks meer over. Alleen het uit zandsteen en koraal (!) gebouwd huisje stond er nog. 
Hierna bezochten we in Sur een bouwplaats voor originele houten Arabische boten, Dhows genaamd 🛶. Heel interessant om te zien hoe deze boten met de hand worden gemaakt. In tegenstelling tot bij ons worden hier nog heel veel spullen met de hand gemaakt. Bij ons is dingen maken niet meer hip. Wie kan nog nu nog zelf iets maken ? Veiligheidsregels zoals helmen, handschoenen en brillen kennen ze hier niet. Gewoon lekker met de slippertjes aan het werk. Zelf mocht ik even meehelpen een stukje plafond te maken. Leuk toch ? Dit krijg je bij ons op het werk niet geregeld. 
Om 22:00u liepen we onder begeleiding over het strand om te kijken hoe schildpadden eitjes legden in het zand van het Ras al Jinz reserve. Even verderop waren ze net uitgekomen en we bekeken een schildpadje 🐢 wat zijn weg zocht naar de zee. 
Na een rit van een dik uur kwamen we rond 01:00u aan in Tiwi. Een heel klein dorpje waar iedereen al sliep. Op één jongen na. Hij wees ons door de wirwar van nauwe steegjes de weg naar ons guesthouse. De douche was helaas kapot dus gingen we maar met het zand tussen onze tenen ons bed in. Goodnight 💫🌙
Oman bestaat voor 80 procent uit woestijn, maar dat wil niet zeggen dat er geen groene natuur te vinden is. Integendeel. In een groot aantal schitterende schaduwrijke valleien, zogenoemde wadi’s, vind je heerlijk zoet water omgeven door groene palmen en planten. En hier liepen we door heen. Klauterend over dikke rotsblokken, met een bootje of te voet door het water, soms uitglijdend over de gladde stenen, langs palmbomen, zwemmend door het water. Lekker even outdoor.
We kwamen langs verschillende kleine poelen, waar het prachtige en heldere turquoise water zeer uitnodigend was om even een duik te nemen. 
Maar we moesten even wachten tot we bij de laatste poel waren aangekomen want alleen hier mocht gezwommen worden. Op de terugweg kwamen we op het idee om terug te lopen via de Aflaj, een soort irrigatiesysteem waarbij kleine, smalle aquaductjes het water van de bergen geleidelijk naar de moestuintjes van de dorpjes leidden.Dit was stukken korter omdat we niet meer over de rotsen hoefden te klimmen. Het bootje terug vertrok al over 45 minuten en we waren al laat. 
Dit aanbod konden we natuurlijk niet afslaan. Onze auto was niet geschikt voor de zeer steile wegen door de bergen. De wegen waren zo smal dat je wel eens vast stond op een weggetje en dat één van de twee auto’s 🚗 een stuk moest terugzetten om baan te maken voor zijn tegenligger. Zolang dat een local was ging het nog. Maar een toerist als bestuurder had heel wat werk te verzetten. Logisch ook. Wij zijn het niet gewend om op dit soort paden te rijden. 
Wadi Tiwi kent wederom smaragdgroene wateren en grote rotspartijen, maar ook oude dorpjes en plantages. De wadi spreidt zich namelijk uit over 36 kilometer waar dorpjes zich hebben gevestigd. In de dorpjes worden dadels, mango’s en bananen geteeld vanwege de vruchtbare grond. We zijn de Wadi helemaal tot in het laatste van de negen dorpjes gereden (Miba). 
De weggetjes maakten gevaarlijke bochten en het betonnen wegdek was niet altijd zonder gaten. Gelukkig kende Tahir deze bergweggetjes als zijn broekzak. 
De weg was zeer zeker hobbelig maar achteraf gezien hadden we dit gemakkelijk met onze eigen auto kunnen doen. We zijn vorig jaar met een Fiat Panda het Atlasgebergte van Marokko 🇲🇦 overgestoken dus enige ervaring hadden we al. Eenmaal boven aangekomen genoten we van het mooie uitzicht van de hoogste berg van het Hadjargebergte in het noordwesten van Oman.
Hierna gingen we iets eten in deze stad. Het viel ons op dat in het restaurant maar drie tafeltjes stonden. Aan de achterzijde waren een aantal tafeltjes afgeschermd door schotten. Door een gordijn kon het personeel de ruimte binnenlopen om de klanten te bedienen. De Omani hechten veel waarde aan privacy werd ons uitgelegd. Achter het gordijn kon ook de boerka even af zodat de vrouwen fatsoenlijk konden eten zonder hun kleding vies te beknoeien. 
Dit stukje privacy zie je ook terug in de bouw van een huis. Eerst wordt de grond aangekocht. Vervolgens wordt er eerst een twee meter hoge muur om het perceel heen gebouwd. Pas daarna begint men met de bouw van het huis. Voor onze begrippen een beetje vreemd. Zeker gezien het feit als je ‘s avonds in het donker een ommetje met de hond maakt en overal de huizen naar binnen kan kijken.
’s Avonds vielen we heerlijk in slaap in deze mooie Airbnb in Nizwa. Het huis was 300 jaar oud en helemaal gerenoveerd. Op sommige plekken was de originele lemen muur nog zichtbaar. Onze handen gleden over het materiaal wat gemaakt was van stro, leem en kamelenpoep.Nog een leuk detail: als mannen elkaar hier groeten dan gaat dat anders als bij ons. Ze stellen niet één vraag (hoe gaat het ?) waarna ze één antwoord krijgen (goed), maar ze stellen zeker tien vragen. Hoe gaat het met jou, je broer, je zus, je vader, je moeder, leeft je goudvis nog, woon je nog fijn, doen de kinderen het goed op school enz. Deze vragen (en antwoorden) zijn dermate ingebakken dat de een het antwoord al gegeven heeft voordat de ander de laatste medeklinkers uit zijn mond heeft laten vallen. En dat gesprekje gaat dan supersnel. Heel grappig om te horen.
Even verderop zagen we een aantal gifgroene slangen. Volgens onze Chinese gids Alex (Chinezen hebben allemaal een Engelse bijnaam) was dit de Pope’s Pit Viper. Dit weet ik zeker omdat Alex een krasje op zijn tong had en alles 20x tot vervelens toe herhaalde. Hun giftandjes in onze handjes zou het gif in het bloed door onze aderen transporteren en eenmaal aangekomen bij het hart de hartspier lamleggen. Dan ben je dus zwaar de lul. Met mijn zoomlens hoefde ik gelukkig niet té dichtbij te komen. 
Minder geluk had ik toen we aan de hike over de rotsen begonnen. Na een half uur zagen we een tweetal Siamang apen op een leuning zitten. Ik heb altijd een drietal lenzen in mijn tas. Ze hebben een klik samen. Échte cameraatjes. Ik had een lens op m’n camera zitten waarbij ik eigenlijk té dichtbij moest komen. Maar de apen vonden dit zo te zien niet erg. Ze gaapten zelfs uit verveling. Hun hoektanden werden hierbij ontbloot en waren zeker drie centimeter lang en vlijmscherp. Die waren niet bedoeld om blaadjes te kauwen. Die waren bedoeld om het vlees van het bot van hun prooi te scheuren. Om zich te verdedigen tegen té dichtbij komende fotografen. Om met hun tanden ons lichaam te penetreren en ons bloed te voorzien van de rabiës die ze al hun hele leven met zich meedragen. Alle apen, honden en katten in zuid-oost Azië dragen dit virus met zich mee en jaarlijks overlijden ook genoeg mensen hier aan. Mijn fototas lag open op de grond en ik besloot mijn telelens te nemen. Ik zette twee stappen achteruit. De aap keek me aan. Nog een stap achteruit. Ik mocht niets doen wat hem niet beviel. Zijn rabiës zou er dan voor zorgen dat hij ineens héél agressief zou worden. En dat werd hij ineens ! Hij wachtte op een moment dat hij de aanval in zou zetten. Het leek alsof hij mijn zwakke plek aan het zoeken was. Ik vroeg Angelica om mijn camera en cameratas te nemen en weg te gaan. Onder me lag de stok die ik had gebruikt tijdens de hike. Deze raapte ik langzaam op en verloor zijn ogen niet uit het oog. Toen brulde hij hard en kwam mijn richting op met wijd opengesperde mond, zijn vlijmscherpe gele tanden goed zichtbaar. Ik schreeuwde ook en maakte me groot en zwaaide met mijn stok zo hard ik kon. Waarschijnlijk had hij al vaker klappen van een stok mogen ontvangen want dit bleek te werken. Langzaam gingen we achteruit. Stapje voor stapje. Als een volleerd Aikido-fighter zwaaide ik met de stok heen en weer en produceerde van dat Bruce-Lee-katten-gemiauw wat ik heb geleerd tijdens mijn pubertijd toen ik mezelf naar het leven stond tijdens de uitvoering van mijn vechtoefeningen met mijn zelfgemaakte Tsjakko op mijn slaapkamertje. Alex, de gids, had het geschreeuw gehoord en vroeg wat er aan de hand was. Nadat we hem dat in geuren en kleuren hadden verteld deelde hij ons mee dat we veel geluk hadden gehad. 
De hike was supermooi. De trail bestond uit klimpartijen over rotsen en boomstammen. Steil omhoog en ook weer steil omlaag. We liepen over krakende houten bruggetjes en sprongen over kuilen in de grond. Onderweg kwamen we een legereenheid met vrijwilligers tegen. Ze waren al twee dagen aan het zoeken naar een 70-jarige Taiwanees die zijn twee vrienden was kwijtgeraakt in het uitgestrekte regenwoud. Aldus de plaatselijke krant in Kuching. Alleen locals vinden hier de weg terug. Ik vraag me sowieso af en toe af hoe mannen de hele wereld hebben kunnen ontdekken. Ik vind nog niet eens twee dezelfde sokken in mijn sokkenla. Bij het strand aangekomen namen we de boot terug naar ons hotel in Kuching. ‘s Avonds liepen we nog even over Carpenterstreet waar het Mooncake-festival al een week bezig was. Hier hebben we een drietal heerlijke octopus-en twee lamsspiezen gegeten en deze afgeblust met een paar lekkere, koele blikjes Tiger-beer. 
c
Wij zagen de koekjes meer als een startsein om lekker te gaan eten en bier te gaan drinken. Werkelijk overal stonden eetkraampjes en we hadden nog nooit zo’n verscheidenheid aan eetwaar gezien. Het zag allemaal zo lekker uit maar het is heel moeilijk te beschrijven hoe iets uitziet of smaakt. We waren getuige van een bokswedstrijd midden op straat. Twee boksers gingen echt serieus met elkaar de strijd aan en hakten vol op elkaar in. We waren moe en wilden ergens zitten maar we zagen nergens stoeltjes. In een grote soort partytent zagen we nog enkele stoeltjes vrij. Snel gingen we er op zitten. Zo. Rust ! Om ons heen zaten mensen te wachten op het optreden dat voor onze ogen zou gaan plaatsvinden. Ineens was er opwinding. Een heel belangrijk iemand kwam de tent in en gaf iedereen een hand. Het bleek de burgermeester te zijn. Hij gaf ons een hand en met een lach heette hij ons welkom in zijn stad. We voelden ons een beetje beschaamd want we zaten in een tent met allemaal notabelen van de stad. Deze hadden we niet zien aankomen haha😂.
Het oudere echtpaar Karum en Louis heette ons van harte welkom. Ze waren rechtstreekse afstammelingen van de Iban-stam. De Iban leven vooral van jagen en verzamelen en jagen vooral op boseekhoorns, zwijnen, honingberen, slankapen, neusapen, gibbons, ratten en verder al het andere dat eetbaar is. Iedere dag gaan de vrouwen van dit paaldorp om 05:30u de jungle in om planten en groenten voor deze dag te verzamelen. De woonkamer van ons verblijf was eenvoudig maar knus ingericht. Er stond een TV, een aantal stoelen en een eettafel. Aan de wand hingen een aantal op papier uitgeprinte foto’s. De keuken stond vol met spulletjes om lekkere gerechten te maken. Op de grond in de slaapkamer lagen twee matrassen waarop we zouden slapen. Twee ventilatoren zorgden voor enige verkoeling. We zitten op dit moment in het warmste seizoen van het jaar en het was zeker 38c op de kamer. De bosbranden in het nabij gelegen Indonesië zorgden voor een dikke rookwolk boven Maleisië. Dit zorgde voor nóg meer warmte. 
Louis nam ons mee naar de jungle welke naast het paaldorp lag. We gingen op zoek naar de waterval om te baden. Zelf nam hij een flesje shampoo mee. Met een groot kapmes kapte zijn schoonzus Tepioca-bladeren, Cassavawortels en bamboe-shoots en stopte dit in haar plastic zak. We liepen over kleine bamboe-bruggetjes steeds verder het nevelwoud in. Na een aantal kilometer bereikten we de mooie waterval en namen een afkoelend bad. Louis pakte zijn shampoo flesje en begon zich in te zepen. Hij vertelde veel over de aanwezige planten. Sommigen hadden geneeskrachtige werking en de mensen van het dorp gebruikten deze om te kunnen herstellen van een ziekte. Je kunt hier erg ziek worden van de steek van een mug. De Dengue-mug is hier aanwezig dus we hadden ons van te voren goed ingesmeerd met Deet. De mensen die hier wonen gebruiken andere middelen. Zo dragen ze in deze hitte lange mouwen, lange broeken en een muskietennet over hun hoofd. Verder weten ze precies waar de Dengue-mug zit. Stilstaand water proberen ze te vermijden.
Na het eten liepen we door het longhouse. Er was één huisje waarin doodshoofden in een soort kooitje hingen. Deze zaten 200 jaar geleden nog vast aan een lichaam van een strijder die met zijn maten probeerde dit longhouse aan te vallen. Was de vijand gedood dan werd het hoofd vakkundig van de romp gesneden. Men sneed het hoofd met een scherp mes uit respect vanaf de nek naar de hals toe. De hals is namelijk het gedeelte waar de mond zit waarmee men eet, bier drinkt, rookt en ademt. Zou men andersom onthoofden dan zou dit een “bad karma” opleveren. Men bewaart deze schedels dus al 200 jaar als een soort trofee in deze hut. 
’s Avonds werden we verblijd met een klein optreden van een lokaal bandje met een danseres. Angelica deed natuurlijk weer mee en ikzelf veinsde een knieblessure die ik had opgelopen na mijn val bij de waterval. Ik was weliswaar lelijk ten val gekomen toen ik uitgleed over een gladde rots maar had er gelukkig niets aan over gehouden. Maar het doel was bereikt: ik hou niet van dansen gewoon omdat ik het niet kan. En daarbij gaat iedereen dan naar me kijken wat het nog moeilijker voor me maakt. Na het optreden wilde de zanger met ons praten en hij was heel geïnteresseerd in ons land. Ik vertelde hem over de Gouden Eeuw, ons koloniale piratenverleden, onze strijd tegen de Spanjaarden en de zee. Deze man hing een uur lang aan onze lippen en stelde me vragen over Nederland die me nog nooit iemand me heeft gesteld. Na een gesprek van dik twee uur was het tijd om te gaan slapen.
Welkom in Gunung Mulu. Een nederzetting midden in het oudste oerwoud ter wereld. Alleen bereikbaar met een vliegtuig. Iedere tube tandpasta, bus Pringles of korrel rijst komt hier via de lucht. 
Met een verroest busje met half volle banden en uitgetypiseerde remmen werden we naar onze lodge op palen gebracht. De kamer was héél eenvoudig. Van 20:00-01:00u werd de stroom verzorgd door een aggregaat. Daarvoor en erna was er helaas geen stroom. Alleen de kamerventilator draaide op een zonnecel. Een telefoonverbinding was er niet. Laat staan internet. Maar het uitzicht was adembenemend 😍💥.Naast de lodge stroomde de rivier en achter de lodge begon het gebergte. 
Met hetzelfde busje werden we naar de entree van het Nationaal Park gebracht. In ons groepje zat een Duits stel. De vrouwelijke helft trok een gezicht als een oorwurm en was gedurende de hele trip dermate chagrijnig dat ik dacht: “is je kuthumeur je enige voorbehoedsmiddel of gebruik je ook nog iets anders ?” Met een gids liepen we in een uur tijd naar de Deer and Lang Cave, de tweede grootste grot ter wereld. Hier is onze landgenoot en bioloog Peter Hovenkamp twee maanden geleden verdronken toen tijdens een helse regenbui de aangrenzende rivier ineens als een tsunami de grot binnen kwam. De andere toeristen uit het groepje kwamen met de schrik vrij en naar de gids hebben ze nog een dag moeten zoeken. 
Het begon heel licht te regenen. Dit voelde zo lekker. De regen was warm en de kleine druppeltjes zorgden voor verkoeling in deze bloedhete jungle waar temperaturen van 40c met gemak werden gehaald. De op één na grootste grot ter wereld herbergt drie miljoen kleine en grote vleermuizen die ‘s avonds allemaal de grot verlaten om op insecten te gaan jagen. Iedere vleermuis eet ongeveer 5 gram aan insecten tijdens zo’n tochtje. Een snelle rekensom leert dat er dan voor 15000 kg aan muggenvlees wordt verorberd. Maar ik realiseerde me dus ook heel snel dat er ook voor 15000 kg aan stront verscheten moest worden. Aangezien vleermuizen alleen poepen als ze op hun kop hangen tijdens daglicht zou dat betekenen dat in dat uurtje dat we in de grot zouden zijn we ons moesten voorbereiden op het ontwijken van 937,5 kg stront welke omlaag zou vallen. Als je dan ook nog eens bedenkt dat deze stront besmet is met rabiës dan laat je bij binnenkomst van de grot je lollie wel in het cellofaantje. De grot is inderdaad immens groot. Je kunt er met gemak een flatgebouw in kwijt. 
We bezochten ook de Cave of the winds en de Clearwater cave. De Clearwater cave is met zijn 220 km qua lengte een flink stuk groter. Kun je je voorstellen ? Een grot van Sittard naar Amsterdam ? Rond 18:00u namen we plaats in een soort buitentheater. Van hieruit kon men vanuit houten ligstoelen omhoog kijken en de drie miljoen vleermuizen de grot uit zien fladderen. Machtig mooi om te zien. 
De Mulu Canopy Skywalk stond als laatste op het programma. Hele smalle hangbruggen van twee plankjes breed waren tussen twee bomen op 40 meter hoogte met touwen en kabel gespannen. Je liep als het ware een parcours van 500 meter van boom tot boom, alleen dan hoog in de lucht. Angelica had dit nog nooit gedaan en vanwege haar hoogtevrees was ze al drie dagen aan één stuk aan de dunne. Ik ging als eerst, Angelica zou volgen en de gids zou als laatste gaan. Ze zette haar eerste voetje op de brug. Deze bewoog heel rustig heen en weer. Ik keek in haar ogen en zag toch wel haar angst om 40 meter omlaag te vallen. Begrijpelijk. Ik besefte natuurlijk ook wel dat in Maleisië de controle op de kwaliteit van deze hangbruggen niet zo is als dat deze bij ons in NL zou zijn. Het plaatselijke groene mos op de planken nodigde uit om uit te glijden. Het vangnet aan weerszijden zag ook niet lekker uit en ik kon me ook moeilijk losmaken van de gedachte dat in dit soort landen eerst iemand te pletter moest vallen voordat die vangnetten vervangen zouden worden. Maar ik hield wijselijk mijn mond. Onderweg zagen we een aantal papegaaien. Ik bedacht me ineens wat de persoon die als eerste een papegaai hoorde praten, gedacht moet hebben:” ik word gek ???”. Na 20 hangbruggen bewandeld te hebben wist Angelica eenmaal op vaste bodem een lichte “Yesjjj” uit te roepen. Ze had het gehaald ☺️🤛🏻💥. 
In het donker wandelden we vanuit de jungle terug naar de basis. Om ons heen vlogen van die dikke vliegende insecten. In El Salvador vloog eens zo’n halve ufo in mijn oog. Die blauwe plek wat ik er aan overhield wandelde de twee weken erna door mijn hele gezicht en eindigde links onder mijn neus. Het beestje zelf was op slag dood. Door mijn maatje 44. Morgen gaan we met een vliegtuigje naar Langkawi, west-Maleisië. Eens kijken wat daar te doen is. Doei !
De houten lodge, met prachtig uitzicht op zee, voelde door de airco al lekker fris aan. De koelkast was voorzien van gratis drank en verder was de lodge heel modern knus ingericht. ‘s Avonds werd aan tafel door een kok vlees en vis klaargemaakt. Een driekoppig bandje speelde “sweet home Alabama” op hun gitaar. Om ons heen liepen een drietal Komodo-varanen die we niet mochten aanraken. Één zwieperd met hun dikke staart zou heel pijnlijk zijn. Bij Sunsetpoint kun je genieten van een supermooie zonsondergang. Hierbij wandel je eerst over een pad van 1,5 kilometer door de jungle. Het ontbijt is heel gevarieerd want je kunt kiezen uit een zestal menu’s. Angelica had de pancakes en ikzelf de rijk gevulde vissoep. ‘s Middags waren we even de zee ingegaan. Het water was lekker warm en de visjes zwommen om ons heen. Overdag bezoeken dagtoeristen het eiland maar na 16:00u hadden we praktisch het hele eiland voor onszelf☺️💥👌🏻
We boekten een hotelletje voor nog geen 18€ per nacht. Mét airco maar helaas geen gouden kraan op de wastafel waarbij het water automatisch hoort te gaan lopen als je je handen voor de sensor beweegt. Soms sta ik dan voor zo’n wastafel op mijn Hans Kloks met armen en benen te zwaaien alsof ik een complete Airbus moet laten verdwijnen. En dan nog geen water. Nee, dan liever eenvoudig. Het zal me ook een rotzorg wezen als de voegen van de tegeltjes niet overal even breed zijn. De stranden waren erg mooi en er lag niet veel troep. Iets wat je wel eens vaker tegenkomt op plekken waar veel Chinezen komen. Of er valt wat uit hun mond of uit hun handen. Dweilen met de kraan open. Maar wonder boven wonder hielden ze zich hier ook aan de regels. Op het strand is veel vertier. Zeker het ‘s avonds. Vanuit een zitzak kun je de dag met de voetjes in het zand lekker van je afbieren. Jonge mannen verzorgen een vuurspektakel waarbij ze stokken in wasbenzine dopen en deze vervolgens in de hens zetten. Daarna gaan ze er heel snel mee ronddraaien zoals bij ons de meiden van marionettengroepen dat doen.
Aan de Ah Chong Beach bar aan het Cenang-strand namen we eerst een Snicker-milkshake. Barman Yusri. Eerst dacht ik dat er een soort chemisch goedje inging met een Snicker-smaakje maar nee, er werd een complete Snicker door de blender heen gejaagd samen met wat melk en twee bolletjes vanille-ijs. Héérlijk. Wie het nat maakt mag het weglikken. Daarna begonnen we maar aan het bier. Tiger bier uit Singapore. Lekker koud op zo’n warme dag. Het was ook niet normaal deze dag. Ik zweette als een dame van lichte zeden tijdens happy hour. Het ene biertje na het andere biertje werd naar binnen gehakt. Ik heb het bieren maar op mijn bucketlist gezet. Dan lijkt het nog alsof ik deze trip iets gepresteerd heb. Er kwam een man naast ons zitten. Hij luisterde naar de naam Frits en gaf Frans les in Nijmegen. Hij had al zijn overuren opgepakt en was bezig om van vier maanden vakantie te genieten. Echter, in Phnom Penh, de hoofdstad van Cambodja werd Frits ziek. Hij voelde zich niet lekker. Hij had een lichte koorts en voortdurende keelpijn. Hij besloot in het ziekenhuis een bloedtest te doen. En jawel hoor. Hij was gestoken door een mug die het Dengue-virus bij zich droeg. Frits lag vijf dagen op intensive care met de gedachte dat er méér mensen door muggensteken waren overleden dan in alle oorlogen bij elkaar. Hij had het de week ervoor in Vietnam opgelopen en pas in Cambodja had de ziekte zich geopenbaard. Hij had besloten om het gebied te verlaten en naar Maleisië af te dalen. Hij sprak nog erg onsamenhangend maar dat kon ook aan het bier gelegen hebben.
Cenang-beach kent heel veel eettentjes die praktisch allemaal Aziatisch georiënteerd zijn. Superlekker ! Tegenover ons hotel stond een lopend buffet op straat met allemaal lekkers. Je propte je bordje gewoon vol met datgene wat je lekker vond en je rekende incl. een vers ananas sapje gewoon vier euro af. Dit was dan ons ontbijt. En dan huiver ik weer bij de gedachte dat ik thuis brood met pindakaas mag eten😩. Achja, ik denk maar zo: als ik lekker eten, bier drinken en roken opgeef dan zal ik niet lánger leven. Het lijkt alleen langer 😉🤛🏻.
Achteraf gezien een juist besluit om naar dit eiland te komen. Ik ben altijd goed geweest in besluiten maken. Knopen hakken. Of het besluit achteraf gezien goed of fout was maakt niks uit. De weg van het leven is geplaveid met platte egeltjes. Zij konden helaas geen besluit maken. Met deze woorden sluit ik deze Maleisië blog af en maken we ons op voor de volgende reis in december: een roadtrip door het koninkrijk Oman. Weer eens wat heel anders. We verheugen ons nu al op het bezoeken van de vele Wadi’s. Bedankt voor het lezen ☺️. Doei ! 🙋🏻♂️🙋🏻♂️🙋🏻♂️
Heel belangrijk was dat alle inwoners rustig zouden blijven en dat er geen paniek zou mogen uitbreken. Dat zou namelijk de effectiviteit van deze komende massamoord niet ten goede komen. Duitse SS-soldaten deden dan ook heel goed hun best om het vertrouwen te winnen van de bevolking. Ze namen baby’s op de arm, voetbalden met de jeugd, maakten praatjes met de inwoners en lachten er op los. Hier namen ze een paar uur de tijd voor.
Toen de bevolking was gerustgesteld nam de SS-pelotoncommandant het woord en vertelde op rustige toon dat voor een snelle controle allereerst de mannen van de vrouwen moesten worden gescheiden. Hierna werden de mannen in een zestal groepjes gescheiden en naar verschillende plekken in het dorp gebracht. Daarna zou iedereen naar huis kunnen. 
Wat opviel is dat voor ieder groepje mannen automatische machinegeweren stonden opgesteld maar dit deed de alarmbellen niet afgaan. Opeens klonk er gezellige dansmuziek uit luidsprekers en men luisterde verheugd naar de mooie muziek. Niet veel later klonk er een harde knal dat als startsignaal dienst deed om tientallen machinegeweren aan het werk te zetten waarmee de mannelijke inwoners op de diverse plekken in het dorpje werden doodgeschoten. De vrouwen en kinderen werden vervolgens in de dorpskerk opgesloten. Deze werd opgeblazen met dynamiet. De verstikkende rook zorgde ervoor dat iedereen naar buiten wilde vluchten. Echter, buiten de kerkdeuren begonnen de machinegeweren er ook op los te ratelen. De vrouwen en kinderen hadden slechts één keuze: sterven. Ze hadden twee keuzes waardoor: de kogel of de verstikkende rook. Slechts één vrouw wist te ontsnappen door uit een raam te springen. 
Daarna werd de rest van het dorp verwoest. In een paar uur werd een compleet dorp met koelbloedige efficiëntie vernietigd. 642 mensen vonden die dag de dood, slechts zes dorpelingen wisten te ontsnappen. Het dorp is redelijk groot en het is inderdaad zo dat je het gevoel krijgt dat de bewoners plots zijn verdwenen wat natuurlijk ook zo is. De auto van de dokter staat nog midden op een plein, de naaimachines in de winkel en in de garage staan auto’s. 
De meeste gevels staan nog rechtop, maar de rest van de huizen is compleet verwoest. Ook de tramrails en bovenleidingen zijn nog intact. Deze tref je vlakbij het kerkje, daar waar de vrouwen en kinderen de dood vonden. 
Ik was vandaag de eerste die het dorpje om 09:00u binnenliep. Het regende heel licht. De straatklinkers waren nat. Een grijze mistwolk hing tussen de overblijfselen wat ooit gebouwen waren waar gezinnen woonden . Overal stonden oude auto’s. De naamplaatjes op de gevels gaven aan wie er gewoond hadden. Cafe Chez Compain, smid Jean Depierrefiche, garagehouder Pierre Poutaraud. Dit zijn van die plekjes waar ik even stil wordt. Ieder jaar bezoek ik wel een plekje waar in één van de twee wereldoorlogen iets naars gebeurd is. Waarom ik doe kan ik niet precies uitleggen. Het is een bepaalde interesse die ik als kind al had. 
Iedere morgen koop ik in een lokaal winkeltje een vers stokbrood en een smakelijk uitziende streekworst. Deze eet ik dan op naast een kwakkelend beekje. Heerlijk vind ik dat. Onderweg stopte ik even bij de grotten van Padirac. Ik heb al heel wat grotten mogen zien maar deze zijn toch de mooiste. Van de buitenzijde zie je een groot gapend gat met een diameter van 35 meter en 55 meter diep. Met een lift kun je vervolgens omlaag gaan en na een kleine wandeling stap je in een bootje om een tochtje te doen op een ondergrondse rivier. Ik kan wel ellenlange verhalen gaan vertellen over 100 miljoen jaar geleden zus en zo maar dat zal jullie worst wezen. Dus gewoon even foto’s kijken lijkt me het beste.
Ik heb net een pizza gegeten in het enige restaurantje wat hier open was. Ik zat daar helemaal alleen aan een tafeltje van vier. Om me heen stonden zeker twaalf tafeltjes leeg. Kwam er ineens een vent binnen en ging aan het tafeltje naast me zitten. Vervolgens bleef ie me aangapen. Dot was zo gênant. Ik bedoel. Er waren genoeg tafeltjes vrij. En me dan zo aankijken ? Ik spreek geen woord Frans en hij begon in die taal zijn verhaal af te steken. En ik maar “ja” knikken. Ik was zó begripvol. Nadat ie me zo’n 10 minuten had aan liggen malsen zei ik ineens:” je ne parle pas Francais”. Dat was mijn redding. Hij zweeg. Ik stond op, betaalde mijn rekening en ging terug naar mijn hol. Ik mis mijn mancave 😩.
Oradour-sur-Glane is een dorpje waar de tijd heeft stilgestaan. Maar ik ben hier niet voor niets. Morgen méér !
Ik meende altijd dat Andorra een beetje bij Frankrijk hoorde maar dat bleek toch niet waar te zijn want bijna iedereen spreekt hier Catalaans. Dit land heeft zelfs twee opperhoofden: een Spaanse bisschop én de president van Frankrijk. Zou Macron het zelf weten ?? 
Door Karel de Grote gesticht om Frankrijk te beschermen tegen de Moren maar nu al 700 jaar zonder wapengekletter. Het leger is daarom maar opgedoekt. Als het hommeles wordt dan mogen Frankrijk en Spanje de defensieve taken op zich nemen. Bij de grens aangekomen zag ik dat de bestuurder van de auto voor me zijn paspoort liet zien aan de douanebeambte. Shit dacht ik. Das waar ook. Andorra is geen lid van de EU dus wordt het paspoort gecontroleerd maar die zat in mijn koffer in de achterbak. Gelukkig mocht ik van de beste kerel doorrijden zonder een controle. 
Na een half uur zat ik al in de hoofdstad Andorra de Vella. Deze stad ligt tussen twee bergen. De huizen zijn dermate dicht op elkaar gebouwd dat je allemaal van die McDrive weggetjes hebt (hier noemen ze de McDrive trouwens McAuto). Om op de parkeerplaats achter het hotel te komen moest ik heel scherp indraaien om op een klinkerpad te komen wat ineens 22% omlaag dook. Met in totaal 5x voor-en achteruit rijden stond mijn überlelijke rode Hyundai op zijn plekje. 
Het voetbalstadion van het nationale team wordt bijna opgeslokt door een weg en een aantal hoge appartementen. Als een voetballer een beetje slecht mikt dan schiet ie zo de flessen bier van tafel. Met zijn maximale capaciteit van 1800 mensen is het natuurlijk bomvol iedere interland. Maar de Andorrokanen bakken er ook niets van he. Ze verliezen doorgaans altijd met een nulletje of 6. Ik heb het eenmaal meegemaakt dat ze wonnen: tegen wit-Rusland of zo. Het zijn in principe gewoon amateurs. Maar áls ze winnen dan gaat het land ook helemaal uit de plaat. 
Andorra is best goedkoop. Een pot bier kost 2€ en de Marlboro’s kosten 3,85€. Het is een belastingparadijs waardoor veel mensen en bedrijven hier hun geld naar toe brengen. De hele hoofdstad ligt overhoop. Werkelijk overal wordt gebouwd en verbouwd. Ze zijn hier ook helemaal verliefd op rotondes. Van die ieniemienie rotondes. Ik weet niet hoeveel ik er ben tegengekomen op een kilometer afstand. Ik heb gewoon een lamme arm van het sturen gekregen. Dit stadje is gewoon te krap gebouwd om kruispunten aan te leggen. Werkelijk om de 50 meter duikt er er een rotonde voor je neus op. Het liefst hadden ze er allemaal ene op de slaapkamer. 
Andorra is een echt wintersportland. Stukken goedkoper dan Oostenrijk en Zwitserland dus voor de sneeuwliefhebbers: grijp je kans. Ik overnachtte in
Je kunt het land maar op vier plekjes verlaten. Ik koos de grens van Frankrijk en vertrok van helemaal het westen van het land naar het oosten waar de grens lag. Na 45 minuten rijden kwam ik erachter dat de grensovergang dicht was voor wegwerkzaamheden. Jezus. Kon ik weer helemaal terug rijden. Achteraf gezien een gelukkige keuze want nu mocht ik helemaal door de Pyreneeën toeren. Onderweg zag ik veel rotsblokken op de weg liggen. Een stuk berg had er geen zin meer in. Ze waren druk bezig met alle rotsblokken van de baan te krijgen. 
In 
Het enige wat me aantrekt aan het geloof zijn de mooie gebouwen. Tempels, kerken, moskeeën noem maar op. Mijn voorkeur gaat echter uit naar de kerken want die vind ik het mooist. Niet alleen vanuit architectonisch oogpunt maar ook het gevoel voor detail. Zo ook de Basiliek van de Onbevlekte Ontvangenis die gebouwd is boven de Grot van Massabielle waar in 1858 het dorpsmeisje Bernadette Soubirous 18 visioenen had waarin een in het wit geklede vrouw haar vertelde dat ze hier een kerk moest laten bouwen. Kijk, hier gaat het mis. Hadden ze in die tijd de psychologische kennis van nu gehad dan had ze iedere dag wat pilletjes in haar mik gekregen en was Lourdes gewoon een boerendorpje gebleven. En volgens mij geldt dat voor alle heiligen. Wonderen bestaan mijns inziens niet alhoewel veel Tottenham-supporters dat niet met me eens zullen zijn. 
Ik heb geen vertrouwen in het geloof. In geen enkel geloof. Allemaal leuke verhalen. Dat dan weer wel. Maar zolang er mensen geloven dat twee pinguins vanuit Antarctica naar het midden-Oosten zwommen om zich op de Ark van Noah bij de rest van de dieren te voegen dan kun je je afvragen wie er een steekje los heeft. Geloof en hoop gaan echter hand in hand. Als de medische wetenschap is uitgepoept dan neemt hoop het over. Je enige houvast. 
Mijn vader dacht er ook zo over. Mijn moeder niet. Ze steekt nog altijd kaarsjes aan indien er iets gebeurd is. Vroeger werd er bij ons thuis ook gebeden voordat we gingen eten. Vanaf mijn 10e zijn we daar mee gestopt. Toen mijn vader het eindstadium van zijn ziekte had bereikt liet hij zich door een pastoor het heilige sacrament der Zieken toedienen. Hij vroeg drie dagen van te voren of ik daar bij wilde zijn. Toch wel wantrouwend vroeg ik hem waarom hij nu in de eindfase van zijn leven ineens de kerk weer ruimte gaf. Hij antwoordde toen:” Stel…. stel ik heb het mijn hele leven verkeerd gehad. Stel er is wél een God en een hemel. Dan gaat mam naar de hemel en ik niet. Dan kunnen we elkaar nooit meer zien. En daarom laat ik nu de priester komen”. Uiteraard ben ik hierbij aanwezig geweest. Ik ben er inmiddels wel van overtuigd dat mensen in het laatste stadium van hun leven bereid zijn om toenadering tot het geloof te zoeken. Hoop doet leven.
Toen ik aan kwam regende het pijpenstelen en de sfeer was heel droevig. Daar stond ik dan boven aan de rand van de groeve en keek omlaag naar een plek waar duizenden mensen door uitputting waren gestorven of geëxecuteerd. Los grind onder mijn voeten brak de oorverdovende stilte toen ik de rand verliet. Ik moest me goed vasthouden aan bomen en struiken want het pad liep heel stijl af. In de verte hoorde ik honden blaffen en ik hoopte dat ze goed aangelijnd waren. De Liban-steengroeve in Krakau, Polen, werd in 1873 opgericht als onderdeel van een kalksteen bedrijf, “Liban en Ehrenpreis”, eigendom van twee Joodse industriële families uit Podgórze.
Ook het dorpje is heel leuk. Genoeg te zien. Mensen werken, gaan naar school, doen hun dingetje. Zoals bij ons, alleen anders.
