Ongeveer twee jaar geleden werd Duitsland getroffen door een watersnoodramp. Ruim 180 mensen kwamen om het leven bij de grote overstromingen in Noordrijn-Westfalen en Rijnland-Palts. Huizen, bruggen en wegen werden compleet weggevaagd. Het is een van de grootste natuurrampen in de geschiedenis van de Bondsrepubliek. We parkeerden ons busje op een geïmproviseerde parkeerplaats in Mayschoss en liepen richting een verlaten hotel. De eigenaar was bezig met wat klusjes en na een kort gesprekje kregen we toestemming om door zijn hotel te wandelen. Na twee jaar zijn veel mensen nog steeds niet geholpen. Het opgehaalde geld is weer ergens aan de strijkstok blijven hangen en veel beloftes zijn niet nagekomen. Het is erg triest te horen dat er velen zijn die zelf voor de kosten moeten opdraaien en niets van de overheid of de opgehaalde gelden hebben gekregen.
Hoe het begon
Op 13 juli 2021 begint het hevig te regenen, vooral in het westen van Duitsland. Er valt zoveel water dat kleine rivieren buiten hun oevers treden. Straten en huizen lopen onder en bomen vallen om. Er valt twee keer zo veel regen als normaal in de hele maand. De hele nacht en volgende dag houdt het noodweer aan. Kleine rivieren veranderen in allesverwoestende watermassa’s die op sommige plekken metershoog door de straten en huizen kolken. Alles wordt vernietigd of meegesleurd. De mensen in de getroffen gebieden worden niet op tijd of onvoldoende gealarmeerd. Evacuaties komen op meerdere plaatsen te laat.
Ahrtal
Het Ahrtal in de Eifel, een smal, schilderachtig dal van de rivier de Ahr, wordt extreem hard getroffen. Alleen daar al komen 134 mensen om het leven. Daarnaast raken ongeveer 800 mensen gewond en worden tientallen mensen vermist. Duizenden inwoners verliezen hun huis. De totale schade door de overstromingen in de twee deelstaten wordt geraamd op 30 miljard euro. Ondanks een overweldigende golf van solidariteit – vrijwilligers meldden zich massaal om te helpen en inzamelingsacties leverden honderden miljoenen op – is het gebied nog niet hersteld van de ramp. Wegen en bruggen zijn op veel plekken provisorisch gerepareerd. Sommige wandel- en fietspaden zijn nog niet begaanbaar, net als parkeerplaatsen. We zijn toen niet hier gaan helpen maar in Pepinster in België waar de ramp zich ook had voltrokken. Ook daar zagen we hetzelfde beeld. Klik hier voor reportage.
Waar blijft de hulp ?
Zoals altijd na grote rampen kondigden politici snelle hulp aan voor de slachtoffers van de Flutkatastrophe. De realiteit ziet er helaas anders uit. Slachtoffers van de overstromingen moeten zich een weg banen door een bureaucratische jungle voor financiële compensatie. Een jaar na dato heeft nog lang niet iedereen een vergoeding gekregen. Ook is nog een kwart van de verzekeringsclaims niet afgehandeld. Er is bovendien vaak gebrek aan materiaal en werklieden.
Wederopbouw
De wederopbouw verloopt op sommige plekken moeizaam. Begin juli demonstreerden enkele honderden watersnoodslachtoffers uit het Ahrtal bij de deelstaatregering in Mainz. ‘Ons Ahrtal is nog altijd verwoest, niemand die ons hoort’, stond op één van de protestborden. Ze vinden dat de subsidies uit het wederopbouwfonds veel te traag worden uitbetaald. Belangrijke herstelwerkzaamheden blijven daardoor liggen.
Het ramphotel
DE linkerhelft van de brug is helemaal weggeslagen.Entree hotel.Keuken.Let op de modder in de pisbakken.Hotel zum Schwarzen Kreuz staat ook leeg.De slaapkamers.
De dag na de overstroming
Foto van internet geplukt.Foto van internet geplukt.Foto van internet geplukt.
Weinig dingen zo sloom als een stoplicht. Ga je via Luik op kastelenroadtrip, sta je stop voor stoplicht nummer 47 waarvan we er al alleen al 38 in Sittard hebben gezien. Maar goed: we hebben de kasteeltjes gehaald. Deze stonden al zolang in mijn ‘leuke plekken’-verzameling geelgekleurd dat het nu eens tijd werd om ze te gaan bezichtigen zodat ik ze een rood kleurtje kon geven. Ze liggen praktisch allemaal langs de Rijn. Zowel rechts ervan in de deelstaat Hessen als links ervan in de deelstaat Rheinland-Pfalz, één van de armste streken van Duitsland. Ieder kasteeltje heeft zo zijn eigen bouwstijl. De een heeft enkele torentjes en de ander heeft een ophaalbruggetje. De een kun je van binnen bezichtigen omdat er een museumpje in is gevestigd en van de ander resten alleen een paar muren. Ze zijn wel allemaal eeuwenoud en dat maakt het natuurlijk wel uniek voor ons continent want bijna alle kastelen ter wereld (één miljoen stuks) liggen in Europa. Het nadeel van de kastelen is de ligging want ze liggen bijna allemaal op een berg. Logisch natuurlijk, want zodoende was zo’n kasteel in die tijd moeilijk te veroveren maar dat betekent 800 jaar later wel dat wij iedere keer zo’n pokkenend omhoog moesten lopen want natuurlijk lagen alle parkeerplekken onder aan de berg. Mijn conditie is nu niet echt bepaald goed te noemen. Een bergje oplopen gaat sinds ik corona heb gehad alleen nog maar in etappes en sinds vier weken krijg ik zelfs tijdens het schijten al steken in mijn zij haha. Jaja, we worden stilaan ouder :).
Kastelen Duitsland
Tijdens de Middeleeuwen was Duitsland verdeeld in vele kleine feodale staten en vorstendommen. Deze onstabiele tijden stimuleerden de bouw van veilige en versterkte kastelen in Duitsland. Hoewel Duitsland misschien wel de meeste kastelen heeft, is Wales het land met de meeste kastelen per vierkante kilometers (600 stuks). In Duitsland liggen tussen 20.000 en 25.000 kastelen.
Burg Reichenstein, Rheinland Pfalz
Kasteel Reichenstein is een kasteel welke op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat. Het staat op de oostelijke helling van de Bingerwald in Rijnland-Palts. Het kasteel op de heuveltop werd voor het eerst genoemd in een document in 1213. De belegering, verovering en verwoesting door koning Rudolph van Habsburg in 1282 staat ook gedocumenteerd en het kasteel werd daarna uitgesloten van wederopbouw en werd tot de 17e eeuw aan verval overgelaten. De overblijfselen werden in 1689 opgeblazen tijdens de Paltse Successieoorlog. Het kasteel kreeg zijn huidige uiterlijk van een rijke industrieel. Rond 1900 liet hij het kasteel ombouwen tot een neogotisch woonkasteel en in deze toestand bezochten wij dit juweeltje.
GPS
50.006858086552654 7.85308883940387
Pfalzgrabenstein, Rheinland-Pfalz
Kasteel Pfalzgrafenstein is een tolkasteel gebouwd op een rotsachtig eiland in de Rijn bij Kaub. Het was haar taak om toezicht te houden op de inning van de scheepsbelasting bij het betalingskantoor in Kaub op de rechteroever van de Rijn. In 1803 kwam het kasteel onder Napoleon in handen van het hertogdom Nassau. Pas in 1867, nadat beide oevers van de Rijn Pruisisch waren geworden, verlieten de laatste douanebeambten het eiland. Kasteel Pfalzgrafenstein maakt sinds 2002 deel uit van het UNESCO-werelderfgoed.
GPS
50.083422297990786 7.765378687670504
Burg Sooneck, Rheinland-Pfalz
Kasteel Sooneck is een kasteel op een heuvel in het district Mainz-Bingen (Rijnland-Palts). De eerste vermelding dateert uit het jaar 1271. Net als het naburige kasteel Reichenstein waren het de heren van Hohenfels die het kasteel bestuurden. De troepen van koning Rudolf von Habsburg veroverden en verwoestten het kasteel, dat niet herbouwd mocht worden. In 1834 kochten de toenmalige Pruisische kroonprins Friedrich Wilhelm IV en zijn broers, prinsen Wilhelm, Carl en Albrecht, het totaal vervallen kasteel Sooneck en lieten het tussen 1843 en 1861 herbouwen tot jachtslot. Na de Eerste Wereldoorlog werd Kasteel Sooneck staatseigendom. Na de Tweede Wereldoorlog kwam het in handen van de deelstaat Rijnland-Palts.
GPS
50.019511574739354 7.82491875586359
Burg Liebenstein, Hessen
Kasteel Liebenstein behelst eigenlijk de ruïne van een kasteel op een heuvel. Samen met kasteel Sterrenberg, 200 meter verderop, vormt het kasteel de zogenaamde “vijandige broers” op de rechteroever van de Rijn bij Kamp-Bornhofen in het Midden-Rijndal in Rijnland-Palts. Kasteel Liebenstein maakt sinds 2002 deel uit van het UNESCO-werelderfgoed.
GPS
50.21265520781823 7.635045602
Sterrenberg Castle, Hessen
Kasteel Sterrenberg is de ruïne van een kasteel op een heuveltop op 216,8 m boven zeeniveau. Samen met het naburige kasteel Liebenstein vormt het kasteel de zogenaamde “vijandige broers”. Er zijn verschillende versies van de legende van de “vijandige broers”. Wat echter zeker is, is dat er nooit conflicten met wapens in het kasteel zijn geweest. Kasteel Sterrenberg maakt sinds 2002 deel uit van het UNESCO-werelderfgoed.
GPS
50.21406309690722 7.633497970002
Schloss Marksburg, Hessen
De Marksburg is een 12e-eeuws kasteel op een heuvel boven de stad Braubach am Rhein in Rijnland-Palts. Het is het enige middeleeuwse kasteel op een heuveltop aan de Middenrijn dat nooit is verwoest geworden. Het gepleisterde stenen gebouw is gemaakt voor de bescherming en het bestuur van Braubach en deed aanvankelijk ook dienst als douanekasteel. Sinds 2002 maakt het deel uit van het UNESCO-werelderfgoed. Volgens documenten kan worden aangenomen dat de Marksburg al bestond vóór 1219. Vanaf het einde van de 12e eeuw werden de eigenaren Eppsteiner een van de machtigste families van de hoge middeleeuwen. In de 13e eeuw leverden zij alleen al vier aartsbisschoppen van Mainz. Het duurde tot 1961 om de oorlogsschade aan het kasteel te herstellen.
GPS
50.2719865629727 7.649384601520939
Burg Lahneck, Hessen
Lahneck Castle is een kasteel gebouwd in de eerste helft van de 13e eeuw. Volgens een van de vele legendes verdedigden de laatste twaalf Tempeliers zich in 1312 in Lahneck Castle tegen de troepen van aartsbisschop Peter von Aspelt.
GPS
50.30648366251495 7.61217879819191
Schloss Stolzenfels, Rheinland Pfalz
Kasteel Stolzenfels is een kasteel in het Midden-Rijndal in Koblenz. Het complex, dat pas in het begin van de 19e eeuw door de Pruisische kroonprins tot paleis werd omgebouwd dateert uit de 13e eeuw. Het neogotische kasteel is het topstuk van de Rijnromantiek.
GPS
50.30318468563736 7.5920899353
Burg Rheinfels, Rheinland-Pfalz
De Franse revolutionaire troepen verwoestten het kasteel in 1796. In 1812 werden de ruïnes als Frans staatseigendom verkocht aan een koopman. Nadat de ruïnes enige tijd als steengroeve waren gebruikt, kocht prins Wilhelm van Pruisen, de latere keizer Wilhelm I, ze in 1843 en behoedde ze daarmee voor verdere vernietiging. De kasteelruïne is sinds 1924 eigendom van de stad St. Goar, die toezegde ze niet door te verkopen. Naast het kasteel staat sinds 1973 een hotel, dat sinds 2005 “Romantik Hotel Schloss Rheinfels” heet. In 1998 sloot de stad St. Goar een erfpachtcontract van 99 jaar met de eigenaren van het hotel voor de kasteelruïne, met een optie tot verlenging met nog eens 99 jaar.
GPS
50.15443835215512 7.698918833737302
Burg Schönburg, Rheinland-Pfalz
Kasteel Schönburg am Rhein is een 12e-eeuws kasteel op een heuvel in de buurt van Oberwesel in het district Rhein-Hunsrück in Rijnland-Palts. Het kasteel staat op de UNESCO-werelderfgoedlijst. De beklimming van Oberwesel vanaf de westkant van de Burgberg in haarspeldbochten duurt ongeveer 30 minuten en is erg steil. Een eerste uitkijkpunt, Elfenley, biedt uitzicht noordwaarts langs de Rijn naar Oberwesel, zuidwaarts langs de Rijn naar Kaub en de Schönburg hoog op de leistenen rots.
Op 20 januari 1942 vergaderden, onder voorzitterschap van SS-Obergruppenführer Reinhard Heydrich, veertien top-SS-ers over hoe ze het uitmoorden van alle Europese joden konden bewerkstelligen. Deze vergadering wordt ook wel de Wannseeconferentie genoemd omdat de villa naast de Wannsee, een groot meer, lag. De notulen van deze conferentie van de hand van Adolf Eichmann kunnen hier ingelezen worden. Op de krakende houten vloer van de villa waar Angelica en ik nu stonden werden niet alleen plannen gemaakt om de Joden uit te moorden maar ook hoe ze de Joden zoveel mogelijk financieel konden uitbuiten. Daarbij moest de uitroeiing zo weinig mogelijk geld kosten.
Proces van vernietiging van de Joden
Het proces van vernietiging verliep in de zes concentratiekampen in Duitsland en Oostenrijk eigenlijk overal volgens hetzelfde concept:
Joden zaten verspreid door heel Europa. In alle grote steden werden Judenviertels uit de grond gestampt. Een Judenviertel was de enige plek in een stad waar Joden mochten wonen. Dit bleek later een gouden zet te zijn geweest. Als de ovens in Auschwitz om lichamen vroegen werd uit de ‘voorraad’ Joden die in het concentratiekamp verbleven in de behoefte voorzien. De vrijgekomen plekken werden vervolgens weer aangevuld met Joden die waren opgepakt tijdens een razzia in een Judenviertel ergens in een Europese stad.
Hierna werd familie aangeschreven om geld over te maken om hun familielid vrij te kopen. Na een aantal weken werd een tweede brief geschreven dat het geld niet was aangekomen. Het familielid werd verzocht het geld nogmaals over te maken. Uiteraard werd er niemand vrijgelaten. Het geld ging naar de Deutsche Reichsbank. Hiermee werd de oorlog gefinancieerd.
Joden moesten bij aankomst in een concentratiekamp hun waardevolle spullen inleveren. Deze spullen werden verkocht aan Duitse handelaren die deze spullen weer met winst doorverkochten. De winst ging naar de Deutsche Reichsbank.
Joden moesten zich geheel ontkleden (inbeslagname van kleding en verborgen sieraden).
Joden in werkkampen moesten keihard werken. Het eten wat ze kregen bestond uit caloriearme waterige koolsoep en brood. Soms was het eten niet eens gaar, andere keren was het bedorven. Mensen hadden zo’n honger dat ze alles aten wat ze kregen. Gevangenen stalen zelfs eten van elkaar. In heel extreme gevallen werd een Jood ’s nachts door medegevangenen vermoord en daarna werd zijn lichaam opgegeten. In kamp Bergen-Belsen zijn hier veel verhalen van bekend.
Kinderen, vrouwen en ouderen gingen eerst ‘douchen’ om hun lichamen te ontdoen van luizen. Maar eerst werden ze kaal geschoren. De bergen haar werden verkocht aan handelaren die er pruiken, kussens of dekbedden van maakten.
Ze werden met zoveel mogelijk mensen tegelijkertijd in de gaskamers gepropt om zo weinig mogelijk lucht over te laten. Het gebruik van gaskamers was al in 1942 bekend dus men wist wat er ging gebeuren. Velen schreeuwden dan ook uit wanhoop toen hun gedachten bevestigd werden. Leden van het Sonderkommando hebben later verteld dat moeders met kinderen soms als eerste in de gaskamers waren, misschien omdat ze toch vermoedden wat er komen ging en wilden dat het snel voorbij was. Overigens probeerde men in eerste instantie de Joden op andere manieren zoals massa-executies en met explosies, te vermoorden. Ook werden machines gebruikt om de lichamen te vermalen. De zogenaamde bottenbreekmachines.
In eerste instantie werd gebruik gemaakt van het dure CO-gas. Hierna werd gebruik gemaakt van het goedkopere gewasbestrijdingsmiddel Zyklon-B. Het gas kwam van onderen, dus iedereen klom op elkaar om lucht te krijgen. De aanblik als de deur openging was gruwelijk. De lichamen waren in elkaar verstrengeld, ze hadden allemaal wanhopig gevochten voor een beetje lucht.
Als de dood ingetreden was stripte het Sonderkommando de slachtoffers van alles wat bruikbaar was: juwelen, prothesen, gouden tanden.
De graven liepen schuin af, zodat het menselijke vet dat bij de verbranding vrijkwam, kon worden opgevangen in een vat aan het uiteinde.Als het vuur uit dreigde te gaan, moesten de leden van het Sonderkommando wat vet uit het vat op de brandstapel gooien om het vuur te voeden.
Opzet concentratiekampen
De opzet van alle kampen was nagenoeg gelijk. Vanaf het aankomstplatform gingen de Joden over een smal en aan het oog onttrokken pad (“de sluis”), naar het gedeelte dat voor de vernietiging was ingericht. Hier stonden de gaskamers, de verbrandingsovens en daarachter de graven voor de as. De SS en de Trawniki’s woonden in een apart gedeelte. Hetzelfde gold voor de Joodse opzichters. Prikkeldraadafzettingen, deels gecamoufleerd met dennentakken, stonden rond het kamp. De afzetting stond niet altijd onder stroom, zoals in Auschwitz. Het geheel werd gecompleteerd door houten wachttorens. Er waren in een kamp niet veel SS-ers. De bewaking van gevangenen werd meestal uitgevoerd door mede-gevangenen die daarvoor een aardappel méér in hun soep kregen. Na een aantal maanden werden de bewakers vermoord en kwamen er weer nieuwe voor in de plaats.
Wir haben es gewusst
Al op 17 augustus 1941 kraakte de Engelse decodeermachine Enigma een bericht van een SS Cavalerie Brigade dat 7.819 executies in de buurt van Minsk waren uitgevoerd en dat diezelfde dag een rapport was ondertekend waarin melding werd gemaakt van 30.000 executies. Churchill had niets met deze info gedaan omdat hij bang was dat de Duitsers erachter zouden komen dat de Engelsen de Duitsers konden afluisteren. Pas in november dat jaar repte hij over de uitroeiing van de Joden. Pas in 1945 werden de Joden uit de kampen bevrijd. Vier jaar lang konden de Nazi’s zonder weerstand Joden vermoorden.
Dit alles werd besloten in deze kamer op de begane grond van dit huis.
Een plaquette naast de toegangspoort van Villa Marlier.Het voorfront van Villa Marlier.Dit was de woonkamer van de villa. Dit was de ruimte waar de Nazi’s vergaderden.Uitzicht op de Wannsee.De brief waarin gevraagd wordt om met ideeën te komen hoe de Joden kunnen worden uitgeroeid.De uitnodigingsbrief om op 9-12-1941 om 12:00u aanwezig te zijn om de uitroeiingsplannen te komen bespreken. Uiteraard met ontbijt !Zwarte mensen, oost-Europese mensen en Joden stonden op de lijst om vermoord te worden. Op het pamflet staat: wil je ze kwijt ? Stem dan Duitsnationaal.Joodse winkels werden met pamfletten beplakt waarop stond dat ze in deze zaak geen produkten meer mochten kopen omdat het een Joodse zaak betrof.Richard Stern was een Duitse soldaat en riep op om de Joden niet te vermoorden. O.a. zei hij dat er al 12.000 Joodse frontsoldaten voor Duitsland in de oorlog waren gevallen.Joden werden te schande gemaakt.Zieken die niet meer zouden herstellen konden op basis van deze brief uit hun lijden worden verlost. In de praktijk kwam het er op neer dat ze een spuitje kregen. De originele brief die Plan Barbarossa voorstelt.Op deze foto werden gevangengenomen Joden in een massagraf doodgeschoten. Ze moesten eerst hun eigen graf graven.Foto van de Hitler Jugend.Tot 1951 stond er op het belastingformulier van Joden een ‘J’ gedrukt. Zoveel boeken over Adolf Hitler die er geschreven zijn.Entree Villa Marlier.Tuin van Villa Marlier.Tuin van Villa Marlier.
Huis van Claus Schenk von Stauffenberg
Claus Schenk Graf von Stauffenberg was een Duits edelman . Tijdens het naziregime was hij kolonel en verzetsstrijder, die in samenwerking met anderen een bomaanslag pleegde op Adolf Hitler. De aanslag mislukte en Von Stauffenberg werd gearresteerd en geëxecuteerd. Voor mij is graaf Von Stauffenberg een icoon van het verzet tegen het naziregime. Reden genoeg om eens naar het huis te rijden waar hij samen met zijn vrouw en kinderen woonde in de jaren ’30. Het huis staat er nog steeds en wel in een hele deftige buurt met allemaal huizen uit dezelfde tijd. De tuin zag er wat verwilderd uit. Naast het toegangspoortje hing een bordje met een tekst welke herinnert aan het feit dat deze held hier heeft gewoond. ZDe bomaanslag is verfilmd in de film Valkyrie, een Amerikaanse film uit 2008 waarin Tom Cruise Graf von Stauffenberg speelt.
De plaquette naast het poortje.Het huis waar hij woonde in de jaren ’30.
Vandaag waren Angelica en ik twee van de dagelijks 8.200 gasten die het Rijksdaggebouw in Berlijn bezochten. Het Rijksdaggebouw is het Duitse parlementsgebouw in de hoofdstad Berlijn aan der Platz der Republik. Het huidige gebouw dateert van 1894. Tot 1933 zetelde hier de Rijksdag, een voorganger van het huidige parlement, de Bondsdag. Het gebouw heeft het Duitse keizerrijk, de Weimarrepubliek en het ‘Derde Rijk’ meegemaakt. We wandelden via een rond looppad schuin omhoog naar de koepel van het gebouw en vanaf dit plekje genoten we van het panoramisch uitzicht over de hoofdstad. Maar niet alleen het uitzicht vanaf de Reichstag bood ons een prachtig uitzicht. We keken goed naar de honderden ornamenten, zandstenen figuren en reliëfs. Onder de gevelfries staat het opschrift “Aan het Duitse volk” over een lengte van 16 meter in letters van 60 centimeter. In 1915, tijdens de eerste wereldoorlog werden deze letters geplaatst. De letters werden gemaakt door de Joodse gebroeders Loevy die een bronsgieterij hadden. Tijdens de oorlog werden ze vermoord in Auschwitz. Het Rijksdaggebouw zelf wordt gekenmerkt door de vier hoektorens, die staan voor de vier koninkrijken Pruisen, Saksen, Beieren en Württemberg die in 1871 hebben bijgedragen aan de eenwording van het Duitse Rijk. Het gebouw werd beschadigd in de Rijksdagbrand van 1933. De Nederlandse communist Marinus van der Lubbe werd toen opgepakt voor het aansteken van de brand. Hitler maakte dankbaar gebruik van deze gebeurtenis door de noodtoestand uit te roepen waardoor de NSDAP de macht kon overnemen.
Arrestaties
Naast vele arrestaties gingen de autoriteiten en SA over tot het massaal en willekeurig arresteren, intimideren en afranselen van communisten en andere tegenstanders van de nazi’s. Goebbels buitte de brand uit als propagandastunt, terwijl Göring de arrestaties dirigeerde. Er werd gebruikgemaakt van het proces om eens en voor altijd met communistische aanhangers af te rekenen. De Rijksdagzetels van de communisten werden vervallen verklaard en hun partij werd verboden. Van der Lubbe werd uiteindelijk op 10 januari 1934 te Leipzig onthoofd. Op 10 januari 2008 is het doodvonnis tegen Marinus van der Lubbe per direct opgeheven. Er bestond al decennia het vermoeden dat de nazi’s zelf de Rijksdag in brand hadden gestoken en dat Van der Lubbe slechts een zondebok was om de communisten aan te pakken.
Video
Op der Platz der Republik waar de Reichstag (nu Bundestag) staat.Ingang Reichstag.Gemoderniseerde ingang.De koepel boven op de Reichstag.De koepel boven op de Reichstag.Mooi uitzicht over Berlijn.Via een schuin omhoog lopend wandelpad kom je boven bij de koepel.Kogelgaten uit WOII zijn nog altijd zichtbaar.DEM DEUTSCHEN VOLKE.Rijksdagbrand op 27-2-1933.
Gedenkteken ter ere van de Sovjet-soldaten die gevallen zijn bij de Slag om Berlijn
Sovjet-monument met tanks en houwitsers ter nagedachtenis aan soldaten gesneuveld in de Slag om Berlijn.Sovjet-monument met tanks en houwitsers ter nagedachtenis aan soldaten gesneuveld in de Slag om Berlijn.
Vandaag brachten we een bezoekje aan het Stasi-museum welke gevestigd is in Haus 1 op het voormalige terrein van het hoofdkantoor van het DDR-ministerie voor Staatsveiligheid (MfS). Het huis werd in 1960/61 gebouwd als ambtswoning van Erich Mielke, die van 1957 tot het einde van de DDR minister van Staatsveiligheid was. Het hoogtepunt van deze historische locatie vonden we de kantoorverdieping van Erich Mielke, die in originele staat bewaard is gebleven. We zagen welke truukjes zijn gebruikt om burgers af te luisteren. De Stasi ging daar héél ver in. Zo zagen we fototoestellen verborgen achter een knoop van een jas, verstopt in een stropdas of afluisterapparatuur weggewerkt in een horloge. Je kan het zo gek niet bedenken of de Stasi zette de middelen in om hun burgers te kunnen controleren.
Haus 1
Al 8 jaar is in Haus 1 de permanente tentoonstelling “Staatsveiligheid in de SED-dictatuur” te zien. We zagen vooral veel documentatie en spionageapparatuur. De tentoonstellingen in het museum zijn onderverdeeld in drie verdiepingen in het voormalige ministerie:
Eerste verdieping: Geschiedenis van de Stasi en verzet
Tweede verdieping: Werkruimtes van Erich Mielke, de laatste minister van staatszekerheid
Derde verdieping: Foto’s en observatieverslagen die tonen hoe Stasi-medewerkers te werk gingen
Erich Mielke
Op de tweede etage liggen de werkvertrekken van Erich Mielke, de laatste minister van staatszekerheid. Hij heeft hier tot 1989 kantoor gehouden en had hier ook een appartement waar hij kon slapen en ontspannen. Mielke bracht menig nacht door in het hoofdkantoor van de Stasi. De inrichting is zeer sober en de televisie en bandrecorder waren in 1989 al zwaar gedateerd. Op dezelfde verdieping is een koffieruimte waar video’s worden vertoont van het leven in de DDR en de val van de muur. In en rond het museum werden opnamen gemaakt voor oscarwinnaar “Das leben der anderen“. Rondom Haus 1, waar het hoofdkantoor van de Stasi was gehuisvest, bevinden zich noch een aantal panden die allemaal in handen waren van de Stasi. Veel van de panden werden gebruikt als archief.
Vóór het hoofdkantoor van het DDR-ministerie voor Staatsveiligheid (MfS).De entree nú en toen.Afluisterapparatuur verborgen in een deur.
Verraadster Tatjana Besson
In 1990 was Besson medeoprichter van de anarchistische vereniging Autonome Aktion WYDOKS, waarvoor ze zich aansloot bij gelijkgestemde mensen en stelde zich kandidaat voor de verkiezingen in de DDR. Ze haatte alles wat de DDR uitstraalde. Ze wilde vrij zijn. Haar fans adoreerden haar en volgde haar gedachtegoed. In januari 1990 nam Besson deel aan de bezetting van een huis aan de Rosenthaler Strasse 68 in Berlin-Mitte. In dit huis repeteerde ook Rammstein. Begin jaren negentig werd bekend dat Besson een onofficiële medewerker (IM) was van het Ministerie van Staatsveiligheid (MfS) van de DDR (de Stasi). Tatjana Besson was getrouwd met de huidige Rammstein-gitarist Richard Kruspe.
Tatjana Besson in haar jeugdjaren in der DDR.Controleapparatuur werd opgesteld.Propaganda voor het Sovjet-rijk.Bands als Iron Maiden waren in de ogen van de Statsi vergif voor de DDR-mensen.Protesten waren er geregeld.De gang in Haus 1.Kantoorpanden.
Werkruimte Erich Mielke
Keukenblok.Zo wilde Erich Mielke zijn ontbijt geserveerd krijgen.Vergaderzaal.Bed van Erich Mielke. Hij bleef vaak op zijn werk slapen.Badkamer van Erich Mielke.
Spionageapparatuur
Afluisterapparatuur.Foto-apparatuur achter een knoop van een jas.Zelfs reukmonsters van stukken kleding van mensen werden bewaard.Punky arrestant.Dit zicht had Erich Mielke als hij uit zijn kantoor keek.Alle post die de DDR binnenkwam werd stiekem opengemaakt en na de brief gelezen te hebben weer dichtgeplakt.Het openmaken van de brieven ging het snelst met een damptoestel.Werkverslag van een informant die een dag lang iemand had gevolgd.Van buiten zag dit busje uit als een gewoon busje maar het was een arrestantenwagen.Hele kleine mini-cellen in de arrestantenwagen.Entree Haus 1.
Val van de Muur
Blijde gezichten van DDR-bewoners nadat ze in Alsfeld (west-Duitsland) aankwamen met de trein.Welkom spandoek voor de DDR-burgers op het treinstation.Tekening gemaakt door een kind. Bestemd voor de DDR-burgers.Vlucht van DDR-burgers naar het vrije westen.De val van de Muur.Doorkijkje naar ingang Haus 1.
Tussen de smalle straatjes en gezellige huizen in het idyllische Nikolaiviertel zagen we een verzameling industriële objecten die op een hele eigenwijze manier waren samengesteld door de Russische kunstenaar Vlad Korneev. Er stonden etalagepoppen versierd met allemaal dingetjes. Heel veel afgedankte medische apparatuur kregen een tweede leven als surrealistische kunstwerk. Alle items in het museum maakten ooit deel uit van het dagelijkse leven, maar Vlad zette ze in een nieuw industrieel licht. We hadden even een gesprekje met hem en zijn bedoeling was om alles wat ooit functioneel was geweest hier een tweede leven te geven. Decennia lang verzamelde de kunstenaar uit Moskou oude medische apparaten, ongebruikelijke industriële voorwerpen en alledaagse dingen. De meeste hiervan vond hij op lokale vlooienmarkten of op rare plekken in de stad.
DesignPantotikum
We mochten tegen een kleine vergoeding rondlopen in zijn DesignPantotikum. Het museum is gevestigd in een oud DDR-gebouw. Achter de grijze façade zorgen de vreemde objecten voor een kleurrijke en verwarrende verzameling. Maar de tentoonstelling is niet zo random ingericht als Angelica en ik in eerste instantie dachten. Het creatieve concept is goed doordacht. Korneev wilde eigenlijk dat wij op ontdekkingsreis gingen en over alles wat we zagen goed nadachten. We stonden stil bij hele vreemde apparaten, beschermende pakken en zelfs een kattenonderzeeër. Bij binnenkomst vroegen we ons af: wat is de functie van deze objecten en uit welk tijdperk stammen ze? Sommige dingen zagen eng uit zoals de ijzeren long (een ventilatiemachine voor mensen met een longziekte). De ingenieuze verlichting met designlampen zorgde voor een surrealistische sfeer. De kamers in de kelder zien er ook apart uit. Op de muren zie je nog steeds de karakters van een voormalig Chinees DDR-restaurant haha.
Nikolaiviertel
En dit alles even buiten de brullende grote stad. Lekker tussen de kleine huisjes in plaats van de grote wolkenkrabbers, lopend over smalle straatjes in plaats van brede boulevards. Alleen de Berlijnse tv-toren boven de daken herinnerde ons eraan dat het Nikolaiviertel geen romantisch stadje is maar midden in het levendige Berlijn ligt .
Nikolaiviertel.Nikolaiviertel.Nikolaikirche. Een 13e-eeuwse kerk die na de verwoesting in WO II is herbouwd tot feestlocatie.St. George, the Dragonslayer.Nikolaiviertel.Nikolaikirche.
De Holzmarkt ziet er uit als een kleine wereld op zich aan de rivier de Spree. Direct naast de beroemde Berlijnse club Kater Blau bouwden kunstenaars een urban utopia oftewel een klein dorpje waar creativiteit voorop stond. Toen we hier ter plekke waren liepen nog altijd mensen rond die bezig waren met het opknappen van allerlei dingetjes die kapot waren gegaan. In dit kleurrijke project huist een kapper, een bakkerij, een wijnwinkel, een kleuterschool, een restaurant, een tattoo-studio, kunst-en fotoateliers en waarschijnlijk nog veel meer dingen die ik nog niet heb gezien. Hier moesten we gewoon rondlopen zo leuk zag het uit.
Restaurant Katerschmaus
Vandaag aten we hier met mijn schoonfamilie in restaurant Katerschmaus, alweer de derde locatie van dit roemruchte restaurant. Ik was al eens geweest op deze locatie maar ook op de vorige locatie. Achter de pannen stond toen zo’n vetkees met lang ongewassen haar. Hij stond continu met een vinger in zijn neus te boren terwijl hij in een ketel stond te roeren. Af en toe viel zijn vangst uit zijn neus, zó groot dat je het gewoon op de grond hoorde kletteren. Maar die tijden zijn voorbij. Het personeel is nu heel netjes en stonden ons graag te woord. Zeker mijn schoonvader vindt het leuk om over wijn te ouwehoeren. Niet over afdronk en banket maar over hoeveel flessen ze op voorraad hebben 😊. Ook in de zomer ben ik eens hier geweest. Dan drink je een ijskoud Berlijns Kindl-half litertje op een van de terrasjes tussen de creatieve en kleurrijke decoratie of gewoon aan de oever van de Spree. Hier is genoeg te kijken. Ik zag toeristen en locals, gezinnen met hun kinderen die in het zand speelden, hippe Berlijners van of op weg naar de club. Alles volgens de visie van de kunstenaars : ‘het samenbrengen van mensen uit Berlijn met de rest van de wereld en ze vreugde en inspiratie te brengen’.
We vertrekken nu voor de 8e keer naar Berlijn. Eén van de meest opvallende monumenten in Berlijn is de Siegessäule. Het rare is dat als we Berlijn binnen rijden we de ene keer wél langs de Siegessaüle rijden en dan weer niet. Blijkbaar heeft het te maken met een stukje willekeur van Google Maps. In ieder geval: wil je de zuil niet missen dan kun je beter in Maps als ‘next stop’ de Siegessaüle toevoegen. Eigenlijk is hij ook niet te missen. De Siegessäule (overwinningszuil) straalt je, door het grote bronzen beeld van Victoria (Romeinse godin van de overwinning), al van ver tegemoet. Doordat de zuil midden in wijk Tiergarten (het grootste park van Berlijn) staat, valt de zuil nog eens extra op. Met zijn hoogte van bijna 67 meter torent de zuil boven zijn omgeving uit. De Siegessäule is gebouwd na de overwinning, in de oorlog van 1864, van Pruisen (toen de belangrijkste staat van Duitsland) op de Denen. Toen de bouw van de zuil was afgerond waren er inmiddels nog meer overwinningen behaald in andere oorlogen (Oostenrijkse-Pruisische oorlog en de Frans-Pruisische oorlog). Vanwege deze laatste overwinningen werd op de zuil een bronzen beeld geplaatst. De bouw van de zuil heeft ongeveer negen jaar geduurd en was in 1873 voltooid. Vroeger stond de zuil op het grasveld vóór de Bundestag maar de Nazi’s versleepten het naar deze rotonde. Dit alles om plaats te maken voor de toekomstige bouw van de Nazi wereldhoofdstad Germania. Omdat de Siegessäule midden op een groot verkeersknooppunt staat, is er een voetgangerstunnel gebouwd om bij de zuil te komen. Vier neoklassieke poortgebouwen uit 1939 geven toegang tot deze tunnel. Dit alles naar een ontwerp van Albert Speer (dus nog altijd origineel !). Om op het uitkijkplatform te komen, moesten we een wenteltrap met zo’n 285 treden omhoog klauteren. Om de tien omwentelingen besloten we een korte pauze te nemen. Dan kon Angelica even bijgrommen want trapjes lopen is niet haar favoriete hobby. Het uitzicht dat we voor de inspanning kregen, was zeer de moeite waard. Entree was vier euro.
De oorlog met Denemarken staat op de zuil afgebeeld.Via een ondergrondse tunnel kwamen we midden op de rotonde uit. De zuil staat op de rotonde.Veel kogelgaten uit WOII nog steeds zichtbaar.Technofeestje Love Parade met 1 miljoen mensen (!).De eerste plek van de zuil. Op het grasveld vóór de Bundestag.
Er klonken schoten en oorverdovende knallen van een kanon. We schrokken ons dood en doken even in elkaar. Typerender voor deze plek had het niet gekund. Vlak naast dit kamp lag een oefenterrein waar een afdeling van het Duitse leger op dit moment enkele praktijkklusjes verrichte . Het was even zoeken naar het graf van Anne maar al snel kwamen we er achter dat ze niet in een graf lag maar in een massagraf. We stonden met enkele Nederlandse soldaten voor haar grafsteen maar hier lag ze dus niet. Het kán eigenlijk ook niet. Anne Frank is pas na de oorlog beroemd geworden. Ten tijde van haar dood was ze niet bekend en was ze één van de 50.000 mensen die vanaf maart 1944 in dit concentratiekamp overleden. De Britten waren de eersten die op 15 april 1945 het kamp bereikten, zij troffen tienduizenden overlevenden aan. De lijken bleken ziektes te bevatten die zeer besmettelijk waren, ze konden niet anders dan de lijken en het gehele kamp in brand steken. Dat de zusjes Frank er overleden zijn staat vast, de exacte plaats niet, vandaar dat Angelica en ik voor één gedenkmonument stonden welke voor beiden is geplaatst. De exacte overlijdensdatum is niet bekend maar men denkt rond 2 maart 1945. De stoffelijke resten zijn nooit gevonden. Er is ook nooit naar gezocht omdat het Joodse geloof dat verbiedt.
Nederlandse soldaten bij het graf van Anne en Margot Frank.
Anne Frank’sleven in een notendop
1929 12 juni. Het tweede kind van Edith en Otto wordt geboren, ze heet Anne. Het gezin Frank woont dan aan de Marbachweg 307, Frankfurt
1931 Het gezin verhuisd binnen Frankfurt naar de Ganghoferstraße 24
1933 1 juni. Otto en Edith zien de Jodenhaat in Duitsland toenemen en besluiten naar Nederland te gaan. Otto reist vooruit om dingen te regelen. De kinderen kunnen dan dus nog niet mee, die gaan samen met hun moeder bij hun oma in Aken logeren.
1933
5 december. Edith en Margot gaan naar Amsterdam, Anne blijft nog even bij haar oma in Aken.
1934 16 februari. Anne gaat naar Amsterdam.
1940 1 december Het is inmiddels oorlog maar Otto Frank heeft daar nog betrekkelijk weinig last van. Zijn bedrijf gaat goed, hij verhuist het naar de Prinsengracht, nummer 263.
1942 12 juni. Anne is jarig, zij wordt 13 jaar en krijgt onder andere een dagboek. Ze begint er vrijwel direct in te schrijven (later schrijft zij ook op velletjes, in een kasboek en in nog twee dagboeken waarvan er een nooit wordt teruggevonden).
1942 6 juli. De familie Frank pakt al het noodzakelijke op en duikt onder in het achterhuis aan de Prinsengracht 263, een voormalig koopmanshuis dat in 1635 werd gebouwd.
1944 4 augustus. Verraad, de Duitsers vallen het achterhuis binnen en alle onderduikers worden opgepakt en opgesloten in de gevangenis aan de Weteringschans. Het is echter nooit zeker vastgesteld of het verraad is geweest.
1944 1 oktober. Anne en Margot worden van hun ouders gescheiden, zij gaan naar Bergen-Belsen.
1945 27 januari. De Russen arriveren bij Auschwitz waar de Duitsers al weg zijn, onder andere treffen zij Otto Frank en Elfriede Geiringer aan. (Otto en Elfriede trouwen in 1953).
1945 Begin maart. Margot overlijdt, Anne de volgende dag in Bergen-Belsen. Een maand na de bevrijding van hun vader in Auschwitz. In april wordt Bergen-Belsen door Britse troepen bevrijd. .
Helemaal links op de foto Anneli (Hannah Pick-Goslar). Anne’s beste vriendin die het concentratiekamp overleefde en pas in 2022 overleed. Foto van 1937. Anne, Tineke, Sanne en Barbara.Het dagboek.Na de oorlog gaat Otto nog een aantal keren terug naar het Achterhuis.
Bezoekerscentrum Bergen-Belsen
Op de plek van het voormalige concentratiekamp ligt nu een documentatiecentrum gemaakt van indrukwekkende betonnen muren. Anne Frank kwam samen met haar zuster Margot terecht in dit concentratiekamp. Hier in Bergen-Belsen stierven Margot en Anne, net als 50.000 andere mensen. Auschwitz ligt in Polen, Bergen-Belsen ligt vlakbij de Duitse stad Hannover. Toen de zusjes Frank er aankwamen stond het kamp onder leiding van de zeer gevreesde SS. Op 15 april 1945, ruim een maand na de dood van de zusjes Frank, werd het kamp door de Britten ontzet. Van de vijftigduizend mensen die zij er levend aantroffen overleed binnen een week alsnog een kwart. Er lagen enorm veel lijken die nog begraven moesten worden, mede daardoor was het noodzakelijk het gehele kamp af te branden.
De moord
In dit documentatiecentrum was een klein zaaltje, een soort bioscoopje. Bij de ingang werden we reeds gewaarschuwd voor zéér heftige beelden. Kinderen werd sowieso afgeraden om naar binnen te gaan. Dit trok natuurlijk wel onze aandacht. En inderdaad, zo heftig hadden we allebei de beelden uit dit kamp nog nooit gezien. Het betrof een originele video gemaakt door een Britse soldaat. SS-ers en andere gevangen genomen kampbewaarders sleepten met lijken en gooiden deze in een diep massagraf. Omdat het niet snel genoeg ging en de lijkengeur al in ieders neus begon door te dringen besloot de Britse leiding de lijken middels een shovel in het massagraf te duwen. Verschrikkelijk gewoon deze beelden. We zijn nu al in acht concentratiekampen geweest maar deze beelden waren tot nu toe het heftigst. Met mijn i-phone heb ik de beelden opgenomen. Er stond nergens een bordje dat het niet mocht dus ging ik er van uit dat het wél mocht. De beelden heb ik trouwens ook al op youtube gevonden. In principe zijn de beelden dus al verspreid.
Overblijfselen concentratiekamp
Het kamp was oorspronkelijk opgezet voor krijgsgevangenen uit de Sovjet/Unie. Pas later werd het ook een concentratiekamp. Binnen in het documentatiecentrum is veel informatie die overzichtelijk en chronologisch is opgesteld. In de vloer bevinden zich glazen tegels. Daaronder bevinden zich ruimtes met materialen uit die periode. Glazen potjes, kleding, schoenen, eetgerei, gereedschappen, kookgerei etc. Het ziet er keurig uit en toch….. het geeft ons een naar gevoel om er zo langs te lopen en daar van bovenaf op “neer te kijken”. Niet vanwege de achtergrond van de spullen maar het voelt niet erg respectvol op deze manier. Verder zijn de foto’s, teksten en verhalen natuurlijk aangrijpend evenals de originele blauwwit gestreepte gevangene pakken in de vitrines.
Massagraven
Anders dan bij die acht andere kampen waar we zijn geweest is hier niets meer te vinden van het voormalige kamp. Geen barakken, geen omheining, geen spoor en geen toegangspoort. Niets. Nee dit is een begraafplaats en zo staat het ook in documentatie. Hier liggen tienduizenden slachtoffers begraven. Niet zoals in Normandië met duizenden witte kruizen maar in massagraven met 500, 1000 of 5000 slachtoffers. Het is beklemmend om er langs te lopen en het raakte ons zoveel meer dan zo’n voormalige barak in Auschwitz.
Eigenlijk per toeval belandden we op de grootste kermis in het noorden van Duitsland. De Dom van Hamburg is een volksfeest dat drie keer per jaar wordt gehouden op het Heiligengeistfeld in Hamburg. Qua grootte kun je het vergelijken met de kermis in Tilburg (230 attracties) maar maar qua bezoekersaantallen zijn er hier meer bezoekers dan in Tilburg (2,5 miljoen vs. 1 miljoen). Dat komt omdat de kermis in Tilburg maar 10 dagen duurt en in Hamburg een maand. De Winterdom wordt gehouden van begin november tot begin december. De Spring Dome wordt gehouden van half maart tot half april en de Sommerdom van eind juli tot eind augustus.
