Eigenlijk per toeval belandden we op de grootste kermis in het noorden van Duitsland. De Dom van Hamburg is een volksfeest dat drie keer per jaar wordt gehouden op het Heiligengeistfeld in Hamburg. Qua grootte kun je het vergelijken met de kermis in Tilburg (230 attracties) maar maar qua bezoekersaantallen zijn er hier meer bezoekers dan in Tilburg (2,5 miljoen vs. 1 miljoen). Dat komt omdat de kermis in Tilburg maar 10 dagen duurt en in Hamburg een maand. De Winterdom wordt gehouden van begin november tot begin december. De Spring Dome wordt gehouden van half maart tot half april en de Sommerdom van eind juli tot eind augustus.
We overnachten in een hostel voor 40 euro per nacht midden in de hoerenbuurt van de Hamburgse wijk St. Pauli, de Kiez, de rosse buurt bij de haven. ´s Avonds wippen hier daklozen eventjes aan om niet opgerookte peuken uit de mega asbak bij de toegangsdeur, te vissen. Ook zien we links en rechts wat hoertjes rondlopen. Gewoon in hun vrije tijdskleding en niet in ‘gevechtsoutfit’. Prostitutie is in St.Pauli al eeuwenlang en uit deze wijk komt zelfs het Duitse spreekwoord: ‘auf den Strich gehen’. Toen eeuwen geleden een schip de haven van St.Pauli binnenkwam wilden meteen alle meisjes aan boord omdat ze wisten dat na een maandenlange tocht op zee de mannen heul hongerig waren. Dat was natuurlijk not done voor de kapiteins en daarom trokken ze een streep (Strich) op de kade. De meidjes mochten tot aan deze lijn gaan maar niet er over heen. Zo ontstond het spreekwoord: ‘auf den Strich gehen’, oftewel ‘je als hoer aanbieden’.
Wasjes draaien doen ze hier buiten de deur.Hier krijg je alleen wodka-drankjes.Openbaar toilet op straat.
Daklozen Reeperbahn
Hamburg wordt niet alleen beschouwd als de miljonairshoofdstad van Duitsland maar we zagen ook dat de Reeperbahn thuisbasis geworden is van talloze mensen in grote nood. Of het nu gaat om de crack- en heroïneverslaafden in de drugsscene of de bijna tweeduizend daklozen. Omdat ons hostel op de Reeperbahn lag kwamen we ze iedere dag wel een paar keer tegen. Ze waren stuk voor stuk allemaal goedgemutst. Zo begonnen ze al lekker vroeg op de dag met een biertje en verzonnen van alles om aan drank of drugs te komen. Sommigen waren zo vindingrijk dat je gewoon niet anders kon dan wat geld te geven. Daarna werd je heel vriendelijk bedankt en namen ze weer een slokje uit de fles sterke drank. We hebben deze week totaal geen last gehad van deze mensen.
Bernd en Uwe waren heel vindingrijk en leverde per dag toch mooi 100 euro op.De 66-jarige Karl zwerft al 12 jaar op de Reeperbahn rond.
St.Pauli fanshop
Elbschlosskeller
Zo’n smerig kroegje hadden we nog nooit gezien. Aangetrapte kauwgoms en peuken op de grond, Een alcoholist die zich helemaal onder had gepiest. In de gang naar de wc een vers gedraaide plaat maaginhoud. Een dakloze vrouw stond helemaal kachel moeizaam ter been aan een danspaal een dansje te doen en natuurlijk deed Angelica bij binnenkomst meteen mee (zie video). De wc’s waren letterlijk helemaal tot aan de wc-bril dichtgescheten. Alsof je het ronde kartonnen dekseltje van een klein bekertje roomijs aftrok. De urinoirs liepen ook niet meer af. Alle pies liep over het randje van het urinoir over de vloer. Achter de bar stonden/hingen twee midden vijftigers. Wat ze aan het doen waren weet ik niet maar we zaten al 10 minuten op een stoel toen ze ons pas in het vizier kregen. Twee biertjes en snel weg hier. Ik kreeg de tip van Rob uit Geleen. Rob weet dat ik wel wat kan hebben maar van de reuk hier ging ik spontaan van op Hemelvaart. Je wordt bedankt Rob, haha !
Cowboy und Indianer
Lopen we hier een kroeg binnen omdat we live muziek hoorden, staan de klanten gitaar te spelen en de gitarist van de band staat een biertje te doen voor het podium haha. Steekt ie vervolgens zijn gitaar in de fik en begint daarna ‘highway to hell’ van AC/DC te spelen. Met dit liedje start je overigens Angelica !! Ohjee. Blijkt die vent de gitarist te zijn van Udo Lindenberg (Kieran Hilbert) en hij had eventjes acht uur gereden had om in zijn geliefde kroeg Cowboy & Indianer te kunnen spelen voor een handjevol publiek. We hebben een supergezellige avond gehad ! Het niet mogen roken in de kroeg heeft hier in Hamburg overigens zijn langste tijd gehad. Terug naar normaal
Total im Arsch.Kieran Hilbert (gitarist van Udo Lindenberg).
Boutique Bizarre (Europa’s grootste seksshop)
Op de Reeperbahn stonden we voor Boutique Bizarre, een erotiek- en fetisjwinkel met een verkoopoppervlakte van 1400 m² op twee etages. We zagen allemaal rare dingetjes waarvan we niet hadden verwacht dat dat ooit ergens in een prutje zou verdwijnen. Jezus mina. Wat een fantasie houden sommige mensen er op na. Behalve als het afvoerputje thuis verstopt zit dan laat de fantasie hun in de steek. Dan weten ze zich geen raad en gaan wild in het rond bellen om hulp. Zo’n dildo van een halve meter gaat je dan echt niet helpen. We zagen seksspeeltjes, boeken, films, lingerie, korsetten en erotische avondkleding voor volwassenen. In de kelder stonden de BDSM-, fetisj- en latexpakjes. Leuk om te zien maar niet om te kopen. Ik ben sowieso niet zo van de lingerie. Vieze stinkdingen.
Kijk dan. Het doet me al pijn als ik er aan denk.Jaja. No way !
Penny Market op de Reeperbahn
Midden op de Reeperbahn zagen we deze fantastische winkel. Het contrast was heel groot want voor de deur lagen drie stomdronken daklozen en binnen in de zaak was alles heel netjes en modern. De filiaalleider had gevraagd of ze een beetje wilden schuiven want het winkelend publiek kwam er moeilijk in. De winkel prijst zijn koopwaar aan middels grote felle neon-verlichting en is 11 uur per dag geopend. We zagen een paar dronken mensen, veel armoede en chaos. Deze kruidenier is zo interessant dat der Spiegel er ooit een TV-documentaire over heeft gemaakt (zie onder). Wat een geweldige zaak. Hij hangt helemaal vol met neonreclames, graffiti, dubbelzinnige muurslogans en street art-dingetjes.
Table dance live show Blue Night club
Een biertje kost zes euro zei de madam aan de deur. Ze stond op straat om klanten te ronselen. Dus voor zes euro p.p. konden we de Blue Night Club naar binnen waar ze ons een Table Dance live show zouden gaan aanbieden. Ik hoorde mezelf al hardop denken: welke meid is zo gek om voor tweemaal zes euro in een paal te gaan hangen ? Van dat beetje geld krijgt ze nog niet eens het ondergoed gewassen. Maar goed. We moesten aan de uitgang 2×10 euro entree betalen maar daar kregen we dan twee bier voor. Ik begreep het niet helemaal. Het bier kostte toch maar zes euro per flesje ? Hier zat vast een hele moeilijke berekening achter. Dit zijn dan van die momenten dat ik op mijn scherpst ben. We zaten nog geen twee minuten toen een kleine smalle meid naast ons kwam zitten en iets met ons wilde vertellen. Ze vroeg ons of ze wat wilde drinken. Met mijn linker oog keek ik op de drankkaart en met mijn rechteroog naar haar tietenspleet. Die twee stevige punters zouden me heel wat geld gaan kosten dacht ik nog. Die had er op hele jonge leeftijd al twee flinke ballonnen op laten schroeven. Ik dacht meteen aan mijn pubertijd. Vanaf de eerste minuut op de middelbare school was ik al gefocust op tieten. Het liefst van die joekels die een beetje wiebelden als de eigenares met haar zware boekentas over de gang slofte. Liet een meisje een beetje decolleté zien dan daalde mijn denkvermogen met gemiddeld 50%. Per tiet welteverstaan. Moet ik iemand nog uitleggen waarom ik tweemaal ben gezakt voor mijn gymnasium eindexamen ??
De jonge meid had aangegeven een piccolo te willen drinken. Die kostte 80 euro. Kreeg pardoes de hik. Dat drankje kostte evenveel als twee overnachtingen in ons hostel. ‘Dat gaat niet gebeuren’: zei ik al tegen Angelica. Zij vond het zielig voor haar en wilde haar toch wat te drinken geven maar ik ben dan wat duidelijker: no way. Ze excuseerde zich en ging in een hoekje zitten kniezen met de wat oudere bardame. Wij bleven aan ons tafeltje zitten en keken samen naar een lege paal. Hier had ze in kunnen hangen en hadden we kunnen genieten van een vlammende paaldansshow. Ik dacht aan mijn pre-Lowlandsparties vroeger achter in mijn boerderij. Ieder jaar kwamen zo’n 80-100 man naar het feest en een week later gingen we met zijn allen naar Lowlands. Ik had -op verzoek- ook zo’n danspaal gemonteerd en ieder jaar was het weer een genot om jong en oud er in te zien hangen. Nu ligt de paal ergens te verstoffen in een verre donkere hoek van de slaapkamer maar de klembeugel aan het plafond is nog altijd een stille getuige 😊
Table dance barretjes. Laat je niet pakken !
Grosse Freiheit
Dit is eigenlijk hét stapgedeelte van de Reeperbahn. Hier liggen de leuke clubs en barretjes waar je je gram kan halen. Biertje 33 cl kost vier euro dus dat is nog redelijk goed te doen. Als je dit zou omrekenen naar een Nederlands glas bier van 18 cl zit je op 2,20 euro. In welk café in NL krijg je nog bier voor 2,20 euro ??
“Auf der Reeperbahn nachts um halb eins, ob du’n Mädel hast oder hast kein’s, amüsierst du dich, denn das findet sich auf der Reeperbahn nachts um halb eins. Wer noch niemals in lauschiger Nacht einen Reeperbahnbummel gemacht, ist ein armer Wicht, denn er kennt dich nicht, mein St.Pauli, St.Pauli bei Nacht.”
Karaoke Club Colibri.Karaoke Club Colibri.Karaoke Club Colibri.
Hans-Albers-Platz
Café MAY (lunchroom)
De lekkerste lunch krijg je om de hoek bij Café MAY. De eigenaresse is knotsgek en noemt iedereen die binnenkomt ‘Schatzi’. Ook vraagt ze toeristen heel vriendelijk waar ze vandaan komen en gaat een kort gesprekje met ze aan. Toen deze Mechelse herder met haar baasje binnen kwam ging ze meteen voor de gebakjesvitrine zitten. Even later kreeg ze een lekker stukje brood. Kijk haar halsband:’ St.Pauli !’
Herbertstrasse (raamprostitutie)
De Herbertstraße is in 1900 door het stadsbestuur ingericht als straatje waar de dames van de lichte zeden hun beroep konden uitoefenen. Aan beide uiteinden van de 60 meter lange straat is deze straat afgesloten middels een ijzeren poort. Helaas mocht Angelica niet naar binnen en bleef heel braaf wachten samen met nog een andere meid waarvan de vriend ook eventjes naar de hoeren wilde gaan kijken. Puur juridisch gezien zou ze het straatje naar binnen kunnen gaan. Het is immers een openbare weg. Echter, iedere prostituee zou haar raampje openen en haar gaan uitschelden. Als kers op de taart zou ze dan ook nog besproeid worden met ‘peniswater’, je raad het al: het water waar piemelen mee worden gewassen voordat ze gebruikt mogen worden.
Herbertstrasse overdag.Condoomautomaat.Voor vrouwen verboden toegang.Herbertstrasse by night.Herbertstrasse by night.Herbertstrasse by night.Herbertstrasse by night.
Geheel verscholen naast de Warschauer Strasse ligt het Suicide Circus. Bij de deur vroeg de gastheer vriendelijk wat we kwamen doen. Deze vraag kregen we trouwens bij alle clubs gesteld. Ik zei dat we lekker wilden dansen en kon m’n lach nog net inhouden. Hij keek Angelica aan en zei dat vanavond niet haar avond was want er zou een gayparty gehouden worden. Hierop antwoordde ze dat ze wel raad wist met ‘warme bakkers’ want in haar vriendenkring zaten er heel wat (!). Even later lurkten we aan een lekker flesje Warsteiner bier. Zowel in de kleine als de grote zaal zagen we bijna alleen maar mannen in extravagante kleding met elkaar dansen. Ook zagen we vijf dragqueens met van die gekleurde kattenogen. Ik had zeker drie keer sjans en de mannen schaamden zich niet om me duidelijk te maken dat mannenliefde óók liefde is. Ik dacht nog: ‘diegene die in mijn anjer probeert te peuteren krijgt billenkoek’. Alsof ze dat erg zouden vinden bedacht ik me nog. Angelica stond zich helemaal uit te leven op de dansvloer en naast haar ging een 65-plusser in zijn onderbroek helemaal uit zijn plaat. Zie video ⬇️⬇️⬇️
Salon zur wilden Renate
Ze zeggen wel eens dat je hier Alice in Wonderland ontmoet. Salon zur Wilden Renate is een vrolijke club met meerdere zalen maar het leukste is om in de tuin te zitten in het oude trabantje. Binnen konden we kiezen uit een drietal verdiepingen en overal werd techno muziek gedraaid door meerdere DJ’s. Het pand stond op de nominatie om afgebroken te worden maar daar heeft men een stokje voor weten te stoppen. Overal zagen we geheime kamers en ruimtes verspreid over het hele pand en er is zelfs een labyrint. Ga niet te vroeg want ze jagen je weg. Zeker als je zegt dat je uit het buitenland komt. Zoals gezegd: Berlijnse clubs zijn eigenlijk voor Berlijners.
Tresor
Voor ons in de 75 meter lange rij stond een groepje jongeren uit Barcelona. Ze draaiden zich om en lachten me uit, zich afvragend wat ik hier op mijn leeftijd te zoeken had. Toen ze bij de gastvrouw aankwamen werd hun gevraagd wat ze kwamen doen. Ze antwoorden: ‘ we wanna have a party !’ Hierop antwoordde de gastvrouw zuchtend:’ jullie mogen niet naar binnen’. Ze hadden anderhalf uur voor nop in de rij gestaan. Toen de gastvrouw aan ons vroeg wat ze voor ons kon doen antwoordde ik:’ wij willen DJ Gizmo zien, DJ Lagerfeld en DJ Attack. Hierop antwoordde ze:’ U kunt te door de linker deur naar binnen gaan en ik wens jullie een fijne avond. Ik keek naar het groepje jongeren uit Barcelona en gaf een heel licht knikje met mijn hoofd en ging naar binnen.
Kitkat club
Hier stond iedereen halfnaakt binnen. Omdat ik niemand wilde aandoen de hele avond naar mijn lichaam te moeten kijken hebben we ons maar omgedraaid.
Gaybar and club Watergate
Gisteren werden we geweigerd bij Salon zum wilden Renate. Waarom weten we niet. We mochten gewoon niet naar binnen. Vandaag hadden we een nieuwe kans. Eerst waren we gaan uit eten bij een koreaans restaurant. Een heerlijke BBQ. Daarna zijn we naar bed gegaan om even te gaan slapen na een drukke dag. Rond 00:30u namen we een taxi naar club Berghain. Er stond een rij van zeker anderhalf uur wachten. Bad timing. Dan maar naar club Watergate. Zonder problemen kwamen we deze keer binnen. Wél m.b.v. de tip van de twee jongens die voor ons stonden:” zorg dat je minimaal twee namen van de DJ’s die draaien, weet”. Auw muk. Ik sta vaker met een drie dagen kaart van Pinkpop op camping A en ik weet nog niet eens wat er speelt. Enfin. Het was een hele donkere club met een mellow ambiance. Door-policy was niet streng. Na twee uurtjes liepen we verder en kwamen bij een Gay-club. Altijd leuk. Vooral de entreestempel op onze hand in hoofdletters:”SCHWANZ”. Rechts naast de toilettengroep hing een megagrote poster van een naakte dude met een enorme lollie waar Patricia Paay spontaan de hik van zou krijgen. Achter de bar stond een blonde hotshot (volgens Angelica) met in zijn oorlellen tunneltjes waar je met gemak een winterpeen doorheen kon jassen. Later op de avond zouden we nog twee whiskey shotjes van hem mogen ontvangen. We kwamen in gesprek met Uwe, een Berlijnse gay. Hij probeerde zo goed als mogelijk engels te spreken. Al snel werd onze aandacht afgeleid door een man die poedelnaakt door de club liep. “Ohh”: zei Uwe.” Die komt hier al 10 jaar”. Voor de rest uiteraard veel half ontblote gay’s en drags.
Club Berghain (worlds most popular)
Om 05:30u namen we een taxi naar Berghain. Toch wel ‘s wereld meest afgedraaide club. De ellenlange rij was verdwenen. We kwamen bij de deur. Op een kruk zat de in the Berlin underground scene welbekende Sven Marquardt, een midden vijftiger die zijn gezicht helemaal had volgetatoueeerd. Hij zou besluiten of we binnen mochten of niet. Met een subtiel knikje vertelde hij de bouncer dat hij ons door kon laten. Normaal staan de Berghain-bouncers bekend om hun intimiderende gedrag. Als je wordt afgewezen wordt er van je verwacht dat je uit de rij stapt en zonder te mokken of vragen te stellen rechtsomkeer maakt. Maar….we waren binnen ! In de club waar alles kan ! Onze telefoontjes werden met een stickertje afgeplakt. Binnen mochten geen foto’s gemaakt worden en diegene die het toch probeerde was zijn telefoon kwijt of die werd in een emmer water geflikkerd. De club is gelegen in een oude kolenfabriek. Het deed me denken aan de film the Maze runner. Één groot doolhof. Straight meets gay. Overal half ontblootte mooie lijven. Mannen en vrouwen, jongens en meisjes. Meiden liepen half naakt in hun ieniemienie stringetje met een minescuul bh-tje. Genoeg mannen gewoon in hun onderbroek of hun pyama. Maar natuurlijk het gros in normale kleding. Of ja, niet alledaagse kleding. Toch wel wat apart. H&M-meiden zie je hier in ieder geval niet. Om niet teveel uit de toon te vallen had ik mijn zwarte lederen KLM-pilotenjas uit 1954 aangetrokken “afgedressed” met mijn zwarte Dr.Martin boots. De fabriek telt meerdere etages, kleine smalle gangetjes, stalen kooiconstructies en trappenhuizen die de ene met de andere ruimte verbinden. In iedere ruimte speelde een andere DJ. Onderin heb je de stripped down techno en daarboven de meer house music. Vier meter van me vandaan stond een gay helemaal poedelnaakt met een lederen halsband te swingen. Om zijn Sjaak zat heel strak een lederen cockring gespannen. Door zijn duitse helm een knoeperd van een prince Albert waar je een koe aan kon vastleggen. Niemand keek er naar. En zo hoort het. Iedereen doet hier waar ie zin in heeft. De locatie is perfect. Midden in een industrie gebied. Van binnen is alles van beton en staal en er is heel weinig licht. In alle hoekjes en hokjes kom je volk tegen. Mensen om je heen hebben sex waar je bij staat zegt men. We hebben het niet gezien maar het schijnt er hier bij te horen. Vooral in de darkrooms. Het is nu 09:00u en we lopen weer naar buiten. Er staat wederom een rij van 25 meter. Op een zondagochtend waar oude mannetjes met een hondje langs de Spree rivier wandelen. Met een taxi gingen we snel terug naar East side gallery waar onze hostel-boot staat. Lekker slapen, zonder tanden te poetsen naar bed. Doei !🙋🏼♂️
Bouncer and legend Sven MarquardtHostelboatHostelboatHostelboat
Berghain inside
Omdat het uitgaanspubliek in Berghain je bijna je kop er af trekt als je je mobiel uit je broekzak durft te halen is het heel moeilijk foto’s maken in deze club. Berghain is van Berlijners. Mensen buiten Berlijn proberen ze te weren. Zéker luidruchtige Amerikanen met hun OMG’s. Daarom plaats ik hier enkele foto’s die ik niet zelf heb gemaakt. Gewoon voor een indruk te wekken van ‘s werelds vetste club.
Op de terugweg van onze Balkan-roadtrip besloten Angelica en ik naar concentratiekamp Dachau te gaan in Beieren (D). Het was niet ver omrijden en deze stond sowieso op ons lijstje om ooit eens te gaan bezoeken. De binnenkomst was ongeveer hetzelfde als in Auschwitz. Een groot ijzeren hek met de tekst: ’Arbeit macht frei’. Daarachter lag een grote lege plek met daar omheen grote barakken. Achter de grote lege plek lag nog een poort met een verbindingsweg waar op het moment van schrijven veel verkeer reed. Helemaal links van de ingang lagen op 200 meter lopen de gaskamers en de verbrandingsovens.
Ingang kamp
Ingang concentratiekamp.‘Arbeit macht frei’ stond op ieder concentratiekamptoegangshek.Overzicht van de binnenplaats.
Bevrijding kamp
Tentoonstelling in Dachau Herinneringscentrum
We besloten eerst eens een kijkje te gaan nemen in de expositieruimte. Hier zagen we allemaal foto’s uit de tijd dat het moorden hier in volle gang was. Foto’s van mensen die de wanhoop nabij waren en totaal radeloos hadden besloten een einde aan hun leven te maken. Deze methodiek varieerde van ophanging tot zichzelf middels elektrocutie van het leven te beroven door in een onder stroom staand hek te lopen en zich er aan vast te klampen. Shocking foto’s bohh…
Kamer in originele staat.De gedroogde staart van een os werd gebruikt om gevangenen te martelen.Zelfmoorden waren schering en inslag.Ook hier een poging tot zelfmoord door in een hek onder stroom te rennen. Helaas slaagde deze poging.Angelica loopt vertwijfeld rond. Zoveel ellende.Iemand die deze armband droeg wist precies wat er met de gevangenen ging gebeuren.
Barakken
Het concentratiekamp Dachau was het eerste grootschalig opgezette concentratiekamp van de SS in nazi-Duitsland. In dit kamp bepaalde de kampcommandant over leven en dood en niet de wette van het Duitse rijk. De kampcommandant stond in principe boven de wet. Hij was de wet. Heinrich Himmler besloot dat Dachau als modelkamp zou gaan dienen. Alle andere te bouwen concentratiekampen zouden gebouwd moeten worden volgens de tekeningen van Dachau. Hier werden ook de kampbewakers opgeleid die na hun opleiding te werk werden gesteld in andere concentratiekampen in het Duitse rijk.
De gaskamers
Miljoenen mensen werden in gaskamers zoals hier in Dachau vermoord. Eerder werden deze mensen op andere manieren geëxecuteerd zoals met een kogel. Naast het feit dat die methode te duur was bleken veel beulen te lijden aan zenuwziekte. Zij waren zich er ter dege bewust van dat ze hele dag onschuldige mensen aan het doodschieten waren. Ook vrouwen en kinderen. De leden van doodseskaders drongen er bij hun leidinggevers dan ook op aan om andere methodes te verzinnen. Fase twee bestond uit het af laten gaan van een explosief in een met mensen volgepakte ruimte. Dit leidde tot nog meer klachten want nu moesten de beulen bloederige armpjes en beentjes bij elkaar zoeken fase drie was de ontwikkeling van een executiemanier zonder bloedvergieten: de gaskamer. In het begin gebruikten men het gas koolmonoxide, daarna blauwzuur.
Hier werd de kleding schoongemaakt met cyanide.Mensen die vergast werden dachten dat ze gingen douchen.In het plafond zie je de kokers waardoor de capsules met Zyklon-B naar beneden werden gegooid.Een ‘douchekop’. De verbrandingsovens.Het lijk werd op deze brancard in de oven geschoven.Via dit spoor werden de gevangenen het vernietigingskamp binnen gereden.
Hundertwasser haus, die grüne Zitadelle von Magdeburg.
In het stadje Kawakawa op het Noordereiland van Nieuw-Zeeland stapte ik uit de bus voor een sanitaire stop. Wat ik niet wist was dat ik voor het eerst een publiek toilet van de Oostenrijkse kunstenaar Friedensreich Hundertwasser zou gaan bezoeken. Nu, hier in Maagdenburg werden we allebei opnieuw verrast door een creatie van deze meester: een hotel, compleet gebouwd naar zijn hand. Dit hotel ziet kleurrijk, apart en schilderachtig uit. Prachtig !
Jahrtausendturm
We waren op weg naar de Jahrtausendturm, met een hoogte van 60 meter het hoogste houten bouwwerk van Duitsland. Onze navigatie leidde ons naar de achteringang maar dat wisten we toen nog niet. Het hek van het park was gesloten en we vroegen ons af hoe we nu binnenkwamen. Opeens dook een groepje mensen op die via de intercom geregeld kreeg dat het hek zich automatisch opende. Wij er natuurlijk achteraan. Later bleek dat die mensen genodigden waren van een of ander feest. Bij binnenkomst van de Turm hebben we toch maar entree betaald. Omdat we zo eerlijk waren geweest het aan te geven hoefden we maar 10€ te betalen i.p.v. 16€. Binnenin zagen we een museum van maar liefst vijf verdiepingen hoog. We zagen één grote expositie van uitvindingen van beroemdheden die de wereld veranderd hebben zoals bijv. de halve Maagdenburger bollen van de burgemeester van Maagdenburg die het principe van het vacuüm ontdekte. Het hele museum is interactief. Je draait aan knoppen en trekt aan hendels. Zodoende werden we een paar uur meegenomen door de techniek die in de voorgaande eeuwen werd uitgevonden.
Uitzicht over MaagdenburgFoto genomen met drone
Dom van Maagdenburg
De dom van Maagdenburg is de grootste kerk in Oost-Duitsland. De bouw er van heeft 300 jaar geduurd en men begon met de bouw in de 13e eeuw. Het was vandaag 28c dus de meisjes op de achtergrond speelden lekker in de fonteinen.
Sint-Johanneskerk
De Sint-Johanneskerk is een kerkgebouw gewijd aan de apostel Johannes. De kerk is vier maal herbouwd.
Bezoekje Lucia en Sebas
Lucia heb ik leren kennen in Darwin, Northern Territory, Australië. Ik zat daar een week in een hostel en heb met haar Kakadu NP verkend. Zij leerde daarna Aussi Sebas kennen. Hij zat 10 jaar op een boot in de pacific en heeft ieder bounty eiland inmiddels wel al gezien. Nu zijn ze getrouwd en wonen in Duitsland. Check even zijn fotoalbum toen hij een jacht van 50 meter van Fiji naar Florida moest brengen.
Op onze tocht door voormalig oost-Duitsland kwamen we in deelstaat Sachsen-Anhalt bij het stadje Quedlinburg. Hier staan meer dan 1200 vakwerkhuizen die tezamen een periode van meer dan 500 jaar bouwgeschiedenis beslaan. De naam van het stadje vonden we ook al apart: Quedlinburg. Hoevaak kom je een stad of dorp tegen waarvan de naam begint met de letter Q ? Na de Tweede Wereldoorlog kwam Quedlinburg in de DDR te liggen. In die jaren raakte de stad danig in verval. Na de hereniging met west-Duitsland werd er weer met de geldbuidel gerammeld en momenteel is dit stadje weer helemaal opgeknapt en zelfs opgenomen op de Unesco werelderfgoederenlijst. Het middeleeuwse centrum van Quedlinburg is bijna volledig bewaard gebleven en liet Angelica en mij kennis maken met zijn veelbewogen geschiedenis. De meeste huisjes dateren uit de 17e eeuw en zijn nog in originele staat. De straten zijn geplaveid met dikke keien waarover een aap zich nog zijn poten breekt. Niet om op te rolschaatsen dus. Zelfs met lopen gingen we een paar keer bijna op ons bakkes.
St.NikolaikircheSt.NikolaikircheKijk die kleine deurtjes dan ! het gildehuis ‘Zur Rose’ uit 1612
Café zum Roland
“Uniek in Duitsland, een café in 7 huizen” staat boven de voordeur van Café Roland, midden in het centrum van Quedlinburg aan de Marktkirchhof. Dat wekte natuurlijk onze nieuwsgierigheid. De kamers zijn verdeeld over zeven verschillende oude gerestaureerde huizen uit de 16e en 17e eeuw. Destijds waren ze niet met elkaar verbonden. Naderhand wél. Op het gezellige terrasje dronken we een biertje en genoten van het mooie uitzicht op de oude vakhuisjes.
Vorig jaar in de herfst werden we door een boswachter betrapt toen we op een zandpad liepen, op weg naar deze Russische legerbasis, een van de meest belangrijke Russische militaire standplaatsen in de DDR-tijd. Deze plek ligt goed en diep verstopt in de Brandenburger bossen. We waren al heel vaak door bordjes gewaarschuwd dat we op militair terrein zaten. De eerst keer toen we zijn jeep zagen naderen konden we nog wegduiken in de bosjes . Nog géén vijf minuten later zoefde hij wéér voorbij maar dan met hoge snelheid. De boswachter had blijkbaar ons in de bosjes geparkeerd busje gezien. Als hij ons nu zou aanhouden dan hadden we een groot probleem. We besloten een jaartje te wachten en ons urbex-tripje voor die dag te cancellen. Omdat we niet gepakt wilden worden hadden we besloten om niet over het zandpad te lopen maar midden door het bos en de struiken. Een helse tocht. Helemaal achteraan deze blog zie je de GPS-coördinaten van deze plek.
Een jaar later
Vandaag parkeerden we ons busje na een trip van 70 km vanuit Berlijn, op een andere plek, bij een oud treinstation. Ik gebruikte nu een ander kaartenprogramma waarop ook bospaden getekend stonden. Google maps doet het hier niet altijd i.v.m. het slechte bereik dus we moesten onze routekaart inladen via het programmaatje maps.me. Op onze hotelkamer had ik ‘s avonds de route bekeken en de meest eenvoudige er uit gepikt. Vanaf het treinstation hoefden we maar even over de rails te lopen waarna er een bospad zou moeten opduiken. Vanaf dat punt was het nog maar een uurtje lopen tot we de eerste Russische gebouwen zouden gaan zien. We hadden genoeg te drinken meegenomen want inclusief op en neer lopen had ik toch een uurtje of zes voor dit urbex-avontuur uitgetrokken.
Het verlaten treinstationnetje
Het spookdorp
Na een uur stonden we midden in de Russische militaire basis wat eigenlijk een klein dorp was. Compleet met een school, een wasserette, een sporthal, woonhuizen, garages en bunkers. Een echt spookdorp. Héél bizar en interessant ! Het was soms heel moeilijk te zien waar de paden lagen. Vergeet niet dat deze paden zo’n 40 jaar geleden twee meter breed waren. Nu had de natuur de paden weer opgeslokt. Soms reikte het hoge gras tot aan onze knieën. Via maps.me konden we goed zien waar gebouwen stonden en waar een pad verborgen lag onder het gras. De verf op de muren van de gebouwen bladerde overal af. Op de muren die behangen waren zag je het behang gewoon loskomen. Ruitjes waren ingegooid en op veel plekken zagen we mooie maar ook lelijke graffiti. Ook zagen we overal Russisch propaganda materiaal maar niet meer dan dat we zouden zijn tegengekomen in een Amerikaanse of Duitse legerbasis. Ieder land doet natuurlijk iets om de soldaten moed in te spreken en te motiveren. Zo zingt men in de VS iedere morgen op het werk of op school collectief het nationale volkslied en hijsen ze de vlag. Hier zagen we afbeeldingen van spelende kinderen of van werkende mensen. Je zag duidelijk dat men in Rusland in die tijd veel waarde hechtte aan arbeid. Verder zagen we afbeeldingen van tanks, soldaten, stoere, sterke Russische mannen en Lenin. Enkele teksten heb ik laten vertalen door een Russische vriendin die ik ooit in Barcelona heb ontmoet en jaren later heb bezocht in Moskou: Inna Negulyaeva.
Hondenhok
De video van ons urbex-avontuur
Achtergelaten soldatenschoen in de kantine. Russische propaganda Russische propagandaAfbeelding van Lenin welke momenteel ergens veilig staat opgeslagen.
GSSD
Deze kazerne was één van de grootste in de DDR. Hier zat de Russische GSSD (Gruppe der Sowjetischen Streitkräfte in Deutschland). Een heel offensief ingestelde militaire eenheid compleet uitgerust met kernwapens. Deze troepen waren belast met het handhaven van de voorwaarden van de Overeenkomst van Potsdam. Bovendien waren ze het gezicht van de militair-politieke aanwezigheid van de Sovjet-Unie. De troepen van de GSSD stonden boven de NVA en andere militaire organisaties in de DDR. De taak van de GSSD was om de DDR tegen het Westen te beveiligen. Met hun offensieve bewapening, waaronder kernwapens, konden ze een bedreiging vormen voor de Bondsrepubliek Duitsland. Alleen al in de voormalige DDR verbleven tussen 1945-1994 rond de 10 miljoen Russische soldaten met hun gezinnen (!). In het dorpje waar we nu waren hebben in totaal 15.000 mensen gewoond. Over de hele DDR zaten in totaal 280 Russische legerkazernes verdeeld. Strategisch natuurlijk zodat men snel kon toeslaan bij een aanval vanuit het westen. Tijdens de koude oorlog en zeker tijdens de Cuba-crisis in 1962 toen de Amerikanen de staat van paraatheid hadden opgeschaald tot Defcon-2.
Het wasgebouw waar de was centraal werd gedaan.TheaterzaalWC waar je op je hurken moest schijten.
Kernraketten
Deze militaire basis was uitgerust met diverse kernraketten met een bereik van 1200 km. Ver genoeg dus om Nederland te raken (Amsterdam-Berlijn is 700 km). Vergeleken met deze kernraketten deelden de atoombommen die op Hiroshima en Nagasaki waren gevallen maar speldenprikjes uit. Op onze terugweg zag Angelica een stenen gebouwtje uit de grond steken. Aan de vorm zagen we dat hier een trap omlaag moest gaan. Toen we dichterbij naderden hadden we meteen in de gaten waar deze trap heen ging: de nucleaire bunker !! We hadden hem gevonden ! Kijk hieronder het filmpje hoe ik naar binnen glipte.
De toegangstrap naar de nucleaire bunker
De video van de nucleaire bunker van binnen
Sloop complex
Nadat in 1989 de muur viel was het over en uit voor de Russische invloeden in de DDR. De Russen werden afgekocht en ze kregen genoeg tijd om hun kazernes leeg te maken. In 1994 was er geen enkele Russische soldaat meer in de voormalige DDR. Inmiddels zijn hier in de Brandenburger bossen al een aantal gebouwen gesloopt. Ze staan weliswaar nog op maps.me maar in werkelijkheid zijn ze al verdwenen. Voor diegene die dit grote openluchtmuseum nog wil verkennen: ben er snel bij !
Verlaten soldatenkamer met meubilairGarageIngang theaterAchtergelaten legerkistjesRussische staatspropaganda.Russische schilderingen op de muur.Hier zat vroeger een winkeltje. Op de muren Russische schilderingen. Dit was het huis van de Russische commandant die de leiding had over de kazerne.Het centrale verwarmingsgebouw. Van hieruit werden alle gebouwen op de kazerne voorzien van warm water en warm CV-water.WC’s. Je zat dus letterlijk naast je collega te poepen. Er waren geen tussenwandjes. Dit zorgde voor een goede band tussen de soldaten. Afbladerend behang zorgt voor een leuke foto.Russische staatspropaganda Russische staatspropaganda Russische staatspropaganda Een lekkage in het dak zorgt voor mosgroei op de houten vloer De kamer van een soldaat. Hij had 13 m2 om op te wonen, douchen gebeurde in het gezamenlijke bad. Eten deed men ook gezamenlijk in de eetzaal. De kamer van een soldaat. Hij had 13 m2 om op te wonen, douchen gebeurde in het gezamenlijke bad. Eten deed men ook gezamenlijk in de eetzaal.Oude verkeersbordenUitkijktoren“En het leven is ook zo mooi omdat we kunnen reizen 🌍”, aldus Dhr.Przewalski, een Russische reiziger. Tekst is vrij vertaald door mijn Russische vriend Inna Negulyaeva. Basketbalveld in de sporthalSocialistische tekst “oprichting en versterking van de staat van de dictatuur van het proletariaat. afschaffing van uitbuitende klassen. vorming van een nieuwe klassenstructuur van de samenleving. de vorming en ontwikkeling van socialistische naties.” Tekst is vrij vertaald door mijn Russische vriend Inna NegulyaevaMooie muralsEen waslokaal
Hoe kom je er ?
Tik de volgende GPS-coördinaten in in google maps: 53.037545, 13.386077. Je smartphone brengt je dan precies naar de parkeerplaats vóór het treinstationnetje. Vervolgens zet je maps.me aan (van te voren installeren op je smartphone) en geef je de volgende coördinaten in: 53.05370372220076, 13.375764902073163. Je zult dan de eerste gebouwen zien verschijnen. Dit echter na 45 minuten lopen.
We parkeerden ons busje op de parkeerplaats naast het oude Amerikaanse afluisterradarstation. 40 jaar lang luisterden de Amerikanen hier de Russen af. 24 uur per dag draaide men hier in ploegendiensten. Tot begin jaren ‘90 kreeg je een waarschuwingsschot voor je voeten als je met een vinger het hek aanraakte. Nu konden we gelukkig gewoon naar binnen en gingen op zoek naar het plekje waar we geschiedenis, avontuur, uitzicht, sfeer en kunst op een paar vierkante meter zouden vinden. Overigens, als je de berg te voet op loopt zie je hier en daar nog brokstukjes zoals stukjes glas en oranje dakpan. Langzaam geeft de berg zijn verleden prijs.
WOII
In 1937 begonnen de nazi’s hier bouwwerkzaamheden voor een militaire school. De plannen werden gemaakt door de belangrijkste architect van Hitler: Albert Speer. Geallieerde bombardementen beschadigden tijdens WOII de onvoltooide gebouwen, waarvan de bouw vanwege de oorlog was uitgesteld. In 1950 werd de locatie gebruikt om 75 miljoen kubieke meter puin van de kapotgebombardeerde Berlijnse gebouwen te dumpen. De heuvel in Grünewald groeide uit tot 55 meter hoogte en werd daarmee het hoogste punt van Berlijn.
Koude oorlog
Op een dag zagen de Berlijners champignonvormige torens ver boven de bomen uitsteken. Dit mysterieuze bouwwerk maakte deel uit van een Amerikaans afluisterstation. In 1957 kwam het Amerikaanse National Security Agency (NSA) erachter dat dit de uitgelezen plek was om het radarstation neer te planten, aangezien de ontvangst hier beduidend beter was dan elders in de stad. Vanaf deze locatie werden militaire gesprekken in Oost-Berlijn en de Sovjetunie afgeluisterd. Stel je eens voor je bent hier operator en je moet alle gesprekken die je hoort gaan filteren. Welk gesprek is interessant en welk niet ? Ik kan me ook voorstellen dat van de 1,2 miljoen oost-Berlijners er altijd wel twee bezig waren met wel héél lief voor mekaar te zijn. Ik wist dan wel wie ik zou gaan afluisteren haha. De torens zijn nu verlaten, alle apparatuur is verwijderd, maar de radar koepels zijn nog in tact.
360° dakterras
Het torengebouw van het oude afluisterstation is een van de belangrijkste gebouwen van de hele site. Op een hoogte van 140 meter boven zeeniveau konden Angelica en ik genieten van een panoramisch uitzicht over heel Berlijn. We waren net iets te vroeg voor de zonsondergang in deze sfeer mee te maken. Deze had ik al eens meegemaakt zo’n 8 jaar geleden: onvergetelijk !
Street Art
Teufelsberg Berlijn is een van de grootste straatkunstgalerijen ter wereld. Op de hele site vind je kunst van internationale kunstenaars uit de street art scene. Graffitikunstwerken bereiken soms wel afmetingen tot 270 vierkante meter.
Rechtsboven kantoren van Amerikaans personeel van de NSA.
Teufelberg vroeger
1988Begin jaren ‘90Begin jaren ‘90
Hoe kom je gratis binnen ?
Zet je auto op GPS 52.4965931, 13.2408750 en loop de trap omhoog zoals hieronder aangegeven.
Tijdens een wandeling kwamen Angelica en ik langs een groot park met de bijnaam: Joe Cockerwiese. Op 2 juni 1988 gaf Woodstock-legende en vader van de witte blues, Joe Cocker een legendarisch concert in dit park. Niemand geloofde dat dit ging gebeuren maar toch vlogen 80.000 kaartjes voor 14,50 oostduitse Marken als zoete broodjes over de toonbank. Joe Cocker werd ook hier een held !
GPS: 51.0445, 13.7520
Brühlsche Terrasse
We liepen over de Brühlsche Terrasse langs de rivier in de richting van de Theaterplatz. Het fraaie uitzicht op de rivier de Elbe staat bekend als hét balkon van Europa. We kwamen bijna niemand tegen. Het was vandaag 30 graden dus veel mensen zochten verkoeling binnen. In 1945 is dit gebied van Dresden bijna helemaal platgebombardeerd door de geallieerden. Datgene wat we zagen was dus herbouwd geworden. Maar dan op exact dezelfde manier zoals het vroeger uitzag (!)
GPS: 51.05331961570256, 13.743671320601699
Frauenkirche
Kathedraal Hofkirche
We liepen door richting het hart van de Altstadt en zagen op een paar meter afstand van de Elbe, de Hofkirche. Een oase van rust tussen alle kleine straten. Het exterieur zag weelderig uit. Dit in tegenstelling tot het interieur welke vrij sober te noemen was met uitzondering van het spreekgestoelte welke in Rococo-stijl was gemaakt.
Gps: (51.0535090, 13.7373588)
Semperoper
Op de Theaterplatz (vroeger Adolf Hitler-platz) zagen we het opera-gebouw oftewel de Semperoper. Na de bouw in 1838 werd het gebouw door brand tweemaal vernietigd. Tijdens het bombardement op Dresden in de nacht van 13 op 14 februari 1945 werd de Semperoper volledig verwoest. In 1977 werd de eerste steen voor de wederopbouw gelegd. Na 8 jaar bouwen heropende de Semperoper op 13 februari 1985. Op de opera staan nog aanwijzingen tot hoe hoog het water heeft gestaan tijdens de watersnoodramp in midden-Europa in 2002.
Watersnoodramp 2002
GPS: 51.05455, 13.73527
Dresdner Zwinger
Hier zagen we een paradijselijke tuin op aarde omgeven door mooie gebouwen gebouwd in 18e eeuwse Barok-stijl hetgeen ons het gevoel gaf alsof we in mediterraans gebied zaten. De Zwinger werd bijna volledig verwoest door de bombardementen op Dresden in februari 1945. De wederopbouw begon meteen al na de overgave van Hitler-Duitsland. Na 15 jaar herstelwerkzaamheden konden de eerste delen van het gebouw alweer geopend worden voor het publiek.
GPS: 51.053117594725244, 13.73394805767035
Zwinger na het bombardement in 1945
Skybar Felix
Direct aan de Postplatz, met uitzicht op de Dresden Zwinger, bevindt zich een gezellig zitje midden in het stadscentrum. Het schijnt een van de beste dakterrassen in de stad te zijn maar we vonden qua uitzicht de skybar van Yenidze weliswaar mooier maar de ambiance en inrichting in de Felix was weer chiquer.
Gps: (51.0516538, 13.7346712)
Yenidze
Een must do voor ons was een bezoek aan het voormalige fabrieksgebouw van de sigarettenfabriek Yenidze. Ooit heeft iemand me eens getagged in een berichtje over dit uitzonderlijk mooi architectonisch hoogstandje. Het werd gebouwd in het begin van de 20e eeuw en heeft wel een heel interessant verhaal te vertellen. In het centrum van Dresden mochten destijds geen als zodanig herkenbare fabrieksgebouwen worden gebouwd. De ondernemer Hugo Zietz, eigenaar van de oosterse tabaks- en sigarettenfabriek Yenidze, opgericht in 1886, liet daarom zijn fabriek bouwen in oosterse stijl, wat het gebouw de bijnaam “Tabaksmoskee” opleverde. Vandaag gingen we met de lift naar de skybar om een drankje te doen en te genieten van een mooi uitzicht op de oude binnenstad van Dresden. Kijk maar naar het filmpje hieronder.
GPS: 51.0589, 13.7267
Kunsthofpassage
De Kunsthofpassage bestaat uit vijf kleine hofjes met elk een eigen ontwerp. Er liggen een aantal cafeetjes en winkeltjes met artistieke spulletjes. Bij de fontein ligt een ijszaakje met een hele leuke inrichting. Het is wel één grote “groene shizzle” bedoeling. Alles is hier milieubewust. Bijna freaky. Beste mensen, laten we af en toe eens even een stapje terug doen en proberen fatsoenlijke kartonnen rietjes te maken. Vraag me af wie dit idee ooit uit zijn joint gezogen heeft. Probeer hier loeihete chocolademelk door een verlept dichtgezogen kartonnen rietje van mijn mok naar mijn mond te krijgen. Lukt voor geen meter. En nu ? 200cc half kokende massa mijn keel af atten ? Vraag me sowieso af hoe mijn plastic rietje vroeger als ik hem in de vuilnisbak gemieterd had in de grote oceaan zou kunnen belanden.
Enfin, een kunstzinnig, geplaveid gebied met chille zitplaatsen buiten en coole graffiti en kunst op de gebouwen. Neem bijvoorbeeld de Singing Drainpipes. Ze vormen een unieke installatie van regenpijpen die zijn bevestigd aan een blauw geschilderd huis in de passage. Het systeem, dat volledig functioneel is, maakt leuke geluidjes als het regent. Luister maar:
Singing drainpipesSinging drainpipesBinnenhofje met ijszaakDe ijszaak van binnenOveral kunst
GPS: 51.067986 13.75409
Neustadt
Het tweede gezicht van Dresden. Hier zagen we “andere” mensen. Ze waren méér casual en alternatief. Dönerkebab tenten staan naast shisha-bars, pubs en platenwinkeltjes. De muren zitten vol graffiti (hehe….. eindelijk🤗🙏🏻). We brachten een aantal uurtjes door met slenteren door de straten van het trendy, eigenzinnige deel van Dresden. Yep, weer een stad met een Art area die nu “the place to be” is. Het gebied ademt een jeugdige sfeer en hoewel het ’s middags vrij stil was ken ik het ook van een paar jaar geleden toen ik met mijn vriend Erik enkele bandjes bezocht in Katy’s garage. Er was destijds erg druk en er zat een goede sfeer in deze sort of indyhangout-tent.
Overigens zijn de Alaunstrasse en de Louisenstrasse de leukste straatjes om te bekijken. Ik ben absoluut dol op het bekijken van straatkunst, dus het gebied rond de Alaunstrasse was een absolute must-see, met zijn enorme geschilderde muurschilderingen.
Deze straat in Düsseldorf is the place to be voor liefhebbers van murals. De straat is een kleine tweehonderd meter lang en alle huizen zijn met kleurrijke spuitbussen van boven tot onder versierd. De meeste murals beginnen bij de vloer en lopen door tot de nok van het dak. Ze zijn gemaakt door onbekende artiesten maar er zijn ook kunstwerken van bekende kunstenaars als M05K, Johanna OLGA en Ami One.
Van krakersscene naar toerisme
Deze straat lag er niet altijd zo vredig bij als momenteel het geval is. In de jaren tachtig waren de huizen bezet door krakers. Er vonden regelmatig rellen en demonstraties plaats om te voorkomen dat deze buurt werd omgetoverd tot een commercieel district.
In 2008 werden de krakers met geweld uit hun huizen gezet om plaats te maken voor een dure shoppingmall. Dit leidde tot nieuwe demonstraties en onrusten. Nu echter besloot de gemeenteraad de bewoners van deze straat te beschermen: de krakers mochten en mogen blijven. Tegenwoordig wonen hier ruim 800 mensen van 45 nationaliteiten.
Vandaag was een treurige, regenachtige dag. Angelica en ik liepen door een vrijwel lege buurt. Hier en daar zagen we wel wat mensen maar de meesten schenen lekker binnen te zitten. In de zomer komen we zeker eens terug.
Bezoek de murals
De straat met murals ligt net buiten het centrum van Düsseldorf. Toch is het niet moeilijk om deze street art te bezoeken. Vanuit het centrum van Düsseldorf brengt de metro je naar station Ketwigerstrasse. Dit ligt op 700 meter lopen vanaf de Kiefernstrasse.De metro gaat meerdere keren per uur.
Ga je met de auto ? Kopieer onderstaande GPS in je google maps und losss: 51.2192282, 6.8098476
!! Ohjee. Blijkt die vent de gitarist te zijn van Udo Lindenberg (Kieran Hilbert) en hij had eventjes acht uur gereden had om in zijn geliefde kroeg Cowboy & Indianer te kunnen spelen voor een handjevol publiek. We hebben een supergezellige avond gehad ! 
Het niet mogen roken in de kroeg heeft hier in Hamburg overigens zijn langste tijd gehad. Terug naar normaal 
