Battle of Hürtgenwald 🇩🇪

Battle of Hürtgenwald 🇩🇪

De Slag om het Hürtgenwald was een veldslag die plaatsvond tijdens de Tweede Wereldoorlog tussen september 1944 en februari 1945 in de omgeving van Aken. 120.000 Amerikanen tegen 80.000 Duitsers. In een half jaar vechten sneuvelden 33.000 Amerikanen en 15.000 Duitsers. Ter vergelijk: tijdens 17 jaar oorlog in Vietnam vielen in totaal 58.000 Amerikanen. Om deze slag in context te plaatsen:

De Siegfriedlinie (Westwall) was 630 km lang en liep van Kleef naar Basel.
  • Slag om de Ardennen (40 dagen): 19.000 Amerikanen gesneuveld (475 per dag).
  • Slag in de Hürtgenwald (140 dagen): 33.000 Amerikanen gesneuveld (236 per dag).
  • Slag om Iwo Jima (35 dagen): 7.000 Amerikanen gesneuveld (200 per dag).
  • Slag om Okinawa (160 dagen): 12.500 Amerikanen gesneuveld (78 per dag).
  • Operatie Overlord D-day (50 dagen): 2.500 Amerikanen gesneuveld (50 per dag).
  • Vietnam oorlog (7000 dagen): 58.000 Amerikanen gesneuveld 8 per dag).

Ga je kijken naar het percentage geallieerde militaire slachtoffers in WOII t.o.v. het totale aantal gesneuvelden dan komen de Amerikanen op 1.6%, Rusland op 6% en Joegoslavië op 2,9%.

Video

Indrukwekkende verhalen

Op de plek waar Maurice en ik nu stonden, in het hart van de destijds besneeuwde Hürtgenwald, zochten Elisabeth Vincken en haar zoon Fritz in 1944 rust in hun afgelegen jagershut terwijl het Ardennenoffensief de wereld deed trillen.

Fritz en Elisabeth hadden zich erbij neergelegd dat vader er niet zou zijn en wilden het kerstdiner uitstellen. Alles veranderde toen er drie uitgeputte, verdwaalde Amerikaanse soldaten voor de deur stonden. Ondanks de taalbarrière bood Elisabeth de mannen, van wie er één zwaargewond was, direct onderdak en verzorging. De geplande feestmaaltijd — een haan genaamd ‘Hermann’ — ging alsnog de oven in. Terwijl de Amerikanen hielpen met koken en het verzorgen van hun kameraad, werd er plotseling weer geklopt. De schrik was enorm toen er drie Duitse soldaten op de drempel stonden; op het helpen van de vijand stond immers de doodstraf.

Elisabeth bleef kalm en stelde de Duitsers, die ook de weg kwijt waren, een duidelijke voorwaarde: ze mochten naar binnen, mits ze hun wapens buiten lieten en de kerstvrede respecteerden. Tot ieders verbazing stemden de soldaten in. In de krappe hut zaten voormalige vijanden schouder aan schouder op bed en aan tafel. De spanning verdween toen een Duitse student medicijnen de gewonde Amerikaan hielp en concludeerde dat hij zou herstellen. Samen deelden ze de maaltijd, wijn en brood, alsof de oorlog buiten even niet bestond.

De volgende ochtend eindigde deze bijzondere wapenstilstand. Na een gezamenlijk ontbijt hielpen de Duitsers zelfs mee om een brancard te maken voor de gewonde Amerikaan. De Duitse korporaal gaf zijn vijanden een kompas en de juiste aanwijzingen om hun eigen linies weer terug te vinden. Met een handdruk en de goede wensen van Elisabeth op zak, vertrokken de twee groepen soldaten in tegengestelde richting de sneeuw in.

In mei 1985 haalde president Ronald Reagan de gebeurtenis in de boshut aan tijdens een staatsbezoek aan Duitsland. Hoewel hij de veertigjarige vrede wilde vieren, zorgde zijn kranslegging op de begraafplaats van Bitburg voor een storm van kritiek. De aanwezigheid van SS-graven deed veel pijn bij Holocaustoverlevenden en veteranen. Reagan verdedigde zijn gebaar door te stellen dat de meeste gesneuvelden slechts jonge dienstplichtigen waren, eveneens slachtoffers van een wreed systeem. Hij gebruikte het verhaal van de familie Vincken als het ultieme bewijs dat menselijkheid zelfs in de diepste duisternis kan overleven.

Fritz Vincken, inmiddels bakker op Hawaii, hoorde zijn eigen geschiedenis tot zijn stomme verbazing terug op de radio. De echtheid van zijn relaas was vooraf grondig gecontroleerd door onderzoekers, die zelfs zijn moeder Elisabeth hadden ondervraagd. Hoewel het verhaal door de speech wereldberoemd werd, duurde het tot 1995 voordat Fritz eindelijk een van de soldaten terugvond. Dankzij een televisieprogramma kwam hij in contact met veteraan Ralph Blank, die het kompas van de Duitse soldaat nog altijd bewaarde. Hun emotionele ontmoeting vormde het slotstuk van een verhaal dat dankzij Reagan en de familie Vincken nog altijd symbool staat voor vrede.

Een ander mooi verhaal. In november 1944 liet de Duitse luitenant Friedrich Lengfeld een bijzonder staaltje menselijkheid zien. Nadat hij een gewonde Amerikaanse soldaat hoorde roepen in een mijnenveld, liet hij de gevechten direct stoppen om hulp te bieden. Terwijl hij probeerde de vijandelijke soldaat in veiligheid te brengen, raakte Lengfeld zelf fataal gewond.

De vergeten strijd en een te snelle opmars


De Slag om het Hürtgenwald was een bittere en bloederige uitputtingsslag die zich eind 1944 afspeelde in de dichte bossen nabij Aken. Hoewel de strijd minder beroemd is dan het Ardennenoffensief, was het een cruciaal en dramatisch onderdeel van de Tweede Wereldoorlog. Tussen september en december 1944 werd er hevig gevochten in een gebied vol Duitse verdedigingswerken, zoals bunkers, mijnenvelden en de beruchte ‘drakentanden’ van de Westwall. Dat de slag minder bekend is in de geschiedenisboeken, komt waarschijnlijk doordat de geallieerden hier enorme verliezen leden zonder direct succes te boeken. Historici richtten hun aandacht liever op de overwinningen in Arnhem of de Ardennen. Na de invasie in Normandië ging de bevrijding van Europa sneller dan verwacht. De geallieerden dachten zelfs dat de oorlog voor de kerst voorbij zou zijn. In september 1944 bereikten de Amerikanen de Duitse grens al, maanden eerder dan gepland. Dit succes had echter een keerzijde: de aanvoerlijnen werden te lang, waardoor er grote tekorten ontstonden aan brandstof en munitie. Hierdoor stokte de opmars, wat de Duitsers de kans gaf zich diep in het Hürtgenwald in te graven.

Een Jeep ploegt door de blubber.

Het strategische doel: het dorpje Schmidt


Het hoofddoel van de Amerikanen was het dorpje Schmidt. Dit dorp bood namelijk uitzicht op de vitale dammen in de rivier de Roer. De angst was groot dat de Duitsers deze dammen zouden opblazen. Als dat zou gebeuren, zou een enorme vloedgolf het hele dal tot aan Aken onder water zetten, wat de geallieerde troepen volledig zou isoleren of wegvagen. De strijd om dit strategische punt werd een van de zwaarste beproevingen voor de soldaten aan het front.

Manschappen van de 28th Division worden van alle kanten bestookt.

De eerste confrontatie bij Schmidt (6 – 16 oktober 1944), een onmogelijk slagveld met een logistieke nachtmerrie

Na het mislukken van Operatie Market Garden bij Arnhem, zetten de Duitsers alles op alles om de geallieerden bij de Rijn weg te houden. Ze verschansten zich in de Eifel om hun posities te beschermen, mede als voorbereiding op hun geheime plannen voor het latere Ardennenoffensief. De Amerikaanse 9e Infanteriedivisie kreeg de loodzware taak om de hoogvlakte bij het dorpje Schmidt te veroveren. Dit was cruciaal om de flanken te beschermen en de Duitsers in hun rug aan te vallen. Op 6 oktober begon de aanval na een zwaar inleidend bombardement. Het terrein van het Hürtgenwald bleek echter een hel voor de infanterie. Een van de grootste gevaren waren de ‘boomkruinexplosies’: granaten die in de toppen van de bomen ontploften, waardoor soldaten werden geraakt door een regen van staal en houtsplinters. Sommige Amerikaanse bataljons verloren honderden manschappen nog voordat ze de vuurlinie überhaupt hadden bereikt.De dichte bebossing maakte het de luchtmacht en artillerie bijna onmogelijk om doelen te raken. Bovendien was er slechts één bruikbare weg voor de aanvoer, en die lag vol met Duitse mijnen en omgehakte bomen. Hierdoor konden Amerikaanse tanks en geschut de voetvolk-soldaten niet bereiken om hen te steunen. Ondanks deze hindernissen wisten enkele eenheden door de Duitse linies te breken en bunkers uit te schakelen, maar een echte doorbraak bleef uit.

Moedeloze kerels blikken hopeloos hol naar de camera (de Sherman tanks zijn van het Jumbo type, met extra zwaar pantser).

De balans na tien dagen

Rond 16 oktober stokten de gevechten simpelweg omdat beide legers volledig uitgeput waren. De trieste balans: de Amerikanen waren slechts 2,7 kilometer opgeschoten, terwijl hun hoofddoel (Schmidt) nog steeds in Duitse handen was. De prijs was enorm: 4.500 Amerikaanse en 3.200 Duitse slachtoffers. Eind oktober werd de totaal opgebrande 9e divisie afgelost door de 28e divisie, terwijl de verzwakte Duitse troepen noodgedwongen op hun post moesten blijven.

De Tweede Aanval op Schmidt: De “Allerzielenslag” (2 – 8 november 1944)

De 28e Infanteriedivisie kreeg de loodzware opdracht om het gebied tussen Vossenack en Schmidt te veroveren. Het doel was om de Duitsers in de Monschau-Corridor in de rug aan te vallen. De operatie begon op de ochtend van 2 november, een datum die de Duitsers vanwege de enorme verliezen later de “Allerseelenschlacht” (Allerzielenslag) zouden noemen.

Een ondoordringbare wildernis met catastrofale afloop


Toen de Amerikaanse soldaten het gebied introkken, kwamen ze terecht in een deprimerend landschap. Het woud was veranderd in een onbegaanbaar doolhof van kapotgeschoten bomen, diepe modderpaden, talloze bomkraters en overal mijnen. Vanwege het slechte weer en de dichte bebossing konden de Amerikanen hun grootste troef -steun vanuit de lucht- niet inzetten. Ze stonden er in het bos nagenoeg alleen voor. Het plan was ambitieus: na een uur van hevige artilleriebuien moesten de troepen via de rivier de Kall doorstoten naar Kommerscheidt en uiteindelijk Schmidt innemen. Het was de bedoeling dat de voetsoldaten ondersteund zouden worden door tanks, maar daarvoor moesten eerst de eigen mijnenvelden bij Germeter worden geruimd om de wegen begaanbaar te maken. Hoewel de aanval op 2 november onder dekking van tanks hoopvol begon, liep het uit op een militair drama. De Duitsers wisten dat er een offensief kwam en boden hevige weerstand. Op 8 november moesten de Amerikanen de strijd definitief staken. De cijfers spreken boekdelen: van één regiment bleven slechts 300 van de 2.200 man over. In totaal verloor de 28e divisie meer dan 6.000 manschappen. Net als de divisie vóór hen, was ook deze eenheid na de strijd in het Hürtgenwald volledig uitgeput en niet langer inzetbaar.

De Kall-trail: Een modderig pad vol hindernissen en een ongewone wapenstilstand

Het aanvalsplan van 2 november leek op papier duidelijk: vanuit de kerk in Vossenack moesten de troepen via een steil pad afdalen naar de rivier de Kall, de brug oversteken en vervolgens weer omhoog klimmen naar Kommerscheidt en Schmidt. Maar de praktijk was een logistieke nachtmerrie. De infanterie kwam direct onder vuur te liggen en smeekte om steun van tanks. Genisten meldden dat de route mijnenvrij en begaanbaar was, maar de werkelijkheid was anders. Het pad was precies even breed als een Sherman-tank, spekglad door de regen en aan een zijde een diepe afgrond. In het pikkedonker durfden de tankbestuurders de gevaarlijke afdaling eerst niet aan. Toen ze de volgende ochtend toch een poging waagden, ging het al snel mis. De voorste tank reed op een mijn. Met een gewaagde manoeuvre -waarbij de overige tanks letterlijk om het wrak heen werden geslingerd wisten ze de opstopping te passeren. Maar de ellende was nog niet voorbij. Verderop ramde de commandant een rotsblok, waardoor de rand van het pad afbrokkelde. Hierdoor liep bij de volgende tank een rupsband eraf (die rupsband ligt er nog steeds) wat uren vertraging veroorzaakte. Uiteindelijk bereikte slechts één Amerikaanse tank het dorp Schmidt. Deze schamele versterking was niet genoeg: de Duitsers sloegen de aanval bloedig af. Terwijl de strijd woedde, richtten Amerikaanse medici een hulppost in langs dit cruciale pad. Een Duitse patrouille ontdekte de post, maar in plaats van aan te vallen, werd er een unieke afspraak gemaakt: de Duitsers lieten de Amerikanen ongemoeid, zolang zij ook gewonde Duitse soldaten verzorgden. Deze menselijke deal hield de rest van de strijd stand. Toen de Amerikanen Schmidt uiteindelijk moesten opgeven, maakten de terugtrekkende soldaten dankbaar gebruik van deze situatie. Velen deden zich voor als gewonden om via het pad veilig langs de vijand te kunnen ontsnappen.

Een machinegEweer van het 2nd platoon, 39th Infantry Regiment, 9th Infantry Division zendt zijn dodelijke lading het bos in.

Het slotakkoord en de bittere prijs van het Hürtgenwald

Medio november 1944 begonnen de Amerikanen aan een nieuw, grootschalig offensief om eindelijk door te stoten naar de rivier de Roer. In het kielzog van de troepen reisde de beroemde schrijver Ernest Hemingway mee als verslaggever. Stap voor stap werden dorpen als Hürtgen, Kleinhau en Großhau heroverd. Een belangrijk hoogtepunt was de inname van de strategische Burgberg (Hill 400) op 7 december, een plek die door zijn hoogte het hele gebied domineerde. Toen de weg naar de stad Düren eindelijk open leek te liggen, veranderde de situatie plotseling. Op 16 december startten de Duitsers hun verrassingsaanval in de Ardennen. Hierdoor verschoof het zwaartepunt van de oorlog en kwamen de gevechten in het Hürtgenwald tijdelijk tot stilstand. Pas nadat het Ardennenoffensief was afgeslagen, pakten de Amerikanen in januari 1945 de draad weer op. Het langbevochten dorp Schmidt viel uiteindelijk op 8 februari zonder veel verzet. Hoewel de geallieerden een dag later de felbegeerde stuwdammen in de Roer bereikten, hadden de Duitsers nog een laatste troef. Ze zetten de sluizen open en bliezen de afvoer op, waardoor het dal overstroomde. De Amerikaanse opmars werd hierdoor alsnog twee weken vertraagd door een onbegaanbare watermassa.

De trieste balans

De Slag om het Hürtgenwald was achteraf gezien een van de meest kostbare operaties voor de Amerikanen. Zij verloren maar liefst 33.000 man, tegenover 15.000 aan Duitse zijde. De oorzaak van dit enorme verschil lag in het terrein: de dichte bossen en bergen waren een ideaal voordeel voor de verdediger. Het Amerikaanse overwicht in tanks en vliegtuigen was in het woud nagenoeg waardeloos. Hoewel de geallieerde leiding, onder generaal Eisenhower, vasthield aan een opmars over de volle breedte, bleek achteraf dat de bloederige strijd in dit onoverzichtelijke bos een extreem hoge prijs had geëist voor relatief weinig terreinwinst.

Onze ontdekkingstocht

Mocht je onderstaande tocht ook willen maken trek dan twee volle dagen uit. Een paar stevige wadelschoenen heb je wel nodig. In principe kun je onderstaande volgorde aanhouden want het ene punt ligt naast het volgende punt. Spaart benzine. Kopieer de GPS-codes in je Google Maps en gáán (!).

Udenbrether Jackeline Hellenthal

GPS: 50.4315426, 6.4023176

De Udenbrether Höckerlinie bij Hellenthal maakte vroeger een belangrijk deel uit van de beroemde Duitse Siegfriedlinie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze betonnen drakentanden werden speciaal gebouwd om de opmars van geallieerde tanks en zware voertuigen volledig tegen te houden. De constructie bestond uit rijen van gewapend beton die diep in de grond van de Eifel waren verankerd.

Drakentanden.

Monument Luxemburger strasse Hellental

GPS: 50.4519548, 6.3752960

Het monument aan de Luxemburger Strasse in Hellenthal herinnert aan de hevige gevechten tijdens het Ardennenoffensief in de winter van 1944. Op deze strategische plek vonden bloederige confrontaties plaats tussen de oprukkende Amerikaanse troepen en de hardnekkige Duitse verdedigers in de Eifel. Veel jonge soldaten verloren hier hun leven terwijl zij streden om de controle over de belangrijke wegen naar de Belgische grens. De gedenkplaat eert de enorme offers die door beide partijen zijn gebracht tijdens deze laatste grote aanval van het Duitse leger. 

Grensovergang Duitsland-België nabij Monument Luxemburger strasse Hellental.

Hollerath Panzersperren

GPS: 50.4535434, 6.3783068

Continu aanwezig: explosieve opruimingsdienst.

EifelSpuren Westwall

GPS: 50.4538062, 6.3779219

De loopgraven en kraters van de granaatinslagen zijn na al die jaren nog steeds duidelijk zichtbaar in het bosrijke landschap.

Foxholes van 80 jaar geleden.

Siegfriedlinie Luxemburgerstrasse Hellenthal

GPS: 50.4546025, 6.3778589

De Siegfriedlinie langs de Luxemburgerstrasse in Hellenthal was een cruciaal onderdeel van de uitgebreide Duitse verdedigingswerken tijdens de Tweede Wereldoorlog. De enorme rijen betonnen drakentanden werden hier strategisch geplaatst om de opmars van geallieerde tanks richting het Rijnland te blokkeren. Een interessant feitje is dat deze specifieke betonblokken vaak op een fundament van gewapend beton stonden om verzakking in de zachte grond te voorkomen. Tijdens de bittere kou van 1944 vonden er rond deze weg hevige gevechten plaats tussen Amerikaanse divisies en de Duitse verdedigers.

Siegfriedlinie Hengstbrüchelchen Monschau

GPS: 50.5747851, 6.2561459

De betonnen drakentanden hadden hier verschillende hoogtes om tanks van alle groottes effectief te kunnen blokkeren. Tijdens de hevige strijd in de winter van 1944 moesten de soldaten in dit gebied vechten tegen zowel de vijand als de extreme kou.

Siegfriedlinie Kranzbruchstraße Simmerath

GPS: 50.5967876, 6.2819441

Drakentanden in deze regio vaak werden gecombineerd met diepe mijnenvelden om vijandelijke soldaten nog langer tegen te houden.

Siegfriedlinie Kranzbach Simmerath

GPS: 50.59898572069043, 6.282848232764354

Bunker Sechsschartenstand Nr 10 der Grenzwacht

GPS: 50.605309564900665, 6.276118901372422

Deze bunker werd gebouwd met een zware stalen koepel die zes verschillende schietgaten had om de omgeving volledig te kunnen bestrijken. Dit type bunker werd speciaal ontworpen om de grens in vredestijd permanent te kunnen bewaken. De soldaten die hier gestationeerd waren moesten de toegangswegen naar het Duitse binnenland beschermen tegen een plotselinge aanval van vijandelijke troepen. 

Siegfriedlinie Kallbachweg Simmerath

GPS: 50.61293056430016, 6.285938662815781

Deze diepe vallei was strategisch cruciaal omdat de smalle wegen de enige route vormden voor zware tanks en militaire voertuigen. Een interessant feitje is dat de gevechten hier zo intens waren dat de vallei door de Amerikanen de naam Death Valley kreeg. De Duitse verdedigers hadden zich uitstekend verschanst in de omliggende bunkers om elke beweging in het dal onmiddellijk onder vuur te nemen. Vandaag de dag herinneren de diepe kraters en betonresten ons nog steeds aan de verschrikkelijke strijd die hier in negentienhonderdvierenveertig heeft gewoed.

Siegfriedlinie Paustenbacherstrasse Simmerath

GPS: 50.61795587719717, 6.284279947426171

Siegfriedlinie Lönsstraße  Simmerath

GPS: 50.62272325424668, 6.283875285361041

Siegfriedlinie Bendchenweg Simmerath

GPS: 50.62728651695363, 6.2845264056083066

Siegfriedlinie Hauptstraße Rötgen

De doorbraak van de Amerikaanse troepen door de Westwall betekende het einde van de Tweede Wereldoorlog en Rötgen was wereldwijd in het nieuws. De gemeente ging de geschiedenis in als de eerste bevrijde Duitse gemeente.

GPS: 50.6578216, 6.2054116

President Eisenhower kwam hoogstpersoonlijk kijken naar de doorbraak.

Amerikaans Hoofdkwartier Hürtgenwald

GPS: 50.683447, 6.210314

Tijdens de Slag om het Hürtgenwald had Generaal Cota zijn hoofdkwartier in dit hotel, van 28 oktober tot 19 november 1944. Op 9 november 1944 kwam Eisenhower hier voor overleg. Nu staat het ter overname; de hanenclub uit 1967 krijgt de koper er voor niets bij.

Bunker 139/40

GPS: 50.64754919461759, 6.337460522734771

Veel bunkers zijn volgens hetzelfde ontwerp gebouwd. Het type is Regelbau 10 mit Angehängte Kampfraum. Het standaard bouwtype 10 is een veelvoorkomend bunkertype in de Westmuur. Deze bunkers werden gebouwd tijdens het Limes-programma van 1938. In totaal werden 3471 constructies van dit standaard bouwtype langs de gehele Westmuur gebouwd.

De bunker is een zogenaamde groepsbunker met een aangebouwd gevechtscompartiment en bestond uit twee aparte ruimtes. De ene was een groepsruimte waar de soldaten stand-by konden blijven en slapen, en de andere was een gevechtscompartiment uitgerust met een machinegeweer, dat diende ter verdediging van de bunker. Er was dus geen kanon geïnstalleerd.

Bunker 135 op Der Buhlert

GPS: 50.65062, 6.338299

Bunker 135 op de heuvelrug Der Buhlert is een indrukwekkend onderdeel van de historische Westwall. Deze betonnen verdedigingslinie werd door de Duitse weermacht gebouwd vlak voor het begin van de Tweede Wereldoorlog. Het specifieke bouwwerk diende oorspronkelijk als een veilige schuilplaats voor manschappen tijdens hevige artilleriebeschietingen.

Bunker 131

GPS: 50.65118089710556, 6.338013229208015

Singing in the rain !
Herdenkingskruis.

Ochsenkopfbunker

GPS: 50.66030274690088, 6.332888672656642

Om deze bunker te bereiken moesten we een hele steile berg omlaag. Het was even uitkijken want onder ons ging het de diepte in. De bunker was door de geallieerden helaas opgeblazen. Het uitzicht was geweldig mooi.

Herdenkingskruis voor soldaat Benno Schott

GPS: 50.66616397708477, 6.341384889669069

Op deze plek werd in de zomer van 2009 het stoffelijke overschot van de Duitse soldaat Benno Schott gevonden. Hij was sinds 15 oktober 1944 vermist. Hij ligt nu op de Duitse oorlogsbegraafplaats Vossenack.

Herdenkingsmonument voor vermiste soldaten uit de Verenigde Staten

GPS: 50.66480726285152, 6.337194097541635

Onofficieel monument voor US soldaten die tijdens de slag om het Hürtgenwald vermist zijn geraakt. Aan het monument is in de loop der jaren, waarschijnlijk door bezoekers, het nodige gewijzigd. Een groot deel van het omliggende bos is vanwege de plaatsing van windmolens gekapt.

Loopgraven Ochsenkopf

GPS: 50.66335503446084, 6.3326617232907685

Memorial for three WW2 Soldiers

GPS: 50.661690939985704, 6.330979200497824

Dit monument herdenkt drie soldaten die sneuvelden in de Slag om het Hürtgenwoud. Hun stoffelijke resten werden hier op 12 mei 1976 in een massagraf gevonden. Francis Dempfle (VS), Richard Quick (VS) en een onbekende Duitse soldaat.

Gedenkstätte Robert Cahow

GPS: 50.661320418821326, 6.329500150084676

Dit monument herdenkt Robert Cahow wiens lichaam werd gevonden in april 2001. Achter het monument is de plek van zijn graf waar hij 56 jaar lag aangegeven met een kruis. In verband met het plaatsen van windmolens in deze omgeving is veel van het omliggende bos gekapt. Samen met hem zijn ook twee Duitse gesneuvelden gevonden. Ook zij konden geïdentificeerd worden en rusten nu op de Oorlogsbegraafplaats Vossenack.

Bunker 113 Mittelweg Hürtgenwald

GPS: 50.66124139206473, 6.328449205039599

Deze opgeblazen bunker, Nr 113, ligt 20 meter rechts van het voetpad als je vanaf L160 komt. Om de bunker liggen nog goed zichtbare loopgraven.

Monument Remy Stollenwerk

GPS: 50.6705851, 6.35894358

Dit monument herdenkt de brandweerman Remy Stollenwerk, die omkwam door exploderende munitie op 17 augustus 1947. In de zomers van 1945, 1946, 1947 en 1948 waren er maandenlang grote bosbranden in het gebied door ontploffingen en glasscherven die brand veroorzaakten. Hierdoor werd het bos nog verder verwoest.

Duitse Oorlogsbegraafplaats Vossenack

GPS: 50.6740275, 6.3473658

De oorlogsbegraafplaats van Vossenack is aangelegd op een strategisch punt Hill 470, door het Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorgung gedurende 1949 tot 1952. Vandaag de dag telt het kerkhof 2347 oorlogsslachtoffers, 35 van hen verloren hun leven gedurende naoorlogse operaties als leden van de explosieven opruimingsdienst. In één van de graven rust Veldmaarschalk Walter Model, samen met een andere soldaat. De originele grafsteen is gestolen. Sinds 21 mei 2005 staat er een monument voor de ingang van de begraafplaats dat Julius Erasmus, een Duitse ingenieur kapitein, herdenkt die met gevaar voor eigen leven 1569 stoffelijke overschotten van zijn vroegere kameraden van de slag om het Hürtgenwald persoonlijk heeft begraven op deze berg.

Bunker Kallweg Hürtgenwald

GPS: 50.6680092, 6.3582985

Het Kall pad. Over dit smalle pad trokken de M4 Sherman tanks, rechts is een afgelopen rupsband (track) te zien.

Panzerkette Nideggen

GPS: 50.6722366, 6.3899928

Op de Kall Trail ligt een rupsband van een Sherman Tank. De rupsband is waarschijnlijk gebruikt om de weg te verstevigen. Vlak bij deze plaats zijn drie Amerikaanse tanks vernietigd. Hier kwamen we soldaten van het Nederlandse leger tegen die een lesje geschiedenis kregen van hun vrouwelijke commandant.

Kall-Brücke Kallweg Hürtgenwald

GPS: 50.6729093, 6.3876000

In november 1944 leidde de Amerikaanse opmars naar Schmidt via de Kall Trail tot een nederlaag tijdens de bloederige Slag om het Hürtgenwald. Te midden van de chaos wist de Duitse legerarts dr. Stüttgen tussen 7 en 9 november lokale  wapenstilstanden  te regelen bij de Kallbrug. Hierdoor konden gewonden van beide zijden medisch verzorgd worden.

Waldcafé Mestrenger Mühle

GPS: 50.6723980, 6.3864077

De Kall Trail in de Eifel was in november 1944 een strategische, maar levensgevaarlijke route tijdens de Slag om het Hürtgenwald. Het steile en modderige pad werd een “dodenpad” voor de Amerikaanse 28ste Infanteriedivisie door zware gevechten met Duitse troepen. Ondanks de bloedige strijd vond bij de Mestrenger Mühle een opmerkelijke onofficiële wapenstilstand plaats om gezamenlijk gewonden te verzorgen. Tegenwoordig dient het pad als een wandelroute, bekend als het “Pad van de Stilte”, die herinnert aan het hevige menselijke leed uit de Tweede Wereldoorlog.

1944 Hürtgenwald Forest Museum

GPS: 50.68669102083609, 6.370072078767586

Documenten, foto’s en militaire relikwieën die gevonden zijn in het Hürtgenwald na de oorlog, vertellen de zwarte bladzijde van de geschiedenis van het Hürtgenwald tijdens de slag om het Hürtgenwald tussen september 1944 en februari 1945. Het museum bestaat uit een aantal ruimtes en staat vol met diarama’s, restanten en andere zaken.

Een uiteengereten granaat.
Een wiel van een tank en een stukje rupsband.

McArthur Tree Hürtgenwald

GPS: 50.70316, 6.316239

“RD McArthur, 9/21/44, Texas, USA” – een GI van de 9th Infantry Division sneed deze tekst destijds in deze momenteel 160-jarige boom, die nog steeds in het Wehebachtal-gebied van de Hürtgenwald staat.

German War Cemetery Hürtgen

GPS: 50.7052678, 6.360251

Op deze oorlogsbegraafplaats liggen 3001 oorlogsslachtoffers begraven die omkwamen in de Slag om het Hürtgenwald. Het betreft 2925 Duitse soldaten, 35 burgers, 27 Russen, 13 Polen en één Belg.

Monument Friedrich Lengfeld

GPS: 50.70484 6.35982

Op 12 november 1944 hoorden Duitse soldaten wanhopige kreten uit een mijnenveld dat bekend stond als de “Wilde Sau”. Een Amerikaanse soldaat lag er zwaargewond. De Duitse luitenant Friedrich Lengfeld, bevelhebber van een compagnie, gaf opdracht om het vuren te staken en stuurde een reddingsteam. Toen dat niet lukte, ging hij zelf het mijnenveld in. Hij stapte op een mijn en stierf later aan zijn verwondingen. Hij werd later begraven in het Hürtgenwald.

Westwall – Voormalige Mijnenveld “Wilde Sau”

GPS:  50.70558, 6.363631

Op deze plek was tussen 1944 en 1945 een groot mijnenveld van het Duitse leger.

Kogelinslagen Stumms Krüzche

GPS: 50.681596, 6.376367

Bij het begin van de Kall Trail staat dit voormalige veldkruis. Op de restanten zijn nog steeds kogelinslagen zichtbaar van de Slag om het Hürtgenwald.

Herdenkingskapel (Madonna) Wolfgang Sandmann

GPS: 50.726788, 6.4004149

Dit kapelletje herdenkt de Duitse soldaat Wolfgang Sandmann die is gesneuveld in Noorwegen en eveneens alle Duitse en Amerikaanse soldaten die zijn omgekomen in het gebied “Gieschhardt” tijdens de Slag om het Hürtgenwald. Kijk de Duitse en Amerikaanse helm.

When Trumpets Fade (film)

When Trumpets Fade is een oorlogsfilm uit 1998. De film vertelt het verhaal over een Amerikaanse soldaat die meevecht in de Slag om het Hürtgenwald tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het gaat over een bange soldaat die na een aanval de enige overlevende van zijn sectie is. Nadat hij na een aanval als enige van zijn sectie overgebleven is wordt hij bevorderd tot sergeant. Hij krijgt een nieuwe sectie soldaten aangewezen die nog geen oorlogservaring hebben en die in het begin denken tegen oude Duitse soldaten te vechten van de Volkssturm. Nadat ze hun eerste aanval hebben gevoerd beseffen ze pas echt dat dit geen oude Duitse soldaten zijn. Hierna wordt hij bevorderd tot luitenant. Voor een tweede keer krijgt hij een missie die hij moet klaren. Hij moet samen met zijn sectie de kanonnen bij een brug onschadelijk maken. Deze missie moet voor zonsopgang zijn geklaard anders sterven er weer honderden Amerikaanse soldaten.

Now and then Stolberg

GPS: 50.7696099, 6.3254254

Vrienden van Dutch Traveljunk

Loop eens binnen bij de vrienden van Dutch Traveljunk. Allemaal leuke mensen die ik persoonlijk ken 🙂

Rowan Falchi Jewelry

Rowan leerde ik een jaartje of 12 geleden kennen in mijn stamkroeg. In die tijd was ze al heel kunstzinnig en haar hoofd zat boordevol ideeën. In 2014 studeerde ze af als sieraden ontwerper aan de kunstacademie in Maastricht waar ze het vak goudsmid leerde. Als ik langs haar huisje op de Putstraat loop zie ik vaker een lampje schijnen aan een tafeltje. Achter dat tafeltje maakt ze weer wat héél moois :).

Kijk even op haar website: https://falchi-jewelry.com/

Pascal Verjans

Pascal maakt speciaal voor jou iedere taart op maat, kleur en smaak zoals jij het wilt. Bel even 06-27339770. Laatst nog een taartje bij hem gehaald in Tüddern. Bel even 06-27339770 en bestel die taart !

Café the Groove, Sittard

Eigenaar Patje ken ik inmiddels ook al 15-20 jaar. Vroeger stond Patje vóór de bar en nu erachter. Prima gast en zorgt voor een geweldige stemming in zijn kroegje op de Putstraat in Sittard. Zoek de kroeg eens op ! Véél live-bands !

https://www.facebook.com/cafethegroove

Gastrobar Olijf, Sittard

Beryl en Lars ken ik van het stappen en onze vaste Pinkpop-camping groep. Hele lieve mensen met het hart op de goede plek én een hart voor hun nieuwe zaak. Hun tapas-kaart onderscheidt zich van de andere tapas-zaken. Zeker in de zomer is het op het terras héérlijk toeven en ook binnen is het heel gezellig.

https://www.facebook.com/olijfsittard

Restaurant MEDS

https://www.restaurantmeds.nl/

NOUS – Petits Lofts B&B van Angela & Kay Steuns

Onlangs nog een verrassingsbezoek gebracht aan Angela en Kay uit Sittard. Zij had een zaak in Sittard en hij werkte bij defensie. En wat doe je op een dag. Je pakt je boeltje bij elkaar en vertrekt met de kids naar Frankrijk en begint een bed & breakfast. Halloooo dan !

https://www.facebook.com/NOUSlofts.France

Wünsdorf, the forbidden city 🇩🇪

Lenin staarde ons aan met zijn door weer en wind getekende gezicht. Hoelang stond hij hier al in ‘klein Moskou’, in de verboden stad ? Zijn laatste saluut kreeg hij in 1994 toen de laatste legers van het ooit zo machtige Sovjet-rijk met de dagelijkse trein vertrokken naar hun vaderland. 

Lenin (1870-1924).

Verboden stad

Voor de oost-Duitsers was deze stad een no-go area. Ze hadden er wel van gehoord maar niemand was er ooit geweest. Voor velen was deze stad zelfs een mythe. Bestond het wel echt ? Wonen er zoveel mensen ? Feit was wel dat er dagelijks tientallen vrachtwagens richting die kant gingen. Wie zaten er in ? Wat gingen ze doen ? 

Rode leger

De kopstukken van de DDR waren erg blij dat ze het Rode Leger paraat hadden staan voor het geval het oost-Duitse volk wat onhandelbaar werd, zoals in 1953, toen Sovjettanks en -troepen een einde maakten aan de kortstondige opstand van 17 juni.

Hoofdkwartier

Wünsdorf was ooit het hoofdkwartier van het Rode Leger in Duitsland, het grootste militaire kamp van de Sovjet-Unie buiten de USSR. Het is nu grotendeels verlaten en vergeten en de kolossale gebouwen liggen weg te rotten in de bossen.

Duitse keizerrijk

Zes jaar na de vorming van het Duitse Keizerrijk in 1871 vestigde het Pruisische leger hier al een militaire academie. Voor, tijdens en na WOI werden er steeds meer kazernes bijgebouwd. Duitse atleten trainden hier in de aanloop naar de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn, hoewel ze er weinig aan konden doen om te voorkomen dat Jesse Owens de show zou stelen.

Maybach

Hitler verplaatste in 1935 het hoofdkwartier van de Wehrmacht hierheen en begon ook met een hoop bouwwerkzaamheden in de bossen ten noorden van de stad om alle arbeiders en te kunnen huisvesten.

De bouw van bomvrije bunkers Maybach I en II met ondergrondse gedeelten, begon het jaar daarop. Maybach I bestond uit 12 gebouwen, vermomd als landhuizen. Maybach II had er slechts 11. Ze hadden daken van 80 centimeter dik, bedekt met gewone dakpannen. Schoorstenen in elk gebouw zorgden voor frisse, gefilterde lucht.

Er waren ook 19 van die opmerkelijk ogende luchtverdedigingsbunkers die genoemd waren naar hun ontwerper Leo Winkel. De Winkel Towers leken op raketten uit de Steentijd. Bommen die insloegen gleden gewoon langs de zijkanten naar beneden en explodeerden daaronder en richten nauwelijks schade aan. We vonden er ene die helaas wél was geraakt. 

Winkel Tower

Elke bunker had zijn eigen hond en een Tier-Luftschutzkasten, een soort EHBO-doos voor dieren die door bombardementen waren getroffen. Daarnaast natuurlijk ook een EHBO-koffertje met een schaar, gaas, watten, 600 gram natriumcarbonaat en 850 gram desinfecterend chlooramine-T-poeder.

Terwijl de oorlog in volle gang was, werden in 1943 andere belangrijke commandoposten van het Duitse leger hierheen verplaatst om te ontsnappen aan de hinderlijke bommen die elders vielen. Natuurlijk vielen de bommen ook op Wünsdorf toen de oorlog op zijn einde liep. Nergens was het veilig.

Het eerste bombardement vond plaats in 1945, met de derde en blijkbaar zwaarste aanval op 15 maart, waarbij 120 mensen omkwamen en een hoop huizen werden verwoest. Het Rode Leger arriveerde op 20 april en nam toen Wünsdorf kennelijk zonder slag of stoot in.

Volgens het verhaal waren de enige Duitsers die overbleven de conciërge en vier soldaten, van wie er drie zich onmiddellijk overgaven, terwijl de vierde dat niet kon ‘omdat hij stomdronken was’. De telefoon ging en een van de Russen nam op. Het was een hoge Duitse officier. ‘Ivan is hier,’ zei de soldaat die opnam en meteen werd aan de andere kant de verbinding vebroken.

De Sovjets

De Sovjet-Unie maakte van Wünsdorf-Zossen hun hoofdkwartier, en blijkbaar voelden de Russen zich er thuis, want het werd de zetel van het opperbevel van de Groep Sovjetstrijdkrachten in Duitsland tot hun vertrek in 1994.

De lokale bevolking werd eruit getrapt, de weg werd afgesloten voor verkeer en het gebied was daarna uitsluitend voor Sovjetgebruik bestemd. In maart 1953 waren er ongeveer 800 inwoners en 30.000 soldaten.

Soms woonden er in ‘Klein Moskou’ wel 75.000 mannen, vrouwen en kinderen.  De bosstad had alles wat ze nodig had: scholen, supermarkten, restaurantjes, een bioscoop etc..

Toen ze met de laatste trein naar Moskou vertrokken, lieten de Russen een complete stad van 260 hectare achter. We konden hier een week lang ronddolen door verlaten gebouwen maar dat zou saai worden. Sommige gebouwen zijn inmiddels weer omgebouwd tot woningen en worden bewoond door gezinnen die met subsidies midden naar het bos zijn gelokt. Ook zagen we veel immigranten die hier hun plekje hebben gevonden. 

Vrienden van Dutch Traveljunk

Loop eens binnen bij de vrienden van Dutch Traveljunk. Allemaal leuke mensen die ik persoonlijk ken 🙂

Rowan Falchi Jewelry

Rowan leerde ik een jaartje of 12 geleden kennen in mijn stamkroeg. In die tijd was ze al heel kunstzinnig en haar hoofd zat boordevol ideeën. In 2014 studeerde ze af als sieraden ontwerper aan de kunstacademie in Maastricht waar ze het vak goudsmid leerde. Als ik langs haar huisje op de Putstraat loop zie ik vaker een lampje schijnen aan een tafeltje. Achter dat tafeltje maakt ze weer wat héél moois :).

Kijk even op haar website: https://falchi-jewelry.com/

Pascal Verjans

Pascal maakt speciaal voor jou iedere taart op maat, kleur en smaak zoals jij het wilt. Bel even 06-27339770. Laatst nog een taartje bij hem gehaald in Tüddern. Bel even 06-27339770 en bestel die taart !

Eetcafé San Blas, Schin op Geul

Met eigenaar/kok Johnnie heb ik heel wat leuke momenten beleefd in onze stamkroeg Tapas. John dook vroeger wel eens van de bar af en ik ving hem dan op. Slecht voor de rug maar goed voor de borrelpraat. Samen met zijn vrouw Sonja runnen ze nu dit zuid-Amerikaanse restaurant. Wil je lachen vraag dan naar zijn beroemde broodje ‘gitaar’ als je daar gaat eten ! Of vraag eens naar de beroemde sok van hotel Atlanta in Amsterdam !

https://www.facebook.com/eetcafesanblas

Café the Groove, Sittard

Eigenaar Patje ken ik inmiddels ook al 15-20 jaar. Vroeger stond Patje vóór de bar en nu erachter. Prima gast en zorgt voor een geweldige stemming in zijn kroegje op de Putstraat in Sittard. Zoek de kroeg eens op ! Véél live-bands !

https://www.facebook.com/cafethegroove

Gastrobar Olijf, Sittard

Beryl en Lars ken ik van het stappen en onze vaste Pinkpop-camping groep. Hele lieve mensen met het hart op de goede plek én een hart voor hun nieuwe zaak. Hun tapas-kaart onderscheidt zich van de andere tapas-zaken. Zeker in de zomer is het op het terras héérlijk toeven en ook binnen is het heel gezellig.

https://www.facebook.com/olijfsittard

Restaurant MEDS

https://www.restaurantmeds.nl/

NOUS – Petits Lofts B&B van Angela & Kay Steuns

Onlangs nog een verrassingsbezoek gebracht aan Angela en Kay uit Sittard. Zij had een zaak in Sittard en hij werkte bij defensie. En wat doe je op een dag. Je pakt je boeltje bij elkaar en vertrekt met de kids naar Frankrijk en begint een bed & breakfast. Halloooo dan !

https://www.facebook.com/NOUSlofts.France

Resten van de Muur, Berlin 🇩🇪

Door de jaren heen ben ik in Berlijn op veel plekken geweest waar nog een stuk van de Berlijnse muur staat. Van de oorspronkelijke 168 km hebben ze rondom Berlijn maar 1,3 kilometer laten staan (0,8%). Die 168 kilometer stelt natuurlijk niets voor vergeleken bij de Duits-Duitse grens tussen oost-Duitsland en west-Duitsland. Deze was 1378 kilometer lang. Een vijf kilometer brede Sperrzone, een 500 meter brede met prikkeldraad afgesloten Schutzstreifen en een 10 meter brede Kontrollstreifen konden niet voorkomen dat 20% van alle mensen van oost-Duitsland vluchtten naar west-Duitsland. Hierdoor stortte de hele economie van oost-Duitsland in.

Vergelijk dat eens met Nederland. We hebben  2,9 miljoen migranten (in het buitenland geboren) en 2,1 miljoen mensen met minstens één in het buitenland geboren ouder. Stel je voor wat er met onze economie gebeurd als we er -zoals Trump van plan is- 20% over de grens kieperen. Om dat te compenseren moeten we weer méér uren gaan werken. Iemand zin in een 50-urige werkweek ?

Volgens mij heb ik nu alle stukjes Berlijnse muur nu wel gehad. Of heb ik een stuk gemist ?

Puschkinallee/ Schlesischer Busch

GPS: 52.49576536955372, 13.450668412421075

De DDR-barrières liepen ooit parallel aan de overstromingssloot. Langs de lengte van de overstromingssloot is vanaf de voormalige grensstrook tussen Treptow en Kreuzberg een groen gebied gecreëerd. Van de achterlandveiligheidsmuur zijn enkele meters bewaard gebleven, die na de val van de muur zijn geschilderd. De uitkijktoren “Schlesischer Busch Leadership Center” staat nog steeds overeind en wordt nu gebruikt voor wisselende tentoonstellingen.

East Side Gallery

GPS: 52.505257081686096, 13.439557135471238

Het langste overgebleven deel van de Muur, 1,3 kilometer lang, staat aan de Spree. De oostkant van de muur is geschilderd door 118 kunstenaars uit 21 landen, waar de naam van de langste openluchtgalerij ter wereld vandaan komt. Je kunt Honecker en Brezjnev onder meer zien bij de Socialist Brotherly Kiss, een muurschildering van Dimitrji Vrubel.

Potsdamer Platz

GPS: 52.50989690634006, 13.376228412091653

De laatste originele muursegmenten aan de Potsdamer Platz (Stresemannstrasse) werden in 2008 gesloopt. Zes secties werden vervolgens opnieuw gebouwd voor de ingang van het treinstation Potsdamer Platz. Net om de hoek, aan de Erna-Berger-Straße, staat een van de laatste wachttorens in Berlijn.

Mauerdenkmal Niederkirchnerstraße

GPS: 52.50726696958056, 13.38533347468252

Op ongeveer 200 meter hoogte markeerde de Niederkirchnerstrasse tot 1989 de grens tussen Berlin-Mitte (Oost-Berlijn) en Kreuzberg (West-Berlijn). Tegenwoordig bevindt zich achter het lokale deel van de muur de permanente tentoonstelling Topography of Terror, een gebied waar zich tussen 1933 en 1945 de belangrijkste faciliteiten van het nationaal-socialistische vervolgings- en terreurapparaat bevonden.

Checkpoint Charlie

GPS: 52.508026630912, 13.398013466122682

De Amerikanen controleerden drie grensovergangen in Berlijn. De bekendste is Checkpoint Charlie, genoemd naar de derde letter van het internationale spellingsalfabet (Alpha, Bravo, Charlie, …). Het laatste originele overblijfsel van de veiligheidsmuur in het achterland bevindt zich niet ver van het plaatselijke Muurmuseum aan de Schützenstrasse, op de hoek van de Friedrichstrasse.

Berliner Mauerpark

GPS: 52.54289767559698, 13.4040019905155

Het resterende deel van de achterlandveiligheidsmuur in het Mauerpark, gebouwd op de voormalige dodenstrook, is een geliefd object voor graffitikunstenaars. Een normale zondag in het Mauerpark ziet er als volgt uit: Wandel over de vlooienmarkt en zing daarna mee met de openluchtkaraoke. En sinds juni is de uitbreiding van het park voltooid: nieuwe gazons en weiden, tuingebieden en promenades vullen het ontspannende aanbod van het Mauerpark aan.

Watchtower Erna-Berger-Straße

GPS: 52.508553001305366, 13.379684991673237

Bösebrücke

GPS: 52.55483685380854, 13.39968471989283

De grensovergang Bornholmer Straße, aan de oostkant van de brug, was de eerste plaats waar de Berlijnse Muur op de avond van 9 november 1989 werd geopend. Langs de Bornholmer Straße in het noorden strekt zich een woestenij uit, begrensd door de voormalige veiligheidsmuur van het achterland en volkstuinen. Hier staan meer dan 100 sierkersenbomen langs het muurpad. Ze waren een geschenk van het Japanse volk in 1990 als uiting van hun grote sympathie voor het herenigde Duitsland.

Muurresten Parlament der Bäume

GPS: 52.52140250385536, 13.377383829106819

Het Parlement van de Bomen (ook bekend als Het Parlement van de Bomen tegen oorlog en geweld) is een monument voor de slachtoffers van de Berlijnse Muur.

Alter Domfriedhof

GPS: 52.5400171039548, 13.379340210485081

Op de oudste katholieke begraafplaats van Berlijn is een ongeveer 15 meter lang gedeelte van “Border Wall 75” te zien. Het stuk muur bevindt zich aan de noordkant van de St. Hedwig-begraafplaats, in een uitbreiding van de Liesenbrücken, en is nu een monumentaal pand.

The Kieler Eck watchtower

GPS: 52.533738874728016, 13.369318280146121

De wachttoren Kieler Eck is een voormalige commandopost van de DDR-grenstroepen in Berlijn en staat nu bekend als het Günter Litfin-monument. Gelegen in de wijk Mitte, vlakbij het Berlijn-Spandauer kanaal, herdenkt het Günter Litfin, een van de eerste slachtoffers van de Berlijnse Muur, die daar in 1961 werd neergeschoten tijdens een vluchtpoging. Het monument, dat wordt ondersteund door de Stichting Berlijnse Muur, heeft een klein museum in de toren en dient als herinnering aan het grensregime en de slachtoffers ervan.

Invalidenfriedhof

GPS: 52.531652180095, 13.370773527975329

Er was steeds meer ruimte nodig om de grens van de DDR te beveiligen en de invalidenbegraafplaats werd steeds meer overgenomen. In totaal moest ruim 90 procent van de graven plaatsmaken voor de dodenstrook met zijn wachttorens, controlestroken, het wandelgebied voor de waakhonden en het konvooipad. Sommige delen van de achterlandveiligheidsmuur en het colonnepad herinneren nog aan het recente verleden.

Gedenkstätte Bernauer Straße

GPS: 52.5336687, 13.3886909

Tijdens de deling binnen Duitsland liep de gehele lengte van de Berlijnse Muur langs de zuidkant van de Bernauer Strasse. Een deel van deze voormalige grensstrook inclusief de bijbehorende uitkijktoren is nu een openluchttentoonstelling. Er is historisch audio- en beeldmateriaal, evenals een bezoekerscentrum met films en een uitkijktoren.

Muurresten Liesenstraße

GPS: 52.5400171039548, 13.379340210485081

Vlakbij de Liesenstraße in Berlijn bevinden zich de overblijfselen van de Berlijnse Muur bij de Liesenbrücken, een herinnering aan de voormalige deling van Berlijn en de aanwezigheid van de muur in dit gebied. De Liesenbrücken zijn een bekend voorbeeld van een voormalige grens, en ook de begraafplaats aan de nabijgelegen Heerstraße heeft historische banden met de muur.

Flakturm Humboldthain, Berlin 🇩🇪

Hitler’s Nazi-wiskundigen

Als je Checkpoint Charlie, het Brandenburger Tor en East Side gallery hebt gezien en je wilt eens Dark Tourism beleven dan raad ik ‘Berliner Unterwelten’ aan. Een club met energieke en jonge mensen die vol overtuiging hun verhaal doen om datgene wat sommigen willen vergeten, niet te vergeten. 

Vandaag bezochten we met deze club één van de plekken waar Nazi-wiskundigen een sleutelrol vervulden bij de verdediging van Berlijn. Waarom waren mensen met een universitaire wiskunde graad nu bepalend voor het verloop van de verdediging van deze vier miljoen zielen tellende stad ?

Bunkertorens

Na de massale Engelse Royal Air Force aanval op Berlijn in 1940 werden drie FLAK-torens (FLugAbwehrKanon) op persoonlijk bevel van Adolf Hitler, in Berlijn gebouwd, ene in Hamburg en zes in Wenen. Deze enorme bovengrondse bunkertorens beschikten over schuilkelders, ziekenafdeling, militaire commandoposten en ze werden ook uitgerust met zwaar luchtafweergeschut. Per toren konden 10.000 mensen hun toevlucht zoeken bij een luchtaanval.

Afmetingen

De afmetingen van deze kolossen waren 70 bij 70 meter en ze waren 50 meter hoog. Ze werden niet gebouwd op een fundering van beton maar gewoon los gebouwd op zand. Bij een inslag van een vijandelijke granaat op de 3,5 meter dikke muren kon zodoende het immense gebouw een beetje meebewegen omdat er géén stare verbinding met de ondergrond was. Binnen in de Flakturm zagen we géén enkele scheur in het beton (!).

Leitturm

Naast iedere ‘Flak-turm’ stond een ‘Leitturm’ en hier stonden de rekenwonders de godganse dag onder oorverdovende granaatinslagen te rekenen alsof hun leven er van af hing. Ineens schoot me te binnen hoe moeilijk ik me als kind kon focussen als ik mijn huiswerk moest maken met onder in de kroeg van mijn ouders de muziek op standje misthoorn.

Rekenwonders

Ieder Brits RAF-vliegtuig wat naderde werd op een afstand van 80 km (!) met een verrekijker gevolgd. Er werd ingeschat hoe ver ‘der Bomber’ verwijderd was, hoe snel het vloog (hoe bereken je zoiets überhaupt ?) en of er karakteristieke bewegingspatronen te ontdekken waren (de USAAF-en RAF-piloten waren ook niet van gisteren dus die vlogen zigzag en niet in één rechte lijn). Daarna werd de windrichting, windsnelheid en luchtdruk bepaald en dan was het de bedoeling om met papier en pen een supersnelle wiskundige berekening te maken om de uitkomst daarvan te kunnen vertalen naar de cijfers die op de gradenboog van de kanonnen konden worden ingesteld. Deze gegevens werden dan via een elektronische verbinding tussen de twee torens doorgegeven.

Eierwekker

Op één van de vier torens van zo’n Flak-turm stond een team van 22 mensen waarvan twee mensen de eindpositie van het kanon instelden en daarna op een knop duwden. Via een systeem werd de loop van het kanon op elektrische wijze geheel geautomatiseerd op de juiste positie gezet. Vervolgens werd het kanon beladen met een granaat en werd een soort eierwekker ingesteld die bepaalde dat bijvoorbeeld 12 seconden na het afvuren de granaat ontplofte. Het was dan de bedoeling dat de granaat vlak vóór de cockpit zou ontploffen zodat duizenden fragmenten de cockpit en piloten zou verscheuren. 

Dit verhaal en nog veel meer verhalen hoorden we onderin deze betonnen kolos die de geallieerden een aantal keren hebben geprobeerd op te blazen. Het lukte ze niet. Wat een Duitser bouwt blijft eeuwig staan (!). Maar de Flak waar we vandaag waren raakte wel zwaar beschadigd en stortte gedeeltelijk in. Onderin de Turm zagen we nog veel puin liggen dat daar al 80 jaar lang onaangeroerd ligt. We moesten goed uitkijken waar we liepen met een helmpje op ons hoofd en dat was géén overbodige luxe want we konden overal ons hoofd stoten.

We hadden een superleuke en interessante rondleiding. Dit is overigens al de vijfde od zesde tour die ik bij hun boek. Kijk maar eens op hun site https://www.berliner-unterwelten.de/index.html

Ps: de vereniging kan in de problemen komen als de eigenaar van de foto’s andere foto’s op internet tegen komt. Daartoe heb ik besloten geen fotos te maken maar foto’s te gebruiken van hun website.

Vroeger

Flakturm tijdens de bouw.

Vrienden van Dutch Traveljunk

Loop eens binnen bij de vrienden van Dutch Traveljunk. Allemaal leuke mensen die ik persoonlijk ken 🙂

Rowan Falchi Jewelry

Rowan leerde ik een jaartje of 12 geleden kennen in mijn stamkroeg. In die tijd was ze al heel kunstzinnig en haar hoofd zat boordevol ideeën. In 2014 studeerde ze af als sieraden ontwerper aan de kunstacademie in Maastricht waar ze het vak goudsmid leerde. Als ik langs haar huisje op de Putstraat loop zie ik vaker een lampje schijnen aan een tafeltje. Achter dat tafeltje maakt ze weer wat héél moois :).

Kijk even op haar website: https://falchi-jewelry.com/

Pascal Verjans

Pascal maakt speciaal voor jou iedere taart op maat, kleur en smaak zoals jij het wilt. Bel even 06-27339770. Laatst nog een taartje bij hem gehaald in Tüddern. Bel even 06-27339770 en bestel die taart !

Eetcafé San Blas, Schin op Geul

Met eigenaar/kok Johnnie heb ik heel wat leuke momenten beleefd in onze stamkroeg Tapas. John dook vroeger wel eens van de bar af en ik ving hem dan op. Slecht voor de rug maar goed voor de borrelpraat. Samen met zijn vrouw Sonja runnen ze nu dit zuid-Amerikaanse restaurant. Wil je lachen vraag dan naar zijn beroemde broodje ‘gitaar’ als je daar gaat eten ! Of vraag eens naar de beroemde sok van hotel Atlanta in Amsterdam !

https://www.facebook.com/eetcafesanblas

Café the Groove, Sittard

Eigenaar Patje ken ik inmiddels ook al 15-20 jaar. Vroeger stond Patje vóór de bar en nu erachter. Prima gast en zorgt voor een geweldige stemming in zijn kroegje op de Putstraat in Sittard. Zoek de kroeg eens op ! Véél live-bands !

https://www.facebook.com/cafethegroove

Gastrobar Olijf, Sittard

Beryl en Lars ken ik van het stappen en onze vaste Pinkpop-camping groep. Hele lieve mensen met het hart op de goede plek én een hart voor hun nieuwe zaak. Hun tapas-kaart onderscheidt zich van de andere tapas-zaken. Zeker in de zomer is het op het terras héérlijk toeven en ook binnen is het heel gezellig.

https://www.facebook.com/olijfsittard

Restaurant MEDS

https://www.restaurantmeds.nl/

NOUS – Petits Lofts B&B van Angela & Kay Steuns

Onlangs nog een verrassingsbezoek gebracht aan Angela en Kay uit Sittard. Zij had een zaak in Sittard en hij werkte bij defensie. En wat doe je op een dag. Je pakt je boeltje bij elkaar en vertrekt met de kids naar Frankrijk en begint een bed & breakfast. Halloooo dan !

https://www.facebook.com/NOUSlofts.France

Aken, Duitsland 🇩🇪

Het jaar 1976. We gingen op vakantie naar Frankrijk en we zagen op de snelweg een bord waarop ‘afslag Aken’ stond aangegeven.  Mijn moeder zei gekscherend:’ nog eventjes, we zitten al bij Aken’. Er ontstond tussen pa en ma een gesprek over deze stad met 250.000 inwoners, ietsje groter dan Eindhoven. Achterin de auto zaten stilzwijgend mijn broertje en ik nog steeds met de slaap in de ogen want mijn ouders waren niet van het lang uitknorren en we waren dus al vroeg vertrokken. Ik zal toen vier jaar oud geweest zijn. Mijn vader vertelde hoe zijn vrienden vroeger op de Antoniusstrasse, de alom bekende hoerenbuurt in Aken, wel eens gingen ‘poppen’ en er ontstond een interessant gesprek tussen die twee dat voortduurde tot Monschau.

Een half jaar later ging ik met mijn moeder met de trein winkelen in Heerlen. Tegenover ons zat een moeder met haar dochtertje van ongeveer mijn leeftijd. Ze vertelde trots dat ze naar Aken gingen. Ik trok de lolly uit mijn mond en antwoordde met mijn droogste gezicht:’ Aken poppen’, en duwde de lolly weer terug waar hij hoorde. Mijn moeder wist van schaamte niet waar ze moest kijken en tuurde met rood aangelopen gezicht maar door het raam naar buiten. Dit moet hét moment geweest zijn dat ze besloten had in het vervolg maar iets voorzichtiger te worden met het voeren van bepaalde gesprekken.

Dom van Aken

Aken is een hele interessante stad. De Dom van Aken werd in 1978 als eerste Duitse cultuurmonument op de Werelderfgoedlijst van UNESCO geplaatst. Dit soort plekjes verdient de komende jaren mijn aandacht omdat ze toch het meest interessant zijn. Op het gebied van architectuur en kunstgeschiedenis wordt de Dom beschouwd als een van de best bewaarde monumenten uit de tijd van Karel de Grote, de keizer der Franken. De eerste steen van de kathedraal werd rond 790 na Christus gelegd door Kareltje himself. 

Om de zeven jaar heeft de Dom van Aken een bijzonder hoogtepunt in petto voor pelgrims: Dan wordt het gouden Mariaheiligdom geopend en worden de vier schrijnen die erin bewaard worden aan de gelovigen getoond. Deze omvatten het kleed van de Maagd Maria, de doeken van Jezus, de onthoofdingsdoek van Johannes de Doper en de lendendoek van Christus.

Karel de Grote

Karel wordt in 768 koning van de Franken. Gedurende zijn hele leven is hij bezig met oorlogje voeren tegen de Moren in Spanje en Portugal, tegen de Longobarden in Italië en tegen de Denen in Denemarken. Met grote moordpartijen weet Karel zijn rijk steeds verder uit te breiden en uiteindelijk beslaat het Frankische Rijk grote delen van Europa.

Karel was zelf heel intelligent en hechtte veel waarde aan onderwijs, cultuur en wetenschap. Onder zijn bewind ontstonden in Europa de eerste scholen waar kinderen onderwijs genoten. Hij kon zelf lezen en schrijven, iets wat in de vroege middeleeuwen niet veel mensen beheersten. Ook was hij bedreven in wis- en sterrenkunde en sprak hij verschillende talen.

Drieslagstelsel

Door Karel veranderden de mensen van nomaden in boeren met een vaste woon en werkplek. Hij bedacht het zg. 3 slag stelsel voor de landbouw. De grond werd verdeeld in 3 stukken. 1/3 graan, 1/3 aardappels 1/3 braakliggend en dan wisselen. Het was de opvolger van het tweeslagstelsel. Het braakliggend terrein werd gebruikt voor vee op te laten grazen dus ook natuurlijk bemesten. Dit betekende een einde aan hongersnood in Europa en het begin van de bevolkingsgroei. Mensen werden vanaf dat moment ook stukken ouder

Dom inside

Veel kerken in West-Europa lijken veel op elkaar maar de Dom van Aken is toch wel apart. Het is geen enorm grote kathedraal, zoals de Kölner Dom, maar van binnen is de kathedraal rijkelijk versierd met talloze mozaïeken met een oosterse uitstraling. Dat de kerk in de 8e eeuw naar Byzantijns voorbeeld werd gebouwd zagen we hier dus goed.  

Paltskapel van de Dom.
de Paltskapel van de Dom van Aken.
Palatine kapel naar Byzantijns voorbeeld.

Rathaus

Aan de overkant van de enorme Domplatz bevindt zich het oude Rathaus. Dit was ooit de Aula Regia van de palts van Karel de Grote en hier bevonden zich de keizerlijke zalen. Zeker aan de achterzijde is het een bijzonder mooi gebouw; de voorzijde heeft wel iets weg van het Paleis op de Dam.

Puppenbrunnen

Wandelend door de binnenstad zagen we overal bronzen sculpturen die een stukje geschiedenis van Aken uitbeelden.

Altstadt

Niet ver van de Dom weg zagen we de mooie, idyllische straatjes van de Altstadt. We namen een drankje in de Domkeller, een café vlak bij de Dom, gevestigd in een prachtig authentiek pand. In de oude straatjes vind je de leukste winkels; de grote winkelketens zijn namelijk naar de Adalbertstrasse verbannen, zodat de Altstadt behouden blijft voor leuke, kleine winkeltjes.

Café Domkeller.

Ponttor

Het Ponttor is een stadspoort die in de 14e eeuw werd gebouwd en deel uitmaakte van de buitenste stadsmuren van Aken. Het was een van de vier belangrijkste poorten van de vestingwerken van Aken, naast het Kölntor, Marschiertor en Jakobstor. De poort is verbonden met de Pontmitteltor (een poort in de binnenste stadsmuren) via de Pontstraße, die tegenwoordig een uitgaansstraat is. Samen met het Marschiertor is het Ponttor een van de twee nog bestaande torens van de oorspronkelijke elf stadspoorten van Aken

Vrienden van Dutch Traveljunk

Loop eens binnen bij de vrienden van Dutch Traveljunk. Allemaal leuke mensen die ik persoonlijk ken 🙂

Rowan Falchi Jewelry

Rowan leerde ik een jaartje of 12 geleden kennen in mijn stamkroeg. In die tijd was ze al heel kunstzinnig en haar hoofd zat boordevol ideeën. In 2014 studeerde ze af als sieraden ontwerper aan de kunstacademie in Maastricht waar ze het vak goudsmid leerde. Als ik langs haar huisje op de Putstraat loop zie ik vaker een lampje schijnen aan een tafeltje. Achter dat tafeltje maakt ze weer wat héél moois :).

Kijk even op haar website: https://falchi-jewelry.com/

Pascal Verjans

Pascal maakt speciaal voor jou iedere taart op maat, kleur en smaak zoals jij het wilt. Bel even 06-27339770. Laatst nog een taartje bij hem gehaald in Tüddern. Bel even 06-27339770 en bestel die taart !

Eetcafé San Blas, Schin op Geul

Met eigenaar/kok Johnnie heb ik heel wat leuke momenten beleefd in onze stamkroeg Tapas. John dook vroeger wel eens van de bar af en ik ving hem dan op. Slecht voor de rug maar goed voor de borrelpraat. Samen met zijn vrouw Sonja runnen ze nu dit zuid-Amerikaanse restaurant. Wil je lachen vraag dan naar zijn beroemde broodje ‘gitaar’ als je daar gaat eten ! Of vraag eens naar de beroemde sok van hotel Atlanta in Amsterdam !

https://www.facebook.com/eetcafesanblas

Café the Groove, Sittard

Eigenaar Patje ken ik inmiddels ook al 15-20 jaar. Vroeger stond Patje vóór de bar en nu erachter. Prima gast en zorgt voor een geweldige stemming in zijn kroegje op de Putstraat in Sittard. Zoek de kroeg eens op ! Véél live-bands !

https://www.facebook.com/cafethegroove

Gastrobar Olijf, Sittard

Beryl en Lars ken ik van het stappen en onze vaste Pinkpop-camping groep. Hele lieve mensen met het hart op de goede plek én een hart voor hun nieuwe zaak. Hun tapas-kaart onderscheidt zich van de andere tapas-zaken. Zeker in de zomer is het op het terras héérlijk toeven en ook binnen is het heel gezellig.

https://www.facebook.com/olijfsittard

Restaurant MEDS

https://www.restaurantmeds.nl/

NOUS – Petits Lofts B&B van Angela & Kay Steuns

Onlangs nog een verrassingsbezoek gebracht aan Angela en Kay uit Sittard. Zij had een zaak in Sittard en hij werkte bij defensie. En wat doe je op een dag. Je pakt je boeltje bij elkaar en vertrekt met de kids naar Frankrijk en begint een bed & breakfast. Halloooo dan !

https://www.facebook.com/NOUSlofts.France

Abandoned village

GPS onderaan de blog

Video

Leeg

Hier en daar zagen we achtergelaten auto’s zonder nummerplaat. De ramen en deuren van verlaten huizen waren dichtgemetseld om inbraak en vernieling te voorkomen. De kerkdeur zat op slot. Heel af en toe kwamen we een eigenwijze dorpsbewoner tegen die nog niet weggetrokken was en de druk van energiemaatschappij RWE die de dorpen had opgekocht om bruinkool te winnen, trotseerde. De huizen die we al lopend passeerden waren in een top staat en zagen er goed uit.

Verhuisd

De meeste bewoners waren verhuisd naar een nieuw dorp (met dezelfde naam) welke 8 km verderop in allerijl uit de grond werd gestampt. De hang naar vroeger echter blijft. En er is hoop want ook Duitsland moet meedoen met de afbouw van fossiele brandstoffen en bruinkool is een fossiele brandstof.

Bruinkool

Bruinkool bestaat uit afzettingen van plantenresten die in het verleden langdurig aan hoge druk en warmte zijn blootgesteld. De transformatie door toenemende blootstelling aan druk en temperatuur van veen veroorzaakt eerst bruinkool, dan steenkool, daarna antraciet en ten slotte grafiet. Bij verdere compressie van grafiet zou diamant kunnen ontstaan. Droge bruinkool bevat tot 75% koolstof hetgeen dus goed fikt.

Verzet

Het verzet groeit met de dag. Er wordt zelfs gewezen naar Nederland waar een heel land straks geen aardgas meer mag gebruiken afkomstig uit hun eigen nationale bron omdat een aantal gezinnen er last van heeft (bouwkundige gebreken). Hier in Duitsland gaan complete dorpen op de schop (!).

Nieuw beleid

In 2021 zal een nieuwe regeringscoalitie van de federale regering van Duitsland tussen de SPD, de Groenen en de FDP in haar regeerakkoord bepalen dat een geleidelijke afschaffing van bruinkool tegen 2030 moet plaatsvinden. De deelstaatregering van Noordrijn-Westfalen besloot in oktober 2022 het voorstel van de federale regering over te nemen en het bruinkoolplan dienovereenkomstig te wijzigen. Dat zou betekenen dat de dorpen Keyenberg, Kuckum, Westrich en Berverath zijn gered en dat men terug kan (!)

GPS

Kopieer en plak onderstaande code in google maps op je mobiel en go 🚗.

51.0810565, 6.4105885

Lege koeling bij de slager.
Geen bier, geen klanten.
Leeg zwembad.
Geen kerkdienst.
Leegstaande mooie huizen.
Ramen en deuren dichtgemetseld.
Planken voor ramen en deuren.
Leeg zwembad.
Dichtgespijkerde deuren.

GPS:

51.0810565, 6.4105885

Now and Then Hillensberg

🇩🇪 Dezember 1944. Nach der Ardennenoffensive stattet Feldmarschall Montgomery dem Hauptquartier in Hillensberg-Selfkant (Deutschland), gleich hinter der Grenze von Bingelrade, einen Überraschungsbesuch ab. Major Hon. B. T. Brassey von der Royal Yeomanry hatte das Vergnügen, dem Feldmarschall bei seinem ersten Besuch eines Hauptquartiers auf deutschem Boden alles zu zeigen. Das Fahrzeug rechts gehört zum 128. Feldlazarett. Während des Winters in Hillensberg nutzten die britischen Panzer alle im Dorf verfügbaren Bettzeug und Vorhänge. Dies geschah, um zu verhindern, dass die Panzer auf Eis und Schnee ins Rutschen kamen. Hillensberg wurde aufgrund dieser Aktion später „Seidenstadt“ genannt.

🇳🇱 1 december 1944. Veldmaarschalk Montgomery brengt na de Slag om de Ardennen een verrassings bezoek aan RHQ (Hoofdkwartier) in Hillensberg-Selfkant (D) net over de grens bij Bingelrade. Majoor Hon. B T Brassey van The Royal Yeomanry had het genoegen de Veldmaarschalk rond te leiden tijdens zijn eerste bezoek aan een RHQ op Duitse bodem. Het voertuig rechts behoort tot de 128 Field Ambulance. De Britse tanks maakten tijdens de winter in Hillensberg gebruik van alle beddengoed en gordijnen die in het dorp aanwezig waren. Dit deed men om te voorkomen dat de tanks zouden wegglijden door ijs en sneeuw, Hillensberg noemde men destijds “Silk City” vanwege deze actie.

Bron: H. Apps

Bergstrasse 15

Ter hoogte van Bergstrasse 15 in Hillensberg inspecteert generaal Montgomery de huizen.

Bergstrasse/Lahrstrasse/Bingelraderstrasse

Michaelstrasse Bürgerhaus

Bergstrasse 22

Ein bisschen bi schadet nie

Op 6 mei 1992 overleed Marlene Dietrich op 90-jarige leeftijd in haar appartementje in Parijs na vanaf haar 75e als een kluizenaar geleefd te hebben. Ze werd begraven in haar geliefde Berlijn bij haar familie. Ze is ter aarde besteld op Friedhof III in de wijk Friedenau. Op haar steen staat haar artiestennaam en de tekst “Hier steh ich an den Marken meiner Tage”. De uitspraak ‘ein bisschen bi schadet nie’ komt uit haar mond. Ze was bisexueel.

The sky is the limit

Vlak voor haar 30e en vlak voor de winst van de Nazi-partij NSDAP verliet ze haar geboorteland Duitsland om haar carriére in de VS een boost te geven. Grote bekendheid kreeg Dietrich met haar rol als revuezangeres Lola in de film Der blaue Engel, één van de meest tijdloze films ooit gemaakt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog genoot ze populariteit onder de soldaten van zowel de geallieerde als Duitse troepen. Ze werd door Hitler gevraagd terug te keren naar Duitsland. Hij zag in haar het toonbeeld van de Duitse vrouw. Maar ze weigerde. Ze verafschuwde alles waar Hitler voor stond.

Terug naar Duitsland

Bij haar terugkomst in Duitsland waren er incidenten waarbij ze bespuwd en als verraadster uitgescholden werd. Tijdens één concert gooide iemand een ei tegen haar hoofd. Haar reactie luidde: „Ik laat mij niet door een blonde nazi van het podium jagen.“

Graf

Ze kwam er openlijk voor uit biseksueel te zijn. “Ein bisschen bi schadet nie” is een uitspraak van haar. Dietrichs dochter Maria Riva publiceerde na haar moeders dood een onthullend boek over haar moeder waarin de schandalen, het drank- en drugsmisbruik werden beschreven. Nu ligt ze hier in Berlijn in de wijk Friedenau. Het graf wordt onderhouden door de stad Berlijn. Ik ben van mening dat een wereldster als zij een mooier graf verdiend heeft. Maar misschien tekent het ook wel de eenvoud waarin ze de laatste 15 jaar van haar leven geleid heeft: als een arme kluizenaar.

Heerlen

Na de bevrijding op 17 september wordt de Royal gebruik door de Amerikanen. Heerlen is in de periode van einde september tot augustus 1945 een Restcentre (een rustplaats waar Amerikaanse soldaten van het front een paar dagen mogen komen uitrusten en vertier zoeken). ’s Nachts wordt de theaterzaal gebruikt voor verhoor van krijgsgevangenen en overdag en ’s avonds vinden er grote shows plaats met beroemde artiesten als Marlene Dietrich en Bob Hope. Als in 1945 ook de rest van Nederland bevrijd wordt, keert Royal terug naar het leven van alledag.

GPS graf 52.476368026539014, 13.321762064134914
In het rood gemarkeerde bolletje hangt de plaquette die te zien is op de foto hieronder.
Tot 1908 beleefde zij haar jeugdjaren op de Potsdamerstraat 116, waar een klein monumentje, aan de muur, daaraan herinnert.
De Royal bioscoop in Heerlen tijdens de Duitse bezetting. Marlene trad hier op in 1945.

Das Nazi U-boot in Kiel

Nadat ik 7€ entree had betaald liep ik over de loopplank naar de U-boot van het type dat veruit de meest gebruikte Duitse aanvalsonderzeeër uit de Tweede Wereldoorlog was. Het stond bekend als hét werkpaard van de Duitse U-bootaanvalsmacht en was een ware schrik voor de geallieerden. Het was ook het type onderzeeër dat werd afgebeeld in de beroemde film “Das Boot”. Ik ben dan wel géén gamer maar een andere bezoeker vertelde me dat deze onderzeeër ook voorkwam in de videogameserie voor onderzeeërsimulators, “Silent Hunter”. Dit type onderzeeër functioneerde op maximaal 230 meter diepte en is de enige overgebleven onderzeeër ter wereld van dit type.

Helemaal voorin zag ik de torpedokamer. Eén torpedo stond in de wacht en een andere was al geladen. De achterste torpedokamer bestond uit één buis. Normaal gesproken begon deze duikboot een missie met 14 torpedo’s. Achter de voorste torpedokamer waren enkele stapelbedden te zien. Het was natuurlijk allemaal wat krapjes aan maar vergeet niet dat op een missie ongeveer 50 bemanningsleden mee gingen (!). Daarachter  was de  controlekamer. Dit was het drukste en belangrijkste deel van de sub. Vanaf hier had de kapitein directe toegang tot de periscoop; hij werd vergezeld door de stuurman, de navigator en de eerste officier. Naast me bevond zich een ladder die omhoog ging  naar de commandotoren, waar zich de aanvalsperiscoop en de buitenbrug bevonden. Helaas mocht ik dat gebied niet betreden.

Even verderop lag de machinekamer met twee zescilinder viertaktmotoren die de onderzeeër van meer dan 750 ton een snelheid van 33 km/uur konden geven. Daarnaast zag ik nog de sonarkamer waar operators continu de omgeving aan het afluisteren waren. In de radiokamer zaten de verbindingsmannen die het radiocontact onderhielden. Leuk om eens allemaal te zien. Alles is nog intact en zier er goed onderhouden uit.

Video

De sonarkamer.
De radiokamer.
Klaarstaande torpedo.
De torpedolanceerbuizen.
Torpedolanceerbuizen.

Kogelgaten in Rathaus Kiel

Uiteraard ging ik ook even neuzen in Kiel. Kiel is is de hoofdstad van de deelstaat Sleeswijk-Holstein. De havenstad telt 246.601 inwoners en is daarmee de grootste stad van het Bundesland. Het raadhuis laat nog altijd oude wonden zien.

De tunnels van Berlijn

Het is nu tweede keer dat ik dit doe en het blijft fascinerend. Via www.Berliner-Unterwelten.de had ik een ticket gekocht voor een rondleiding bij de tunnels en ik had zo gehoopt dat ik net zoals bij mijn eerste rondleiding lang geleden, Burkhart Veigel zou ontmoeten. Een gids met ervaring daar hij in de jaren ‘60 ongeveer 650 mensen van oost naar west heeft helpen vluchten. Hij bouwde niet alleen een Cadillac DeVille om, om vluchtelingen in te verstoppen, ook zette hij met anderen een nep-reisburo op om vluchtelingen de grens over te krijgen maar hij ontwikkelde en bouwde zelf ook ontsnappingstunnels. Nee, Burkhart stond niet de hele dag met vlaggetjes aandacht te trekken op een groot plein met muziek en bier, hij stond niet uit protest te dansen tot de wormen uit de grond omhoog kwamen, ook plakte hij zich niet zoals die pindabreinen van vandaag vast aan de straat. Burkhart deed iets wat hout sneed en daarom werd hij ook door de Duitse overheid geridderd.

Burkhart Veigel 2023.
Burkhart Veigel vroeger.
Burkhart in actie.
De omgebouwde Cadillac.

De tunnels

We waren met een groep van 20 man en werden door twee gidsen rondgeleid. Via een aantal trappen liepen we allereerst een nog steeds bestaande schuilkelder uit WOII in. We zagen de bedden en stoelen staan waar de Berlijnse bevolking schuilden tijdens een luchtaanval van de geallieerden.

Er waren alleen al tien ontsnappingstunnels gegraven in de Bernauer Strasse. Maar slechts drie waren succesvol. Moeilijke bouwomstandigheden, verraad en tegenmaatregelen van de Staatssicherkeitsdienst (MfS) leidden tot het mislukken van verschillende tunnelprojecten. Zo liet de dienst contratunnels graven om de vluchttunnels te ontdekken. Ze plaatsten geluidsdetectie om graafgeluiden na te gaan. Ze onderzochten een aantal maal per week de kelders van huizen in de buurt van de muur. In west-Berlijn deden spionnen ook hun werk en deden zich voor als medewerkers van een ontsnappingsclubje en legden contact met oost-Duitsers. Als die hapten verdwenen ze voor jaren achter slot en grendel.

Tunnels van west naar oost ?

Overigens werden er meer tunnels van west naar oost-Berlijn gegraven dan andersom. Dat had er mee te maken dat men de grond die vrij kwam bij het graven, ook ergens kwijt moest. In west-Berlijn boeide het niemand als je een paar kuub aarde ergens dumpte. In oost-Berlijn zouden alle bellen al gaan rinkelen als je met een emmer aarde over straat liep. Daarbij wisten mensen in oost-Berlijn niet wie ze konden vertrouwen. Je beste vriend of zelfs je vader kon bij de Stasi werken en je aangeven als hij hoorde dat je tegen het regiem was. Laat staan dat je een tunnel aan het graven was (!). Noord-Koreaanse toestanden op zeven uurtjes rijden.

Bierkelder

We kwamen in een grote bierkelder op 8 meter diepte. Achter een grote deur begon de tunnel die onder de Bernauerstrasse doorliep. De grond was hier vrij kleiachtig waardoor men maar één meter op een dag kon graven. Als de tunnel klaar was konden altijd maar een paar mensen tegelijkertijd vluchten want destijds hield iedereen iedereen in de gaten. Zag men teveel mensen een bepaald huis in gaan dan was het prijs.

Duur

Daarbij kostte het veel geld om iemand te laten vluchten. In die tijd zo’n 7000 Ostmark. Mensen moesten worden omgekocht met zwijggeld. De gravers moesten betaald worden (alleen voor de commerciële tunnels). De opgegraven grond moest weggebracht worden etc.etc. Om aan geld te komen werden daarom videobeelden gemaakt die na de vlucht voor veel geld werden verkocht aan de smullende media. Via deze tunnel waar we nu waren kropen in twee nachten tijd 29 vluchtelingen door modder en sijpelend water naar West-Berlijn. Een filmploeg van de Amerikaanse omroep NBC documenteerde hun aankomst. De beelden van de dramatische ontsnapping gingen de wereld rond. De Stasi hoorde via de westerse pers over de tunnel. Elf dagen later werd de tunnel ontdekt.

Aanbeveling

Ik kan deze tour iedereen aanbevelen. Uiteraard is dit alleen interessant voor mensen die iets verder willen kijken dan de Ku’damm. Ook leuk om heen te gaan maar dan om te shoppen.

Hier stond het huisnummer Brunnenstrasse 139. Nog altijd op google maps aanwezig maar in de werkelijk bestaat het huis al heel lang niet meer. Dit huis stond bijna tegen de muur aan.
De rode lijn geeft de plek aan waar de Berlijnse muur liep.
Op de plek van deze stapstenen liep een tunnel. De ijzeren pinnen in de grond duiden de plek aan waar de muur liep.
Onder deze stapstenen liep een tunnel.
Hier liep de postweg, een gebied langs de muur waar soldaten liepen.
Hier stond een signaaldraad die bij aanspreken er op duidde dat iemand probeerde de muur over te klimmen.
Vanuit de schuilkelder kwamen we uit in de metro.
De toegang naar de tunnel.
De trap naar de tunnel.
DE TUNNEL !!!
Hier ook een stuk van de tunnel.
In de kelder van dit huis werd een tunnel gegraven.
In de kelder van dit huis werd een tunnel gegraven.
Een oude foto van een tunnel destijds.
Waar de streep liep was een tunnel.
De tunnel.